CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Birleşmiş Milletler İran Bağımsız Uluslararası Gerçekleri Araştırma Misyonu, ABD’nin 28 Şubat’ta İran’a düzenlediği saldırılara ilişkin 18 sayfalık raporunu tamamladı. Soruşturmacılar, Minab kentindeki Shajarah Tayyebeh İlkokulu ile Lamerd’deki spor merkezi ve çevresindeki konutların vurulmasını uluslararası insancıl hukuk açısından inceledi.
Raporun en ağır bilançosu Minab’dan geldi. BM’nin güvenilir ve bağımsız olarak nitelendirdiği bilgilere göre saldırıda 157 kişi hayatını kaybetti. Ölenlerin yaklaşık 123’ü 13 yaşın altındaki çocuklardı. Aynı gün Lamerd’de gerçekleştirilen ikinci saldırıda ise İran kaynaklarına göre beşi çocuk 22 sivil öldü, yaklaşık 170 kişi yaralandı.
BM: Hedefi doğrulama yükümlülüğü yerine getirilmedi
BM misyonunun Minab saldırısına ilişkin değerlendirmesi doğrudan Washington’ın sorumluluğuna işaret ediyor. Raporda, ABD’nin sivillerin ölümü veya yaralanmasıyla sonuçlanan “ayrım gözetmeyen saldırı başlatma” savaş suçunu işlediğine inanmak için makul gerekçeler bulunduğu belirtildi. Soruşturmacılara göre ABD, vurulan yapının askeri hedef olduğunu doğrulamak için uygulanabilir bütün önlemleri alma yükümlülüğünü yerine getirmedi.
Pentagon ise BM’nin bulgularına ilişkin ayrıntılı yanıt vermedi. ABD Savunma Bakanlığı, kendi soruşturmasının devam ettiğini ve henüz açıklanacak bir sonuç bulunmadığını bildirdi. Pentagon’un ön incelemesi daha önce ABD’nin okul saldırısından muhtemelen sorumlu olduğunu kabul etmiş, ancak nihai soruşturma kamuoyuyla paylaşılmamıştı.
“Hedefleme hatası” savunmasına itiraz
Washington’ın saldırıya ilişkin temel açıklaması, güncelliğini yitirmiş istihbarat verilerinin yol açtığı bir hedefleme hatasıydı. Okul, yakınındaki İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ait deniz kompleksine yönelik operasyon sırasında vurulmuştu. BM soruşturması ise okulun açık biçimde ayırt edilebilir durumda olduğunu ve binanın saldırının “amaçlanan vuruş noktası” olduğunu belirledi. Bu nedenle olayın hedefinden sapan bir mühimmat ya da tali hasar olarak açıklanamayacağı sonucuna varıldı.
ABD Başkanı Donald Trump haziran ayında saldırıya ilişkin, “Kimse bunu bilerek yapmadı. Hatalar olur. Savaş kötüdür” demişti. BM raporu ise eski istihbarata dayanılmış olabileceğini kabul etmekle birlikte hedefin yeniden doğrulanmamasının “ihmalin ötesine geçtiğini” vurguladı. Misyon, ABD’nin binanın sivil bir yapı olabileceğine ilişkin ciddi riskin farkında olmasına rağmen saldırıyı gerçekleştirdiği değerlendirmesinde bulundu.
Saldırıda kullanılan mühimmat da soruşturmanın önemli başlıklarından biri oldu. New York Times'ın mart ayında incelediği ve okul saldırısına ait olduğu belirtilen füze parçalarında ABD yapımı Tomahawk seyir füzesinin işaretleriyle uyumlu seri numaraları ve teknik ayrıntılar bulundu.
Lamerd’de 180 bin tungsten parçacığı
BM’nin ikinci incelemesi Lamerd saldırısına odaklandı. Rapora göre vurulan spor merkezi Devrim Muhafızları’na ait bir binanın yanında bulunmasına rağmen ondan gözle görülür biçimde ayrıydı. Soruşturmacılar saldırıda yaklaşık 180 bin tungsten parçacığını geniş bir alana saçan Precision Strike Missile kullanıldığını ve bu tür bir mühimmatın nüfusun bulunduğu bölgede kullanılmasının ölüm ve yaralanma riski bakımından pervasızca olduğunu değerlendirdi.
ABD ordusu İran’da Precision Strike Missile kullandığını doğrularken Lamerd’deki spor merkezini vurduğunu reddetti. Amerikalı yetkililer hasarın İran’a ait Hoveyzeh seyir füzesiyle daha uyumlu olduğunu ileri sürdü. BM soruşturmacıları ise Washington’ın bu açıklamasının eldeki kanıtlarla uyuşmadığını belirtti.
Misyon, saldırılar hakkında bilgi almak ve ABD askeri yetkilileriyle görüşmek için Washington’a başvurduğunu ancak yanıt alamadığını da kayda geçirdi. Soruşturmacılar değerlendirmelerini yaparken Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth’in savaş sırasında sivil ve askeri hedeflerin ayrılması yükümlülüğüne ilişkin kamuoyu açıklamalarını da incelediklerini bildirdi.
