ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından enerji piyasalarında yaşanan dalgalanma, Amerikan ekonomisinde ciddi baskı oluşturdu. Petrol altyapısındaki aksaklıklar ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat sorunları nedeniyle akaryakıt fiyatları hızla yükseldi. Doğalgaz fiyatlarında yüzde 50’ye varan artış yaşanırken, tüketici güveni de tarihi düşük seviyelere geriledi.
Saint Anselm Koleji Siyaset Bilimi Profesörü Christopher Galdieri, yüksek benzin fiyatlarının Amerikan siyaseti açısından son derece yıpratıcı olduğunu belirterek, “Seçmenler benzin depolarını her doldurduklarında artan fiyatları hissediyor. Bu durum genellikle gıda ve temel tüketim ürünlerinde de fiyat artışlarını beraberinde getiriyor” dedi.
İşçi sınıfı ekonomik baskı altında
Artan dizel ve yakıt maliyetleri, gıda enflasyonunu da hızlandırdı. Uzmanlara göre bu durumdan en fazla etkilenen kesim, Trump’ın siyasi tabanının önemli bölümünü oluşturan işçi sınıfı seçmenler oldu.
Galdieri, mevcut ekonomik tablonun devam etmesi halinde Cumhuriyetçilerin geleneksel olarak güçlü olduğu bölgelerde bile seçim kayıpları yaşayabileceğini belirterek, “Sonbahar seçimlerinde güvenli kabul edilen bazı Cumhuriyetçi koltukların risk altına girdiğini görebiliriz” değerlendirmesinde bulundu.
Savaşın kamuoyu desteği zayıf
Uzmanlar, savaşın Amerikan kamuoyunda yeterince destek bulmadığı görüşünde birleşiyor. Galdieri, Trump yönetiminin çatışmayı kalıcı biçimde sona erdirememesi halinde siyasi maliyetin daha da artacağını söyledi.
“İran’daki savaş çok popüler değil. Bu nedenle çatışmanın kesin olarak sona erdirilmesi, Cumhuriyetçilerin seçim kayıplarını en azından sınırlamasına yardımcı olabilir” ifadelerini kullandı.
Ekonomi yönetimine destek geriliyor
Ara seçimlerin geleneksel olarak görevdeki başkanın performansına yönelik bir referandum niteliği taşıdığı belirtiliyor. Trump’ın ekonomi yönetimine verilen desteğin bazı anketlerde yüzde 30 seviyelerine kadar gerilemesi ise Cumhuriyetçi adaylar açısından alarm verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Brookings Enstitüsü Kıdemli Araştırmacısı Darrell West, Trump yönetiminin savaşın hedeflerini kamuoyuna anlatmakta başarısız olduğunu savundu.
West, “Trump farklı gerekçeler sundu ancak bunların hiçbiri Amerikan halkı için yeterince ikna edici olmadı. Bu durum yaklaşan seçimlerde Cumhuriyetçiler için ciddi sorunlar yaratıyor” dedi.
İstihdam verileri umut verse de endişeler sürüyor
ABD ekonomisinde son dönemde olumlu sayılabilecek bazı veriler de dikkat çekiyor. Nisan ayında 115 bin yeni istihdam oluşturuldu. Ancak ekonomistler bu iyileşmenin kalıcı olmayabileceği görüşünde.
Ekonomi ve Politika Araştırma Merkezi’nin kurucu ortaklarından Dean Baker, tüketici harcamalarındaki zayıflamaya dikkat çekerek, “Petrol fiyatları kısa vadede düşse bile ekonominin aynı hızda istihdam üretmeye devam edeceğinden emin değilim” dedi.
Küresel ekonomik etkilerin sürmesi bekleniyor
ABD-İsrail-İran hattındaki gerilim devam ederken, Trump yönetiminin açıkladığı ateşkes girişimlerinin kırılgan olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, savaş kısa sürede sona erse bile küresel ekonomide oluşan hasarın giderilmesinin aylar sürebileceğini ifade ediyor.
