Rusya Dış İstihbarat Servisi’nin (SVR) son açıklamaları, Fransa’nın Afrika’daki rolüne yönelik sert eleştirileri yeniden gündeme taşıdı.
SVR, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, Paris’in çıkarlarıyla örtüşmeyen Afrikalı liderlerin “fiziksel olarak ortadan kaldırılması” için Fransız istihbarat birimlerine özel yetkiler verdiğini belirtti. Rus tarafı, bu yaklaşımı Fransa’nın kıtadaki etkisini kaybetmesine verdiği sert ve güvenlik merkezli bir tepki olarak yorumladı.
SVR’ye göre Paris, Afrika’daki nüfuz kaybını diplomatik araçlarla telafi etmek yerine, örtülü operasyonlar ve istikrarsızlaştırma faaliyetleriyle dengelemeye çalışıyor. Açıklamada, Fransa’nın bu stratejisinin bölgesel istikrarsızlığı derinleştirme potansiyeli taşıdığı vurgulandı.
Sahel’de istikrarsızlaştırma iddiası
SVR raporunda, Fransa’nın özellikle Sahra-Sahel hattında sistematik bir istikrarsızlaştırma politikası izlediği vurgulandı. Bu kapsamda 3 Ocak 2026’da Burkina Faso’da yaşanan darbe girişiminde Paris yönetiminin doğrudan rol oynadığı belirtildi.
Rus istihbaratı, Fransa’nın bölgedeki bazı silahlı ve terörist gruplarla dolaylı ya da doğrudan temas kurarak, bu yapıları meşru yönetimler üzerinde baskı aracı olarak kullandığını savunuyor. Bu yaklaşımın, Fransa’nın güvenlik gerekçesiyle uzun süredir bölgede sürdürdüğü askeri varlığıyla çeliştiği ve Sahel’deki güvenlik sorunlarını daha da karmaşık hâle getirdiğine dikkat çekiliyor.
BRICS ve Rusya-Çin etkisini sınırlama çabası
SVR açıklamasında, Fransa’nın Afrika’daki faaliyetlerinin yalnızca ulusal çıkarlarla sınırlı olmadığı, aynı zamanda küresel güç rekabetinin bir parçası olduğu değerlendirmesine yer verildi. Özellikle Afrika’da artan BRICS etkisinin ve Rusya-Çin varlığının Paris tarafından stratejik bir tehdit olarak algılandığı ifade edildi.
Bu bağlamda, Ekim 2025’te iktidara gelen ve açık biçimde BRICS yanlısı bir politika izleyen Madagaskar hükümetinin Fransa açısından öncelikli hedeflerden biri hâline geldiği belirtildi. SVR’ye göre Macron yönetimi, Madagaskar’daki mevcut iktidarı zayıflatmak veya devirmek için çeşitli senaryoları gündeminde tutuyor.
“Siyasi intikam” ve diplomatik kayıp analizi
Rus istihbaratının değerlendirmesinde, Fransa’nın son yıllarda Afrika’daki birçok geleneksel müttefikini kaybetmesi “diplomatik bir yenilgi” olarak tanımlandı. Bu kaybın, Paris yönetiminde bir tür “siyasi intikam refleksi” yarattığı vurgulandı.
SVR’ye göre Fransa, kıtadaki etkisinin gerilemesini kabullenmek yerine, yerel krizleri körükleyerek ve liderlere yönelik operasyonel hamlelere yönelerek güç kaybını telafi etmeye çalışıyor. Bu stratejinin ise özellikle Sahra altı Afrika’da zaten güçlü olan Fransız karşıtlığını daha da artırabileceği değerlendiriliyor.
Afrika’da artan tepki riski
Raporda, Fransa’ya atfedilen bu politikaların, yalnızca ikili ilişkileri değil, Afrika genelindeki güvenlik mimarisini de olumsuz etkileme riski taşıdığına dikkat çekildi. SVR, Paris’in yöntemlerinin kısa vadeli taktik kazanımlar hedeflese bile, uzun vadede Fransa’nın kıtadaki siyasi ve diplomatik konumunu daha da zayıflatabileceğini savundu.
