ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı savaşın 6. ayına girildi. ABD’nin bir kaç haftalık operasyon olarak düşündüğü savaş yarım yılı bulunca ABD ekonomisi ve mühimmat stoğu bu yoğunluğu karşılayamadı. 3 Kasım’da yapılacak seçimler öncesinde köşeye sıkışan Trump, savaşı bir an önce bitirmeye çalışırken karşısında İsrail’i ve Netanyahu’yu buldu.
Artan petrol fiyatlarının ve daralan ekonominin derinden etkilediği ABD halkı da Trump’tan ve Cumhuriyetçilerden yavaş yavaş uzaklaştı. Bunu gören ve stokları tükenen Trump ise İsrail’in bitmek bilmeyen savaş isteğini yerine getirmeye çalışırken Patriot'ların kritik seviyenin de ötesine geçmesi savaşın 6 ayının özeti noktasına geldi.
NATO'yu da etkiledi
ABD'nin İran savaşı sırasında hava savunma mühimmatını yoğun şekilde kullanması, Avrupa'daki Amerikan ve NATO güçlerinin Patriot füze stoklarıyla ilgili endişeleri artırdı. Hassas askeri konular nedeniyle isimlerinin açıklanmaması şartıyla Associated Press'e konuşan bir ABD'li savunma görevlisi ve NATO yetkilisi durumun vahametini ortaya koydu.
ABD’li yetkili, Avrupa'daki Amerikan ordusunun özellikle Rusya'nın yüksek hızlı balistik füzelerini önleyebilen Patriot sistemlerinin mühimmatında "kritik seviyenin ötesinde" bir eksiklik yaşadığını söyledi. NATO'dan bir yetkili de Avrupa'daki ABD ve NATO güçlerinin Patriot füzelerinde düşük stok seviyelerine sahip olduğunu doğruladı.
ABD füze saldırısını önleyecek mühimmata sahip değil
ABD'nin Avrupa'daki füze stoklarının önemli bir bölümünün İran savaşı sırasında Orta Doğu'ya gönderildiği belirtildi. ABD ve Körfez ülkeleri, İran'ın füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı Patriot sistemleri de dahil olmak üzere çok sayıda hava savunma mühimmatı kullandı.
Londra merkezli askeri düşünce kuruluşu Royal United Services Institute'ün kıdemli araştırmacısı Ed Arnold, İran savaşının ABD'nin Patriot stoklarının azalmasında önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi. Arnold, Ukrayna'ya yapılan mühimmat sevkiyatlarının planlı ve ölçülü olduğunu, ancak Orta Doğu'daki tüketimin beklenenden hızlı gerçekleştiğini ve mevcut tedarik zincirinin sınırlarını ortaya çıkardığını belirtti.
ABD'li yetkiliye göre Avrupa'daki Amerikan ordusu, olası yoğun bir balistik füze saldırısını karşılayacak kadar Patriot mühimmatına sahip değil.
NATO ve Pentagon iddiaları reddetti
ABD yetkililer ise mevcut durumu inkar ediyor. NATO'nun kıdemli askeri sözcüsü ABD Ordusu Albay Martin O'Donnell, Avrupa'daki Patriot füzelerinin "kritik seviyenin ötesinde" olduğu yönündeki iddianın doğru olmadığını savundu.
O'Donnell, NATO'nun füze saldırılarını engelleyebilecek kapasiteye sahip olduğunu ve hem kendi savunması hem de Ukrayna'ya yapılacak yardımlar için yeterli hava savunma mühimmatının bulunduğunu iddia etti. Pentagon'un baş sözcüsü Sean Parnell de mühimmat kıtlığı yaşandığı yönündeki iddiaları "yanlış" olarak nitelendirmekle yetindi.
Ukrayna daha fazla Patriot istiyor
NATO ve Batı ülkelerinin yoğun askeri desteğiyle Rusya’ya karşı savaşması için fonlanan Ukrayna yönetimi ise her geçen ay daha fazla Patriot sistemi ve mühimmatı talep ediyor.
Kiev’in bitmek bilmeyen taleplerinin de ABD'nin Patriot stoklarını azaltan en önemli faktörlerden biri olarak gösteriliyor.
Washington merkezli Center for Strategic and International Studies'te (CSIS) kıdemli danışman olarak görev yapan emekli Deniz Piyade Albayı Mark Cancian'a göre, ABD'nin Ukrayna'ya savaşın başlamasından bu yana yaklaşık 600 Patriot önleyici füze sağladığı tahmin ediliyor.
Ancak en büyük tüketimin İran savaşı sırasında gerçekleştiği belirtiliyor. CSIS verilerine göre ABD'nin Patriot mühimmatının yaklaşık yüzde 65'i, yani yaklaşık 2 bin 330 füzenin 1.500'ü İran savaşı sırasında kullanıldı.
Cancian, bu yıl yaklaşık 600 Patriot füzesinin üretilmesinin beklendiğini, 2030 yılı için ise yıllık üretim hedefinin 2 bin füzeye çıkarılmasının planlandığını söyledi.
Avrupa çaresiz
Uzmanlar, Avrupa'da Patriot sistemlerinin yerini kısa vadede doldurabilecek alternatiflerin sınırlı olduğuna dikkat çekiyor.
Fransa ve İtalya'nın geliştirdiği SAMP/T NG sistemi, Patriot'a alternatif olarak öne çıkıyor. Fransa, sistemin Ukrayna'ya teslimatını hızlandıracağını açıkladı. Ancak SAMP/T NG henüz savaş alanında test edilmiş değil ve mevcut SAMP/T sisteminin menzili Patriot'tan daha kısa.
Avrupa ülkelerinin sahip olduğu bazı savaş gemileri de hava savunmasında kullanılabiliyor. Ancak uzmanlara göre bu gemilerin hareket kabiliyeti ve konuşlandırıldıkları mesafe nedeniyle kara konuşlu sistemlerin yerini tamamen almaları mümkün değil.
