CGTN Türk Dış Haberler Servisi

İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılma kararı aldığı referandumun üzerinden 10 yıl geçti. Londra, Brexit’in etkileri ve küresel baskıların da etkisiyle 27 üyeli Birliğe yeniden yakınlaşıyor. İngiltere ve AB liderleri, Brexit’in ardından getirilen bazı kısıtlamaları kaldırmak amacıyla cuma günü Brüksel’de bir araya geldi.

İngiltere’nin yeni Başbakanı Andy Burnham’ın bu hafta yaptığı açıklamalar, taraflar arasındaki ilişkilerin yeniden yakınlaşmasına ivme kazandırdı. Burnham, Brexit’in “işe yaramadığını” belirterek, “İmparatorun yeni kıyafetleri hikâyesine benziyor; kimse apaçık gerçeği söylemeye yanaşmıyor” dedi.

Pazartesi günü yaptığı konuşmada Burnham, “Açık konuşmak gerekirse, son 10 yılda kazandığımızdan çok daha fazlasını kaybettik” ifadelerini kullandı. İngiltere ile Brüksel arasında çok daha yakın bir ilişkinin kurulmasının önünde hâlâ önemli engeller bulunuyor. Ancak taraflar, aralarındaki görüş ayrılıklarını aşamalı olarak gidermeye çalışıyor. Cuma günkü zirve de daha yakın işbirliğini ele alan ikinci toplantı olarak kayıtlara geçti.

Zirvede hangi başlıklar ele alındı?

Bir gün sürecek zirvenin gündemi belirli ve görece sınırlı hedeflerden oluşuyor. Bu hedefler, İşçi Partili eski Başbakan Keir Starmer'ın göreve gelmesinin ardından Avrupa ile ilişkileri yakınlaştırmak için başlattığı aylar süren diplomatik çalışmaların sonucu.

Zirvenin öne çıkan başlıkları şöyleydi:

- Tarım ürünleri ticaretindeki kısıtlamaların gevşetilmesi: Brexit sonrasında AB ülkelerine ürün satarken karşılaştıkları bürokratik işlemlerden şikâyet eden İngiliz çiftçilerin yükünün hafifletilmesi hedefleniyor.
- Gençlik deneyim programı: On binlerce Avrupalı gencin İngiltere'de, İngiliz gençlerin de Avrupa ülkelerinde geçici olarak çalışmasına ve eğitim almasına imkân tanınması planlanıyor. Böylece Brexit sonrasında getirilen bazı kısıtlamaların aşılması amaçlanıyor.
- Karbon emisyonu ticaret sistemlerinin uyumlaştırılması: Tarafların karbon piyasalarını yeniden birbirine yaklaştırarak şirketlerin çevre düzenlemelerine uyum sağlama maliyetlerini düşürmesi ve işlemleri kolaylaştırması hedefleniyor.

Görüşmelerin ardından yukarıda sıralanan gündem maddelerinden bazılarının zaman çizelgesi üzerinde anlaşmaya varıldı. Downing Street'ten yapılan açıklamaya göre, İngiltere ve AB gıda ve içecek, emisyon ticareti ve gençlik deneyim programı konusunda yeniden düzenleme anlaşmasına vardılar. Yetkililer yine de bazı alanlar ve konularda görüşmelerin süreceğini ifade ettiler. Anlaşılan konuların yürürlüğe girmesi, AB öğrencilerinin İngiltere'deki üniversitelerde ödeyeceği harçlar konusunda altı ay içinde uzlaşma sağlanmasına bağlandı.

Bununla birlikte Brexit sonrasında hayata geçirilen bazı düzenlemeler zirvenin gündeminde yer almadı. Bunların başında serbest dolaşım geldi. Brexit öncesinde İngiliz ve Avrupalı vatandaşlar karşılıklı sınır geçişlerinde daha hızlı ve kolay işlemlere tabiydi. Ayrıca İngiliz ve Avrupalı çalışanlar, İngiltere ile kıta Avrupası arasında iş değiştirme konusunda daha geniş imkânlara sahipti.

