CGTN Türk Dış Haberler Servisi
İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun Hürmüz Boğazı girişinde ele geçirdiğini açıkladığı ABD’ye ait insansız denizaltı aracı, Washington ile Tahran arasındaki askeri rekabete yeni bir boyut ekledi.
Reuters, İran’ın eline geçen aracın adının Dive-LD olduğunu ve Amerikan Savunma Şirketi Anduril tarafından geliştirildiğini duyurdu. Uzun menzilli gözetleme ve denizaltı görevleri için tasarlanan araç, sınırlı insan müdahalesiyle günlerce görev yapabilen yeni nesil otonom sistemler arasında yer alıyor. ABD Donanması’ndan Yüzbaşı Tim Hawkins, arızalanan aracın eski bir model olduğunu, hassas veri toplamadığını ve üzerinde gizli sonar ya da radar ekipmanı bulunmadığını söyledi.
Washişngton yönetimi her ne kadar ele geçirilen aracın önemini azaltmaya çalışsa da geliştirici firma Anduril’in Dive-LD için yaptığı tanıtımlar tam tersini gösteriyor. Şirket, sistemi büyük otonom denizaltı araçları arasında “en güvenilir ve esnek” seçeneklerden biri olarak tanımlıyor ve zorlu koşullarda 10 güne kadar görev yapabildiğini belirtiyor. Dive-LD aynı zamanda Avustralya için geliştirilen Ghost Shark büyük insansız denizaltı aracının çalışmalarında test platformu olarak kullanıldı.
İran’ın önünde RQ-170 örneği var
Washington açısından asıl risk yalnızca bir insansız aracın kaybedilmesi değil, sistemin İranlı mühendislerin eline sağlam biçimde geçmiş olması. Tahran bu konuda daha önce önemli bir örnek ortaya koydu. İran 2011’de ABD’nin gizli RQ-170 Sentinel keşif dronunu ele geçirdiğinde dönemin ABD Başkanı Barack Obama aracın iade edilmesini kamuoyu önünde talep etmişti. İran daha sonra RQ-170 üzerinde tersine mühendislik çalışmaları yaptığını açıkladı ve Amerikan aracının tasarımına benzeyen kendi insansız hava araçlarını geliştirdi.
ABD, benzer bir olayın denizde yaşanmasını engellemek için de geçmişte doğrudan müdahalede bulundu. İran’a ait bir geminin 2022’de Basra Körfezi’nde Amerikan Saildrone insansız yüzey aracını çekerek götürmeye çalışması üzerine ABD Donanması bölgeye devriye gemisi ile MH-60S Seahawk helikopteri göndermiş ve aracın İran’ın eline geçmesini önlemişti.
Teknolojik üstünlük iddiasına darbe
Amerikan insansız denizaltı aracının ele geçirilmesini bir diğer boyutu ise Amerikan üstünlüğünün sorgulanması oldu. Zira İran’ın farklı ülkelerdeki diplomatik temsilcilikleri sosyal medya üzerinden ABD ile alay eden mesajlar yayımladı. İran’ın Haydarabad’daki temsilciliği, “Tersine mühendislerimizin kutu açılış töreni yarın sabah” mesajını paylaşırken, Gana’daki İran Büyükelçiliği aracın tamamen sağlam biçimde ele geçirildiğini öne çıkardı. CSIS Ortadoğu Programı Direktörü Mona Yacoubian’a göre Tahran, olayı ABD’nin beceriksizliği ve İran’ın Hürmüz üzerindeki kontrol kapasitesinin göstergesi olarak sundu.
Dive-LD’nin İran’a ne ölçüde teknik bilgi sağlayacağı aracın içerisindeki donanım ve koruma sistemlerinin incelenmesinden sonra ortaya çıkacak. Washington’ın geçmişte RQ-170’in iadesini istemesi ve 2022’de bir insansız deniz aracının İran’ın eline geçmesini askeri unsurlar göndererek engellemesi ise ABD’nin bu tür kayıpları sıradan bir ekipman meselesi olarak görmediğini gösteriyor.
