ABD ile İran arasındaki ateşkesin bu gece sona ermesi beklenirken ABD Başkanı Trump dün yaptığı açıklamayla İran'la ateşkesi uzatacağını duyurdu.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, bu kararın Pakistanlı yetkililerin talebi üzerine alındığını belirterek "İran hükümetinin ciddi şekilde parçalanmış olması beklenmedik bir durum değil. Pakistan Mareşali Asim Munir ve Başbakanı Şehbaz Şerif'in talebi üzerine, liderleri ve temsilcileri birleşik bir öneri sunana kadar İran'a yönelik saldırımızı durdurmamız istendi. Önerileri sunulana ve görüşmeler sonuçlanana kadar ateşkesi uzatacağım." dedi.
Trump ayrıca İran'a yönelik ablukanın devam edeceğini ve ABD'nin "hazır ve muktedir kalacağını" iddia etti.
Sert çıkıştan uzlaşmacı tona keskin dönüş
New York Times, Trump'ın bu hamlesini günün erken saatlerinde CNBC'ye verdiği demeçten "keskin bir şekilde farklı bir ton" olarak nitelendirdi.
Trump daha önce, İran'ın ABD taleplerini kabul etmemesi halinde "bombardıman yapmayı bekliyorum" şeklinde tehditte bulunmuştu.
ABC News'e göre ise Trump Pazartesi günü Bloomberg'e verdiği röportajda, son tarihten önce anlaşma sağlanamaması durumunda ateşkesi uzatmasının "son derece düşük bir ihtimal" olduğunu söylemişti.
Çinli uzman: Stratejik çıkmaz ve Hürmüz Boğazı
Xi'an'daki Kuzeybatı Üniversitesi Orta Doğu Çalışmaları Enstitüsü'nden Profesör Wang Jin, Global Times'a yaptığı değerlendirmede, Washington'ın değişen açıklamalarının taktiksel ayarlamalar olduğunu belirtti.
Wang'a göre ABD'nin tutumu, İran'ın kendi duruşundaki değişikliklerden de etkileniyor: Tahran'da sertlik yanlıları daha fazla görüşmeye karşı çıkarken, pragmatik kesimler diyalog çağrısı yapıyor.
Profesör Wang, asıl sorunun ateşkesin kendisi olduğunu vurgulayarak "Yıllardır ABD-İran gerginliği ateşkes düzenlemeleri etrafında yoğunlaşarak daha geniş bir stratejik çıkmaza yol açtı. Dolayısıyla kilit soru, görüşmelerin devam edip etmeyeceği değil, ateşkesin zaman içinde sürdürülebilir olup olmadığıdır." değerlendirmesinde bulundu.
Wang, gelecekteki rekabetin ana odağının Hürmüz Boğazı olacağını öngörüyor. ABD'nin İran veya İran bağlantılı gemileri durdurarak baskıyı sürdürmesi, İran'ın ise nakliye rotaları üzerindeki kontrolünü sıkılaştırarak ekonomik yaptırımlardan kaynaklanan kayıpları telafi etmeye çalışması bekleniyor.
İran'dan tepki: "Zaman kazanma taktiği"
İran Parlamentosu'nun etkili başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın danışmanı, Trump'ın ateşkesi uzatma kararına sert tepki gösterdi.
Danışman X hesabından yaptığı paylaşımda, "Donald Trump'ın ateşkesi uzatmasının hiçbir anlamı yok. Kaybeden taraf şartları belirleyemez. Bu kesinlikle sürpriz bir saldırı için zaman kazanma taktiğidir. İran'ın inisiyatifi ele alma zamanı geldi" ifadelerini kullandı.
Uluslararası tepkiler ve piyasalar
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, ateşkesin uzatılmasını memnuniyetle karşıladı. Sözcü Stephane Dujarric, bunun "gerginliğin azaltılmasına yönelik önemli bir adım" olduğunu ve "İran ile ABD arasında diplomasi ve güven inşası için kritik bir alan yaratacağını" aktardı.
Bu arada ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran ile görüşmeler için planlanan Pakistan ziyareti ertelendi. Vance, Salı günü Beyaz Saray'da Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner ile bir araya geldi. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth de sonraki adımları görüşmek üzere Beyaz Saray'a geldi.
Piyasalarda da hareketlilik yaşandı.
ABD Başkan Yardımcısı'nın Pakistan gezisini iptal etmesinin ardından S&P 500 endeksi erken kazanımlarını silerek %0,6 düştü. Trump'ın uzatma kararını açıklamasından önce petrol fiyatları dalgalandı. Brent petrolün varil fiyatı gün içinde 95 doların altından 100 dolar civarına yükseldikten sonra %3,1 artışla 98,48 dolardan kapandı.
