Rusya’da parlamento seçimleri için oy verme işlemi başladı. Ruslar cuma gününden pazar gününe kadar parlamentonun alt kanadı Devlet Duması’nın 450 üyesini belirlemek için sandık başına gidecek. Beş yılda bir yapılan Duma seçimleri, 2022’de başlayan Ukrayna savaşının ardından ilk kez gerçekleştirilecek. Seçimler, savaşın sürdüğü, Ukrayna’nın Rusya’nın enerji ve altyapı tesislerine yönelik İHA saldırılarını artırdığı bir döneme denk geliyor.
Peki Rusya’da kimler yarışıyor ve seçimler Kremlin açısından neden önem taşıyor?
450 sandalyenin yarısı parti listelerinden
Rusya’da yaklaşık 111 milyon seçmen bulunuyor. Oy verme işlemi üç gün sürerken elektronik oy kullanma imkanı da bulunuyor. 450 sandalyeli Duma’nın yarısı parti listelerinden, diğer yarısı ise tek üyeli seçim bölgelerinden seçiliyor. Duma seçimleriyle birlikte ülke genelinde yerel seçimler de yapılıyor. 11 bölgede valiler, 39 bölgede ise bölgesel yasama organlarının üyeleri seçilecek.
Seçimlerde Devlet Başkanı Vladimir Putin’in partisi Birleşik Rusya’nın parlamentodaki çoğunluğunu koruması bekleniyor. Ancak seçimlerin asıl dikkat çeken boyutu, Kremlin açısından savaşın başlamasından bu yana halkın sandıkta vereceği mesajın ne olacağı.
Putin'in partisi: Birleşik Rusya
2001 yılında Kremlin yanlısı siyasi yapıların birleşmesiyle kurulan Birleşik Rusya, Putin iktidarının temel siyasi dayanağı konumunda. Parti, 2021 seçimlerinde Duma’daki sandalyelerin üçte ikisinden fazlasını kazanmıştı. Bu seçimlerde de Birleşik Rusya’nın parlamentodaki ağırlığını koruması bekleniyor. Partinin aday listesinin başında Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin bulunuyor.
Listenin üst sıralarındaki dikkat çekici isimlerden biri de savaş muhabiri Yevgeniy Poddubniy. Ukrayna’nın düzenlediği bir İHA saldırısında ağır yaralanan Poddubniy’nin adaylığı, partinin savaşa dair bakış açısının da bir yansıması olarak okunuyor.
Birleşik Rusya dışında seçimde hangi partiler yer alıyor?
Birleşik Rusya dışında parlamentoda yer alan başlıca partiler Komünist Parti, Liberal Demokrat Parti, Adil Rusya ve Yeni İnsanlar. Bu partiler, Kremlin politikalarının tamamına aynı ölçüde destek vermeseler de savaş ve dış politika gibi temel başlıklarda iktidarla büyük ölçüde aynı çizgide yer alıyor. Rusya’da savaşa karşı çıkan en önemli yasal siyasi aktörlerden Yabloko ise Duma seçimlerindeki parti listesi yarışından çıkarıldı.
Rusya Yüksek Mahkemesi ağustos ayında Yabloko’nun seçimlere parti listesinden çıkarılma gerekçesini, partinin savaş karşıtı tutumunun Rusya’nın toprak bütünlüğünün ihlalini savunmak anlamına geldiği yönünde açıkladı.
Bu nedenle Yabloko, bu seçimlerde yalnızca tek üyeli seçim bölgelerinde aday gösterebiliyor.
Birinci belli, ya ikinci?
Birleşik Rusya’nın ardından ikinci sırada hangi partinin yer alacağı seçimlerin izlenebilecek başlıklarından biri. Komünist Parti, Rusya siyasetinin en köklü muhalefet aktörlerinden biri. Partinin başında 1990’lardan bu yana 82 yaşındaki Gennadi Zyuganov bulunuyor. Komünistler zaman zaman hükümet politikalarını eleştirse de dış politikada Birleşik Rusya ile aynı çizgide yer alıyor. Al Jazeera'ye konuşan siyasi analist Alexander Bratersky’ye göre Komünist Parti’nin ikinci sırada yer alması ya da oylarını artırması ekonomik sorunlar ve yaşam standartlarındaki gerilemeye yönelik seçmen tepkisinin bir göstergesi olarak yorumlanabilir.
