CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Asya-Pasifik’in barış ve güvenlik sorunlarını tartışmak üzere 2006’da başlayan Pekin Xiangshan Forumu, 20 yılda önemli bir dönüşüm geçirdi. Başlangıçta hükümetlerin doğrudan temsil edilmediği bir düşünce kuruluşu toplantısı olan etkinlik, bugün resmi temsilciler ile uzmanların aynı platformda buluşturur hale geldi.
15-17 Eylül tarihlerinde 13’üncü kez düzenlenen forum, 100’ü aşkın ülke, bölge ve uluslararası kuruluştan yaklaşık 1.800 temsilciyi Pekin’de bir araya getiriyor. Çin Savunma Bakanlığı’na göre katılımcılar arasında 60’tan fazla savunma bakanı, genelkurmay başkanı ve eşdeğer düzeyde üst düzey yetkili bulunurken yaklaşık 100 resmi heyet toplantılara katılıyor.
Xiangshan, Batı merkezli güvenlik konferanslarına alternatif olarak Küresel Güney ülkelerinin daha fazla temsil edildiği, aynı zamanda ABD, Avrupa ve Rusya’nın önde gelen düşünce kuruluşlarının yer aldığı bir platform oluşturmayı hedefliyor.
Güvenlik gündemi genişliyor
“İstikrar konusunda uzlaşı oluşturmak, güvenlik yönetişimini birlikte ilerletmek” temasıyla düzenlenen 2026 forumunun gündemi de küresel güvenlik denklemindeki değişime göre genişledi. Uluslararası düzen ve stratejik istikrar, bölgesel çatışmalar, Asya-Pasifik güvenliği ve gelişmekte olan ülkelerin rolünün yanı sıra silahların kontrolü, deniz geçiş noktalarının güvenliği, uzay ve yapay zekânın askeri kullanımı masadaki başlıklar arasında yer alıyor.
Forumun organizasyonunda görev alan Nanjing Üniversitesi’nden Ma Bo’ya göre Xiangshan’ın farkı, tarafların aynı düşünmesini sağlamak değil, anlaşmazlıkların doğrudan konuşulabileceği alanı korumak. Ma, stratejik güvensizliğin arttığı bir dönemde istikrarın “anlaşmazlık ve kriz yaşandığında dahi konuşabilme ve riskleri yönetebilme kapasitesi” anlamına geldiğini savunuyor.
2016 toplantısında Çin ve ABD arasındaki stratejik istikrarın en dikkat çekici başlıklardan biri olması bekleniyor.
Çin ve ABD yeniden masada
Washington ile Pekin arasında son yıllarda Tayvan, Güney Çin Denizi, teknoloji kısıtlamaları ve ABD’nin Asya-Pasifik’teki askeri varlığı üzerinden büyüyen rekabete rağmen iki ülkenin orduları arasındaki temaslar yeniden hız kazandı.
Çin ve ABD orduları mayıs ayının sonunda Hawaii’de Askeri Denizcilik İstişare Anlaşması çalışma grubu toplantısını gerçekleştirdi. Ağustos sonu ile eylül başında ise Çin Halk Kurtuluş Ordusu Doğu Harekât Alanı Komutanı ile ABD Hint-Pasifik Komutanlığı’nın başındaki isim ilk kez ikili görüşme yaptı. Xiangshan Forumu’na katılan Amerikan heyetine Pentagon’un Çin’den sorumlu baş direktörünün başkanlık etmesi de iki taraf arasında politika düzeyinde doğrudan temas için yeni bir kanal açıyor.
Xiangshan’daki asıl sınav Çin ile ABD’nin bütün anlaşmazlıklarını çözmesi değil, değişen güç dengesi içinde rekabetin doğrudan çatışmaya dönüşmesini engelleyecek bir çerçeve oluşturup oluşturamayacağı olacak.
