CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi’nin ardından rotasını Kahire’ye çeviren Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi tarafından karşılanacak. Xi’nin on yıl aradan sonra Mısır’a yaptığı ilk ziyaret, aynı zamanda iki ülke arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 70’inci yıldönümüne denk geliyor. Mısır, 1956 yılında Çin Halk Cumhuriyeti ile diplomatik ilişki kuran ilk Arap ve Afrika ülkesi olmuştu.
Ziyaret öncesinde Mısır’ın El Ahram, El Akhbar ve El Gomhuria gazeteleri için bir makale kaleme alan Xi Jinping iki ülke arasındaki ilişkilerin ulaştığı noktayı bu tarihsel zemin üzerinden değerlendirdi. Çin ve Mısır’ın ulusal bağımsızlık mücadelelerinden bu yana birbirlerinin yanında durduğunu hatırlatan Xi, mevcut ortaklığı Çin-Arap ve Çin-Afrika işbirliği açısından örnek olarak gösterdi. Xi’ye göre artık önlerinde bulunan hedef, Kuşak ve Yol İnisiyatifi ile Mısır’ın 2030 Vizyonu arasındaki uyumu daha ileri taşıyarak karşılıklı kalkınmaya yeni bir ivme kazandırmak.
Ticaret 20 milyar dolar sınırında
Siyasi ilişkilerdeki yakınlaşmanın arkasında giderek büyüyen ekonomik bir zemin bulunuyor. Mısır resmi verilerine göre iki ülke arasındaki ticaret 2025 yılında yaklaşık 19,5 milyar dolara ulaştı. Mısır Devlet Enformasyon Servisi'nin kullandığı diğer resmi hesaplamada ise hacim 20,78 milyar dolar olarak veriliyor ve 2024'e kıyasla yaklaşık yüzde 20'lik büyümeye işaret ediliyor. Çin böylece Mısır'ın en büyük ticaret ortaklarından biri olmayı sürdürüyor.
Kahire yönetimi de Çin ile ekonomik ilişkisini giderek daha fazla üretim, teknoloji transferi ve ihracat kapasitesi üzerinden şekillendirmeye çalışıyor. Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli'nin ağustos ayında açıkladığı rakamlara göre ülkedeki Çin yatırımlarının toplam büyüklüğü 10 milyar doları aşmış durumda. İnşaattan elektroniğe, tekstilden ulaştırmaya ve enerjiye uzanan Çin sermayesi, Mısır'ın sanayileşme programının giderek daha görünür parçalarından biri haline geliyor.
Süveyş Kanalı'nın hemen yanı başındaki Çin-Mısır TEDA Süveyş Ekonomik ve Ticari İşbirliği Bölgesi dönüşümün vitrini olarak tanımlanabilir. 2025 sonunda bölgede yaklaşık 200 şirket faaliyet gösterirken toplam yatırım 3,8 milyar doları aştı ve yaklaşık 10 bin doğrudan istihdam oluşturuldu.
Süveyş yalnızca kanal değil
Mısır, Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan Süveyş Kanalı sayesinde Çin'in Avrupa, Afrika ve Orta Doğu ile ticaretinin kesiştiği benzersiz bir coğrafyada bulunuyor. Limanları, ekonomik bölgeleri, 100 milyonu aşan iç pazarı ve Afrika ile Arap dünyasına erişimi hesaba katıldığında Kahire, Kuşak ve Yol Girişimi açısından yalnızca transit ülke değil, üretim ve dağıtım merkezi olma potansiyeli taşıyor.
Çinli şirketler Mısır’ın stratejik konumu nedeniyle sadece altyapı inşa etmek yerine burada üretim yaparak buradan üçüncü pazarlara açılabilecek sanayi tesislerine yöneliyor. TEDA'da Aralık 2025'te polyester elyaf, lastik ve sağlık ürünlerini kapsayan üç yeni sanayi kompleksi için 1,15 milyar dolarlık anlaşma imzalanırken Süveyş Kanalı Ekonomik Bölgesi'nde yaklaşık 2 milyar dolarlık Çin yatırımıyla kurulması gündemde olan alüminyum kompleksi de bu eğilimin devamına işaret etmekte.
Yeni hedef Mısır'ın Çin'e ihracatı
Kahire açısından bir sonraki hedef ekonomik ilişkinin daha dengeli hale getirilmesi. Çin'in Afrika ülkelerine yönelik gümrük politikasında attığı son adım bu açıdan Mısır'ın elini güçlendirdi. Pekin'in diplomatik ilişki kurduğu Afrika ülkelerinden gelen ürünlere yönelik yüzde 100 gümrük vergisi muafiyeti 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe girdi. Ağustos ayında Mısırlı şirketlerin Çinli alıcılarla tarım ürünleri, tekstil, deri, mineral ve mühendislik ürünlerini kapsayan yaklaşık 168 milyon dolarlık 17 ihracat sözleşmesi imzalaması yeni dönemin ilk sonuçlarından biri oldu.
Xi de ziyaret öncesindeki makalesinde bu gelişmeye özel vurgu yaptı. Mısır portakalının yeni sıfır gümrük uygulamasından yararlanarak Çin pazarına ulaşmasını iki ülkenin karşılıklı kazanca dayalı işbirliğinin örneklerinden biri olarak gösterdi. Bu nedenle Xi'nin ziyareti sırasında masadaki ekonomik başlıklardan birinin yalnızca Çin yatırımlarının artırılması değil, Mısır'ın Çin'e ihracat kapasitesinin büyütülmesi olması bekleniyor.
Finans alanında da benzer bir çeşitlenme yaşanıyor. Çin ve Mısır merkez bankaları haziran ayında yerel para takası anlaşmasını yenilerken swap büyüklüğü 18 milyar yuandan 30 milyar yuana çıkarıldı. Üç yıllık anlaşma iki ülke arasındaki ticaret ve yatırımlarda üçüncü ülke para birimlerine olan ihtiyacı azaltabilecek yeni bir araç sağlıyor. Mısır'ın 2024'te BRICS'e katılmasıyla birlikte Yeni Kalkınma Bankası ve yerel para kullanımına ilişkin mekanizmalar da Pekin-Kahire ekonomik ilişkisinin daha geniş finansal mimariye bağlanmasının önünü açmakta.
Mısır basını: Yeni bir başlangıç noktası
Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinpin’in Mısır ziyareti ülke basını tarafından da yakından takip ediliyor. Ahram Online'da yayımlanan değerlendirmelerde ziyaret, dünya ekonomisindeki güç ve teknoloji merkezlerinin yeniden dağıldığı bir dönemde Kahire'nin dış politika seçeneklerini genişletmesi açısından ele alındı.
Çin medyasındaki değerlendirmelerde ise 70 yıllık ilişkinin siyasi güveninin artık kalkınma ortaklığına dönüştüğü görüşü öne çıkıyor. Xinhua, Kuşak ve Yol İnisiyatifi ile Mısır'ın 2030 Vizyonu arasındaki uyumun temiz enerji, dijital altyapı, uzay teknolojileri ve tarım gibi yeni sektörlere yayıldığına dikkat çekiyor. Çin kamuoyuna ilişkin Global Times araştırmasında da Mısır'ın katılımcılar tarafından ağırlıklı olarak “dost ülke” veya “stratejik ortak” şeklinde görülmesi, ilişkilerin yalnızca yönetimler arası diplomasiyle sınırlı kalmadığı şeklinde yorumlanmakta.