Liberal Demokrat Parti de Duma’daki varlığını korumaya çalışıyor. Ulusalcı çizgideki parti, Ukrayna’daki savaşa güçlü destek veriyor.
2021 seçimlerinden kısa süre önce kurulan Yeni İnsanlar Partisi ise genç seçmenlere ve teknokratlara hitap eden liberal eğilimli bir siyasi yapı olarak ortaya çıktı. Parti, 2021’de yüzde 5’in biraz üzerinde oy alarak Duma’da grup kurmayı başardı. Bratersky, Yabloko’nun seçim alanının daraltılmasının ardından Yeni İnsanlar’ın savaş karşıtı seçmenler açısından yasal bir siyasi kanal haline gelebileceğini belirtiyor. Bu nedenle uzmanlara göre partinin alacağı oy oranı, savaşa yönelik toplumsal tutumun yansımaları açısından önem teşkil ediyor.
Almanya - Rusya geriliminin sandığa etkisi
Seçim yalnızca Rusya topraklarında yapılmayacak. Dünyanın dört bir yanında yaşayan Rus vatandaşları, bulundukları ülkedeki konsolosluklarda oy kullanabilecek. Ancak son dönemde tırmanan Rusya ve Almanya gerilimi, seçim konusunu farklı bir noktaya taşıdı.
Almanya'daki Leipzig-Halle Havalimanı'nda 4 Ağustos'ta Ukrayna'ya ait nakliye uçağının yakınında patlayıcı düzeneği içerdiği değerlendirilen İHA bulunmuştu. ABD istihbaratı, söz konusu İHA'nın özelliklerinin, Rus askeri istihbaratına "özgü" olduğunu iddia etmişti. Almanya hükümeti, 1 Eylül'de, olayla ilgili soruşturmada elde edilen bulguların Rusya'yı sorumlu gösterdiğini belirterek, bir dizi tedbir açıklamıştı. Karar gereği, Rusya'nın Bonn Başkonsolosluğu 18 Eylül itibarıyla kapatılmış, Berlin'deki Rus Evi ile ilgili sözleşme feshedilmişti.
Almanya ayrıca, Rus vatandaşlarına yönelik giriş kontrolleri sıkılaştırılacağını da belirtmişti. Bunun üzerine Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Almanya’nın Rusya'ya yönelik aldığı kararları "gerçek bir savaşın başlangıcı" olarak nitelendirerek, "Onlar (Almanlar), yine savaş istiyor." ifadelerini kullanmıştı.
Almanya’da yaşayan Rus vatandaşları açısından Duma seçimleri, Berlin ile Moskova arasındaki diplomatik gerilimin gölgesinde yapılıyor. Almanya’nın Rusya’nın Leipzig/Halle Havalimanı’ndaki drone girişiminden ''sorumlu olduğunu'' açıklamasının ardından aldığı karşı önlemler kapsamında Rusya’nın Bonn Başkonsolosluğu kapatıldı. Konsolosluk, seçimlerin başladığı 18 Eylül’de resmen faaliyetlerine son verdi. DW’ye göre Bonn’da 2024 Rusya devlet başkanlığı seçimlerinde 5 binden fazla Rus vatandaşı oy kullanmıştı; bu nedenle kapanma, özellikle Almanya’nın batısında yaşayan Rus seçmenlerin sandığa erişimini doğrudan etkilemesiyle gündeme geldi.
Seçimlerde oy kullanmak isteyen Rus vatandaşlarının tek adresi Berlin’deki Rus Büyükelçiliği.
Almanya'nın Bonn adımı, Rusya'da eleştirilere neden olmuş, Moskova söz konusu adımı ''Rus vatandaşlarının seçimlere katılımını zorlaştırma'' olarak nitelendirmişti. Rus diasporasının büyük çoğunluğu Almanya'nın batı federal eyaletlerinde yaşıyor.
