Amerika Birleşik Devletleri ve Suudi Arabistan'ın nükleer işbirliği anlaşmasını imzalamasının üzerinden sadece bir gün geçmişken ABD Başkanı Donald Trump'tan Riyad'a anlaşma şartı hamlesi geldi.
Sosyal medya hesabı üzerinden açıklama yapan ABD Başkanı, nükleer işbirliği anlaşmasının Riyad'ın İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesine "tamamen bağlı" olduğunu ifade ederek İbrahim Anlaşmaları'nı işaret etti.
Öte yandan Trump, anlaşmanın Suudi Arabistan'a uranyum zenginleştirme imkanı sağlayıp sağlamayacağı yönündeki tartışmalara da değindi, "malzeme zenginleştirmesi olmayacak!" dedi.
Trump bu açıklamayla, Suudi topraklarında uranyum zenginleştirmesi yapılmayacağını kaydetti.
ABD Başkanı paylaşımında şu ifadeleri kullandı: "Amerika Birleşik Devletleri Enerji Bakanlığı ile Suudi Arabistan arasında yapılan Sivil Nükleer Anlaşma (Malzeme zenginleştirmesi olmayacak!). İran ve BAE'nin (ve diğerlerinin) zaten sahip olduğu gibi sadece askeri olmayan kullanımla ilgili olup, onaylanacak, ancak tamamen Suudi Arabistan'ın çok saygın ve başarılı Abraham Anlaşmalarına katılmasına bağlı."
Nükleer işbirliği anlaşması nedir?
ABD Enerji Bakanlığı, Suudi Arabistan ile nükleer işbirliği anlaşmasının imzalandığını duyurmuştu. Bakanlıktan yapılan açıklamada, ABD Enerji Bakanı Chris Wright ile Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman Al Suud'un "123 Anlaşması" olarak bilinen barışçıl nükleer işbirliği anlaşması ile buna eşlik eden ikili güvence anlaşmasını imzaladığı bildirilmişti.
"123 Anlaşması"nın Amerikan şirketlerine Suudi Arabistan'ın nükleer enerji programında daha fazla erişim imkanı sağlayacağı aktarılan açıklamada, anlaşmanın Suudi Arabistan'ın enerji ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olurken Amerikan sanayisine, çalışanlarına ve tedarik zincirlerine fayda sağlayacağı belirtilmişti.
Trump'ın işaret ettiği İbrahim Anlaşmaları
İbrahim Anlaşmaları, Trump'ın ilk başkanlık döneminin sonunda İsrail ile bazı Arap devletlerinin ABD arabuluculuğunda diplomatik ilişkilerini normalleştirmesi için kaleme alınmıştı. İlk olarak Eylül 2020'de İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn arasında ikili anlaşmalar imzalandı. Bunun ardından Ekim 2020'de İsrail ile ilişkileri normalleştirme niyetini beyan eden ülke Sudan oldu fakat iç savaş sebebiyle imzalar atılamadı.
Anlaşmaya Aralık 2020'de Fas dahil oldu.
1992'den bu yana İsrail ile diplomatik bağları bulunan Kazakistan da Kasım 2025'te İbrahim Anlaşmaları'na katıldığını duyurdu.
Suudi Arabistan ise İsrail'in Filistinlilere yönelik yaklaşımından dolayı 2020 yılından bu yana katılma baskısı gördüğü anlaşmaya dahil olmuyordu. 7 Ekim 2023'ten hemen önce Riyad'ın İbrahim Anlaşmalarına katılımı yeniden gündeme gelmiş fakat İsrail'in Gazze saldırıları ardından rafa kaldırılmıştı.
Batı Şeria'ya sınırı olan Ürdün ve İsrail'e sınırı olan Mısır da anlaşmaya taraf değil fakat iki ülkenin de İsrail ile imzalanmış ayrı barış anlaşmaları bulunuyor.
