Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, Japonya'nın Kore Yarımadası'ndaki sömürge yönetimi döneminden kalan tarihsel sorunların çözümü için yeni bir adım atılacağını açıkladı. Lee, hükümetin Japonya yanlısı işbirlikçiler tarafından yasa dışı yollarla edinilen varlıkları araştıracağını ve bunların geri alınması için gerekli yasal süreçleri yürüteceğini belirtti.
Kore Yarımadası'nın 1910-1945 yılları arasındaki Japon sömürge yönetiminden kurtuluşunun 81. yıl dönümü dolayısıyla bir konuşma yapan Lee, 2 Haziran'da yürürlüğe giren "Japonya Yanlısı ve Ulusal Çıkarlara Aykırı İşbirlikçilerin Mal Varlıklarına El Konulmasına İlişkin Özel Yasa" kapsamında, söz konusu kişilerin tarih önünde sorumlu tutulacağını ifade etti.
Komite aralık ayında yeniden kurulacak
Yeni düzenleme kapsamında, Japonya yanlısı işbirlikçilerin gizli servetlerinin tespit edilmesi ve geçmişe dönük olarak bu varlıklara el konulması amacıyla yeni bir soruşturma komitesinin aralık ayında kurulması planlanıyor. Komitenin beş yıla kadar faaliyet göstermesi ve özellikle daha önce tespit edilemeyen varlıkların izini sürmesi bekleniyor.
Güney Kore'de Japon yanlısı işbirlikçilerin tasfiye edilmesine yönelik girişimler, 1945'teki bağımsızlığın ardından önemli siyasi engellerle karşılaştı. Bu sürecin en önemli dönüm noktalarından biri, 1949'da ulusal çıkarlara aykırı eylemleri soruşturmak amacıyla kurulan özel komitenin dağıtılması oldu.
Tarihsel hesaplaşmaya yönelik kamuoyu baskısının artmasının ardından ilk kapsamlı Japon yanlısı varlık soruşturma komitesi Temmuz 2006'da kuruldu. Dört yıl görev yapan komite, 168 kişiyi Japon yanlısı işbirlikçi olarak belirledi ve dönemin piyasa değerleriyle yaklaşık 237,3 milyar won (yaklaşık 167,3 milyon dolar) değerindeki 2 bin 359 parsel araziye el koydu.
Gizli varlıkların izini sürmek hedefleniyor
Ancak önceki komitenin çalışmaları büyük ölçüde tapu ve arazi kayıtları üzerinden izlenebilen varlıklara odaklandı. Bu durum, gizli finansal varlıkların veya daha önce satılarak üçüncü kişilere devredilen mülklerin takip edilmesini zorlaştırdı.
Yeni yasa, bu boşlukları kapatmayı ve varlık takibini genişletmeyi amaçlıyor. Buna göre, Japonya yanlısı bir işbirlikçiye ait varlık daha önce satılmış veya üçüncü bir kişiye devredilmiş olsa dahi, devlet satıştan elde edilen ekonomik kazancın izini sürerek gerekli durumlarda bu gelirlere el koyabilecek.
Yeni komitenin ayrıca, uzun süredir gizli kalan varlıkların ortaya çıkarılmasına yardımcı olan muhbir ve ihbarcıları teşvik etmek amacıyla bir ödül sistemi uygulaması planlanıyor.
Gelirler bağımsızlık aktivistlerine aktarılacak
El konulan varlıklar ve bu varlıkların tasfiyesinden elde edilen gelirlerin, öncelikle Kore'nin bağımsızlık mücadelesine katılan aktivistlerin ve onların hayatta olan ailelerinin desteklenmesi için kullanılması öngörülüyor. Bu kapsamda sosyal yardım, geçim desteği ve onursal destek projelerine öncelik verilmesi bekleniyor.
Öte yandan kamuoyunda, Japonya yanlısı işbirlikçilerin varlıklarına el koymanın kapsamının daha da genişletilmesi yönünde çağrılar bulunuyor. Bu kapsamda özel yasada değişiklik yapılması veya uygulamaya ilişkin kararnamelerin yeniden düzenlenmesi gündemde.
Yetkililer ve tarih araştırmacıları, bu tür yasal değişiklikler yapılmadığı takdirde sömürge dönemi işbirliğiyle bağlantılı bazı gizli varlıkların hukuken dokunulmaz kalabileceğine dikkat çekiyor.
Yapay zekâ destekli takip sistemi gündemde
Yeni dönemde geleneksel ve büyük ölçüde analog soruşturma yöntemlerinin yerine daha gelişmiş teknolojilerin kullanılması da gündemde. Bu kapsamda yapay zekâ tabanlı ontoloji teknolojilerinin yerel yönetimlerin arazi kayıtları ve ihbarcı ödül sistemiyle entegre edilmesi öneriliyor.
Böyle bir sistemin, farklı dönemlere ait mülkiyet kayıtları, arazi devirleri ve ekonomik bağlantılar arasındaki ilişkileri analiz ederek daha önce izine ulaşılamayan varlıkların tespit edilmesine yardımcı olması hedefleniyor.
Güney Kore'nin komiteyi yeniden faaliyete geçirme kararı, Japon sömürge yönetimiyle işbirliği yapanların mirasıyla ilgili tartışmaların ülkede hâlâ canlı olduğunu ve tarihsel hesaplaşmanın devlet politikası düzeyinde yeniden ele alındığını gösteriyor.
