CGTN Türk Dış Haberler Servisi
27 Ekim'de düzenlenen parlamento seçimlerinde çoğunluğu kaybeden İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yeni bir hükümet kurulana kadar geçici hükümetin başında görevini sürdürüyor.
İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un hükümeti kurma görevi verdiği Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku ise koalisyon konusunda bir takım zorluklarla karşı karşıya.
Bu sebeple yeni bir hükümetin kurulmasının aylar sürebileceği belirtiliyor.
Netanyahu İran'a saldırıyı değerlendiriyor
Siyasi açıdan zayıflayan Netanyahu’nun, ABD yönetiminin, İsrail askeri kanadının ve iktidara gelmeye hazırlanan muhalefetin sıcak bakmamasına rağmen İran’a yönelik yeni bir askeri operasyon seçeneğini değerlendirdiği bildiriliyor.
Peki, Netanyahu liderliğindeki geçici hükümetin İsrail’i yeniden savaşa sokma yetkisi var mı? Böyle bir karar ülke içinde nasıl karşılanır?
Geçici hükümetin askeri operasyon başlatma yetkisi var mı?
İsrail'de geçici hükümet, hukuken olağan bir hükümetle aynı yetkilere sahip. Ülkenin Temel Yasası’nın 30’uncu maddesi, yeni hükümet göreve başlayana kadar mevcut hükümetin görev ve yetkilerini sürdürmesini öngörüyor.
Bununla birlikte İsrail Yüksek Mahkemesi, görevden ayrılmak üzere olan hükümetlerin aciliyet taşımayan ve geri dönüşü mümkün olmayan siyasi kararlar almaktan kaçınması gerektiğine hükmetmişti. Bu ilke, “itidal yükümlülüğü” olarak biliniyor.
Uzmanlara göre Netanyahu İran'a yönelik operasyonu "ulusal güvenlik açısından acil" gördüğü için geçici hükümetin onayını alarak başlatabilir.
Tel Aviv merkezli Tachlith Enstitüsü araştırmacısı Or Asher de Reuters'a yaptığı açıklamada, güvenlik meselelerinin geçici hükümetlerin itidal yükümlülüğüne getirilen en açık istisnalardan biri olduğunu söyledi. Asher, Yüksek Mahkemenin geçmişte savaşa girme kararlarına müdahale etmekten kaçındığını, parlamentonun denetim mekanizmalarının ise yeni Knesset'in toplanmasıyla komisyonların kurulması arasındaki dönemde en zayıf seviyesinde bulunduğunu belirtti.
Netanyahu İran'a karşı yeniden savaşa mı hazırlanıyor?
İsrail medyası çarşamba günü, Netanyahu başkanlığındaki güvenlik kabinesinin orduya İran'a yönelik saldırı hazırlıklarını artırma talimatı verdiğini bildirdi. Kamu yayıncısı KAN, güvenlik kabinesinin orduya verdiği talimatların savaşı tetikleyebilecek askeri faaliyetlere yol açabileceğini aktardı.
Bu haberler, Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump'ı yeni bir İran operasyonuna ikna etmek amacıyla defalarca aradığı yönündeki iddiaların ardından geldi. İsrail'in Ynet haber sitesine göre iki lider arasındaki görüşmelerden en az biri gergin geçti.
Öte yandan İsrail'in Kanal 13 televizyonuna göre askeri yetkililer, İran'a saldırmak için acil bir gereklilik bulunmadığı görüşünde. Bu değerlendirmenin çarşamba günü Netanyahu ve yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen muhalefet lideri Gadi Eisenkot'a sunulduğu belirtildi.
Muhalefet ne diyor?
İsrail muhalefeti, Netanyahu'dan hayati bir zorunluluk bulunmadığı sürece yeni bir askeri operasyona girişmemesini istiyor. Muhalefet bloğundaki Yisrael Beytenu Partisi lideri Avigdor Lieberman, Netanyahu'nun geçici hükümetinin parlamentonun denetimi ve tüm güvenlik yetkililerinin tam mutabakatı olmadan ülkeyi savaşa sürükleyebilecek kararlar almaması gerektiğini söyledi.
Gadi Eisenkot da çarşamba günü Netanyahu'ya gönderdiği mektupta benzer bir uyarıda bulundu. Eisenkot, “Bekleyemeyecek nitelikte doğrudan ve yakın bir tehdit bulunmaksızın İsrail güçlerinin konuşlandırılması, İsrail demokrasisi ve devlet kurumlarına duyulan kamu güveni açısından yıkıcı sonuçlar doğurabilir” ifadelerini kullandı.
Netanyahu ise hükümetin bütün kararlarını yalnızca “güvenlik gerekçeleri” doğrultusunda aldığını savundu.
İsrail'de yeni bir savaş nasıl karşılanır?
İran'a karşı yeni bir askeri operasyonun İsrail kamuoyunda ve siyasi partiler arasında ciddi görüş ayrılıklarına yol açması bekleniyor.
Netanyahu seçmenleri ve eski koalisyon ortaklarının yeni bir operasyonu desteklemesi, muhalefet bloğuna oy verenlerin ise Netanyahu'nun seçim sonuçlarını etkisizleştirmek ve iktidarda kalmak amacıyla savaşı kullanmasına tepki göstermesi bekleniyor.
Yine de yeni bir çatışma sürecine girilirse Netanyahu karşıtlarının da "ulusal birlik" psikolojisine gireceğine ve İsrail'de kenetlenme yaşanacağına dair uzman görüşleri de ülke medyasında yer alıyor.
İsrail'de geçici hükümet döneminde daha önce askeri operasyon düzenlendi mi?
Evet. Üstelik bu örneklerden birinde geçici hükümetin başında yine Binyamin Netanyahu bulunuyordu.
Mayıs 2021'de, partisinin seçimlerde sandalye kaybetmesinin ve yeni hükümet kurmaya yönelik görüşmelerin başlamasının ardından Netanyahu, Gazze'ye yönelik 11 gün süren askeri operasyonu başlattı. Saldırılarda Gazze'de en az 260 Filistinli, İsrail'de ise 13 kişi hayatını kaybetti.
Çatışmalar, Netanyahu'nun görevden ayrılmasına yönelik siyasi girişimleri geçici olarak sekteye uğratsa da ertesi ay Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğinde yeni bir hükümet kuruldu. Böylece Netanyahu'nun 12 yıllık başbakanlık dönemi sona erdi.
Eski İsrail başbakanları Ehud Olmert ve Yair Lapid de geçici hükümet dönemlerinde Gazze'ye yönelik askeri operasyonlar düzenledi. Olmert'in yönettiği 2008 saldırıları, yaklaşık 1.400 Filistinlinin hayatını kaybetmesiyle bu operasyonlar arasında en ölümcül olanıydı.