Öte yandan ticaret politikası konusunda da mevcut ayrılık korunuyor. İngiltere, Brexit sonrasında kendi ticaret anlaşmalarını müzakere edip imzalarken AB'nin ticaret politikası 27 üyeli blok tarafından ortaklaşa belirleniyor.

Ne oldu da İngiltere yeniden AB ile yakınlaşma gereği duydu?

İngiltere'de Avrupa ile ilişkileri yeniden yakınlaştırma yönündeki değişimin en önemli itici gücü siyasi liderlikten geliyor.

Johns Hopkins Üniversitesinde görev yapan İtalyan siyaset bilimci Nathalie Tocci, The New York Times Gazetesi'ne verdiği demeçte, İngiltere'de 10 yılın ardından Brexit'in başarısızlığını açıkça kabul etmeye hazır bir başbakanın bulunduğunu belirtti. Tocci, bunun İngiltere'nin AB ile gelecekteki ilişkisine dair ciddi bir tartışmanın önünü açtığını söyledi.

Ancak yakınlaşma sürecinde yalnızca Londra ve Brüksel arasındaki gelişmeler etkili değil. Zirvede doğrudan temsil edilmeyen üç ülkenin politikaları da bu süreci şekillendiriyor: ABD, Çin ve Rusya.

ABD Başkanı Donald Trump'ın son iki yılda gümrük tarifeleriyle küresel ticaret düzenini sarsması, Avrupa'ya savunma alanında daha fazla sorumluluk yüklemesi, Rusya ile yakınlaşması ve müttefiklerini şaşırtan politikaları, Washington'ın en yakın ortaklarını alternatif işbirlikleri aramaya yöneltti.

Diğer taraftan Avrupa ve İngiltere, Çin'in ihracatı ve yapay zekâ alanında giderek kızışan rekabetle karşı karşıya.

Uzmanlara göre İngiltere'nin AB ile ilişkilerini yeniden düzenleme girişimi, ABD Başkanı Donald Trump'a bir tepki. Ancak söz konusu adımların nedeni bununla da sınırlı değil. Uzmanlara göre, çok kutuplu düzenin giderek ivme kazandığı bir dünyada AB de kendisine yer bulabilmek adına güç oluşturması gerektiğinin farkına vardı.

İngiltere yeniden AB'ye katılabilir mi?

Kamuoyu yoklamaları, İngilizlerin büyük çoğunluğunun artık Brexit kararını bir hata olarak değerlendirdiğine işaret ediyor. Ancak İşçi Partisi içindeki bazı isimler, ülkeyi yeniden sert bir siyasi tartışmanın içine sürüklemekten çekiniyor. Avrupa ile yakınlaşmanın, Brexit yanlısı Reform UK partisinin lideri Nigel Farage ile Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch'a siyasi avantaj sağlayabileceği de değerlendiriliyor. Her iki siyasetçi de Brexit sürecinde ayrılma kampanyasının temelini oluşturan göç ve İngiliz egemenliği tartışmalarını yeniden gündeme taşımaya hazırlanıyor.

Shenzhen ruhu Miami'de devam eder mi?
Shenzhen ruhu Miami'de devam eder mi?
İçeriği Görüntüle

AB ile daha yakın ilişkileri destekleyenler de siyasi yakınlaşmanın kolay olmayacağı görüşünde.

Başbakan Burnham, İngiltere'nin bir gün AB'ye yeniden katılabileceği ihtimaline kapıyı aralasa da halka yalnızca seçenekler sunacağını ve herhangi bir kararın bir sonraki genel seçimden sonra alınacağını vurguluyor.

Burnham, “Her aşamada kararın sahibi İngiliz halkı olacak” dedi.

İngiltere'nin AB'ye yeniden katılması, hatta yalnızca gümrük birliğine dönmesi bile yıllar sürebilir.

İngiltere'nin AB'den ayrılması beş yıldan uzun sürmüştü.

Öte yandan gelecek yıl düzenlenecek bir dizi seçimin ardından AB'nin İngiltere'nin yeniden üyelik başvurusuna nasıl yaklaşacağı da belirsizliğini koruyor.