İşten ayrılırken aldıkları tazminatlardan vergi kesilen çalışanları ilgilendiren bir karar Anayasa Mahkemesinden (AYM) geldi.
Yüksek Mahkeme, haksız tahsil edilen verginin yalnızca kesilen tutar üzerinden iade edilmesinin yeterli olmadığına, paranın idarede kaldığı süre boyunca uğradığı değer kaybının da karşılanması gerektiğine hükmetti.
AYM İkinci Bölümü, iş sözleşmesi karşılıklı anlaşmayla sona erdirilen bir çalışanın iş sonu tazminatından kesilen gelir vergisinin faizsiz iade edilmesini mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirdi. Mahkeme, hak ihlalinin giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına karar verdi.
AYM'nin Emine Oya Yüksel'in başvurusuna ilişkin 18 Mayıs 2026 tarihinde verdiği karar, 30 Ekim tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
169 bin liralık vergi kesintisi yapıldı
Karara konu olay, özel bir şirkette çalışan Emine Oya Yüksel'in iş sözleşmesinin ikale yöntemiyle, yani işçi ve işverenin karşılıklı anlaşmasıyla sona erdirilmesiyle başladı.
Yüksel'e işten ayrılması nedeniyle 474 bin 911 lira iş sonu tazminatı ödendi. Ancak söz konusu ödemeden 169 bin 823 lira gelir vergisi kesildi.
Yapılan kesintinin hukuka aykırı olduğunu savunan Yüksel, 28 Haziran 2018'de vergi dairesine başvurarak kesilen tutarın iadesini istedi. Başvurularından sonuç alamaması üzerine dava açtı.
İstanbul 8. Vergi Mahkemesi, 12 Temmuz 2019'da davayı kabul ederek ödemenin hizmet karşılığı bir ücret niteliği taşımadığına ve gelir vergisine tabi tutulamayacağına hükmetti.
Yargılama sürecinde Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da 27 Mart 2018'den önce ikale sözleşmeleri kapsamında yapılan ek ödemelerin ücret niteliğinde olmadığını ve bu ödemelerden yapılan gelir vergisi kesintilerinin açık vergi hatası oluşturduğunu belirtti.
Bu süreç sonunda başvurucuya 166 bin 219 lira gelir vergisi iadesi yapıldı. Ancak kesinti ile iade tarihi arasında geçen süre için faiz ödenmedi.
121 Bin liralık faiz ödemesi de tartışma konusu oldu
Vergi iadesinin faizsiz yapılmasına itiraz eden Yüksel, kesilen parayı uzun süre kullanamadığını belirterek faiz ödenmesini talep etti.
İstanbul 9. Vergi Mahkemesi, 11 Haziran 2020'de başvurucuyu haklı bularak verginin tahsil edildiği tarihten iade edildiği tarihe kadar faiz işletilmesine karar verdi.
Bu karar üzerine başvurucuya 121 bin 524 lira faiz ödemesi yapıldı.
Ancak idarenin istinaf başvurusu üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesi, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak faiz talebini kesin olarak reddetti.
Bölge İdare Mahkemesi, başvurucudan tecil faizi tahsil edilmediği için faiz talebinin düzeltme ve şikâyet yoluyla giderilebilecek açık bir vergi hatası kapsamında bulunmadığını değerlendirdi.
Yüksel, bu kararın ardından 29 Mart 2021'de Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundu.
AYM: Paranın değer kaybı karşılanmalı
Başvuruyu inceleyen AYM, haksız tahsil edildiği yargı kararıyla belirlenen verginin yalnızca ana para olarak iade edilmesinin mülkiyet hakkının korunması bakımından yeterli olmadığını vurguladı.
Yüksek Mahkeme, haksız tahsil edilen paranın uzun süre idarenin elinde kalmasının, kişinin mal varlığında değer kaybına yol açabileceğine dikkat çekti.
Kararda, verginin haksız biçimde tahsil edilmesi ve daha sonra faizsiz iade edilmesi nedeniyle oluşan ekonomik kaybın başvurucuya aşırı külfet yüklediği değerlendirildi.
AYM, daha önce verdiği kararları da hatırlatarak fazla veya yersiz tahsil edilen vergilerin iadesinde, tahsil ve iade tarihleri arasında geçen sürede enflasyon nedeniyle oluşan değer kaybının giderilmesinin mülkiyet hakkının korunması açısından önem taşıdığını belirtti.
Mahkeme, yalnızca ana paranın iade edilmesinin yeterli olmadığını, kişinin söz konusu tutarı kullanamadığı süre boyunca uğradığı ekonomik kaybı karşılayacak bir telafi mekanizmasının bulunması gerektiğini vurguladı.
Yeniden yargılama yapılacak
AYM, başvurucunun uzun süre tasarruf edemediği ve idarede tutulan vergi alacağının herhangi bir değer kaybı gözetilmeksizin iade edilmesini, Anayasa'nın 35'inci maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkına orantısız müdahale olarak değerlendirdi.
Yüksek Mahkeme, mülkiyet hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle hükmederek ihlalin sonuçlarının giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına karar verdi.
Kararın, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Vergi Dava Dairesine iletilmek üzere İstanbul 9. Vergi Mahkemesine gönderilmesine hükmedildi.
Ayrıca başvurucuya 487,60 TL harç ve 40 bin TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40 bin 487,60 TL yargılama giderinin ödenmesine karar verildi.
Karar ne anlama geliyor?
AYM'nin kararı, özellikle iş sözleşmesi karşılıklı anlaşmayla sona erdirilen ve işten ayrılma tazminatlarından hukuka aykırı gelir vergisi kesilen çalışanlar açısından önem taşıyor. Karar, aynı zamanda haksız veya yersiz tahsil edilen vergilerin iadesine ilişkin uyuşmazlıklar bakımından da yol gösterici nitelikte. Buna göre bir verginin hukuka aykırı tahsil edildiğinin belirlenmesi halinde, yalnızca kesilen tutarın geri ödenmesi her durumda yeterli olmayabilir. Paranın idarede kaldığı süre boyunca uğradığı değer kaybının da karşılanması gerekiyor.
Ancak benzer durumda bulunan kişilerin hakları, kesintinin hukuki niteliğine, ilgili mevzuata, başvuru sürelerine ve somut olayın koşullarına göre belirlenecek.
