Haber Merkezi
İsveç, göç politikasında yeni ve tartışmalı bir sayfa açtı.
Sağ koalisyon hükümeti, AB dışı ülkelerden gelip ülkede ikamet eden yabancılara, gönüllü olarak geri dönmeleri halinde yaklaşık 37 bin dolar (350 bin İsveç kronu) ödeme yapmaya başladı. Aileler için bu rakamın 600 bin krona kadar çıkabildiği program, "gönüllü geri dönüşü teşvik" adı altında sunulsa da, uzmanlar tarafından "kurtulma parası" olarak nitelendiriliyor.
Cömert teşvik, zayıf talep
Hükümetin bu girişim için ayırdığı 1,3 milyar kronluk bütçe, göçmen nüfusunun yaklaşık 2 milyon olduğu bir ülkede epey cömert görünüyor. Ancak işin ilginç yanı, bu yüksek teşviğe rağmen programdan yararlanmak isteyenlerin sayısı hayal kırıklığı yaratacak derecede düşük. Resmi verilere göre yılbaşından bu yana bu parayı alıp ülkeyi terk edenlerin sayısı yalnızca 171.
Yani İsveç devleti, her bir geri dönen göçmen için neredeyse bir otomobil parası öderken, toplamda sadece küçük bir mahalle nüfusu kadar kişiyi ikna edebilmiş durumda. Bu tablo, programın amacına ulaşmakta ne kadar etkili olduğu konusunda ciddi soru işaretleri doğuruyor.
Programın en dikkat çekici yanı, hükümete dışarıdan destek veren aşırı sağcı İsveç Demokratları partisinin bu uygulamaya sahip çıkması. Parti, Temmuz ayında otobüslere astığı ilanlarla özellikle Somalili göçmenlere yönelik reklamlar yaparak "Ülkenize dönün, paranızı alın" mesajını verdi. Bu hamle, göçmenleri hedef gösteren bir dilin parçası olarak yorumlanırken, muhalefet ve sivil toplum kuruluşları tepkilerini dile getirdi.
Neden eleştiriliyor?
Programa yönelik eleştirilerin odağında şu noktalar var:
-
Ayrımcılık körükleniyor: Uzmanlar, bu tür mali teşviklerin göçmen topluluklarını "istenmeyen" olarak damgaladığını ve toplumsal ayrışmayı derinleştirdiğine dikkat çekiyor.
-
Çözüm değil, sembol: Uzmanlar, bu programın geri dönüşleri önemli ölçüde artıracağına dair hiçbir kanıt olmadığını, aksine sembolik ve siyasi bir hamle olduğunu belirtiyor. Göçmenlerin büyük çoğunluğu zaten İsveç'te yaşamaya devam etmek istiyor.
-
Zorla değil, ikna amaçlı: Hükümet bunun zorunlu olmadığını ve sadece gönüllülük esasına dayandığını vurgulasa da, programın arka planındaki siyasi mesaj oldukça net: "İsveç artık sizi istemiyor."
İsveç'in göç karnesi ve Avrupa'ya yansımaları
2015 yılında 163 bin sığınmacıyla Avrupa'nın en cömert ülkelerinden biri olan İsveç, son yıllarda sığınma başvurularını yüzde 96 oranında azaltarak tam bir politika dönüşümü yaşadı. Kalıcı oturum izinleri kaldırıldı, zorunlu vatandaşlık sınavı getirildi ve şimdi de bu "çıkış parası" uygulaması devreye girdi.
Bu adım, özellikle göçmen karşıtı partilerin güç kazandığı Avrupa'da bazı çevrelerde takdirle karşılanırken, insan hakları örgütleri ve göç uzmanları bu tür programların insani boyutunu göz ardı ettiğini ve göçmenleri birer "maliyet kalemi" olarak gören anlayışın tehlikeli olduğunu vurguluyor.
Sonuçta İsveç, göçmenlere "isterseniz gidin, size para verelim" diyor. Ama görünen o ki, çoğu göçmen ne bu paraya ne de bu mesaja itibar ediyor. Geriye ise 171 kişi için harcanan milyonlarca kron ve derinleşen bir toplumsal tartışma kalıyor.
