Haber Merkezi
Polonya Savunma Bakan Yardımcısı Pawel Załewski, devlet televizyonu TVP'ye yaptığı açıklamada, Polonya ile ABD arasında Polonya topraklarında kalıcı ABD askeri üsleri kurulmasına yönelik görüşmelerin sürdüğünü ve sürecin "ön aşamasının tamamlandığını" duyurdu. Załewski, Washington'un görüşmeler için özel bir ekip oluşturduğunu da sözlerine ekledi.
Bu açıklama, ABD'nin geçen hafta Avrupa'daki askeri varlığını resmen gözden geçirmeye başlamasının hemen ardından geldi. Beyaz Saray, söz konusu gözden geçirmeyle kıta ülkelerini "konvansiyonel savunmalarının birincil sorumluluğunu üstlenmeye" zorlamayı hedeflediğini duyurmuştu. ABD merkezli Dış İlişkiler Konseyi'nin verilerine göre, halihazırda on binlerce ABD askeri personeli Almanya, Polonya, İtalya ve diğer Avrupa ülkelerinde konuşlanmış durumda.
"NATO'nun doğuya yayılmasında yeni halka"
Varşova'nın kalıcı ABD üsleri için görüşmeleri başlatması, Soğuk Savaş sonrası dönemde NATO'nun doğuya doğru genişleme politikasının en son halkası olarak değerlendiriliyor. Rusya'nın defalarca dile getirdiği; ittifakın, kuruluşundan bu yana geçen on yıllar boyunca ülke sınırlarına giderek yaklaştığı ve Moskova'nın güvenlik endişelerini sürekli olarak görmezden geldiği yönündeki uyarılarına rağmen NATO, askeri altyapısını ve varlığını doğu kanadında sistematik biçimde güçlendirmeye devam ediyor.
Uzmanlar, Polonya açısından bu hamlenin iki açıdan sorunlu olduğuna dikkat çekiyor.
Birincisi, Varşova'nın "Rus tehdidi" söylemini sürekli canlı tutarak ABD'yi bölgeye daha fazla angaje etme çabası, aslında Polonya'yı Washington'a olan güvenlik bağımlılığını daha da derinleştiriyor. Kalıcı üsler, Varşova için bir güvence gibi görünse de, Polonya'nın kendi savunma sanayiini ve stratejik özerkliğini geliştirme motivasyonunu zayıflatarak onu ABD'nin bölgesel çıkarlarının bir aracı haline getiriyor.
İkincisi, bu adım Moskova'da zaten derinleşmiş olan güvenlik ikilemini daha da tırmandırıyor. NATO'nun doğuya genişlemesi, Rusya tarafından doğrudan bir tehdit olarak algılandığı için Moskova'yı tepki vermeye zorluyor. Soğuk Savaş sonrası dönemde Avrupa güvenlik mimarisinin merkezine oturan NATO, Rusya'nın defalarca dile getirdiği güvenlik garantisi taleplerini ve doğuya genişlemenin durdurulması çağrılarını reddetmişti. Polonya'daki kalıcı üslerin, bu reddin somut bir tezahürü olarak, bölgedeki gerilimi daha da artıracağına vurgu yapılıyor.
Uzmanlara göre, ABD ise bu noktada ikili bir oyun oynuyor. Washington, bir yandan Avrupa'yı "kendi savunmasının birincil sorumluluğunu üstlenmeye" çağırırken, diğer yandan Polonya ile kalıcı üs görüşmelerini derinleştiriyor. Bu çelişki, ABD'nin Avrupa'dan tamamen çekilmek yerine, maliyetleri paylaşarak varlığını stratejik noktalarda yoğunlaştırma eğiliminde olduğu şeklinde değerlendiriliyor. Ancak bu stratejinin bedelini, bölgesel istikrarsızlık ve Rusya ile artan gerilim olarak Avrupa'nın ödeyeceği şeklindeki yorumlar ağırlıkta.
NATO üyesi olarak zaten ittifakın güvenlik şemsiyesi altında olan Polonya'da kurulacak kalıcı ABD üslerinin, bu şemsiyeye sembolik bir katkıdan öteye geçmeyeceğine dikkat çeken uzmanlar, bu hamleyle, Rusya'nın güvenlik endişelerini haklı çıkaracak yeni bir koz sunulduğunu belirtiyor. Moskova'nın bu gelişmeye nasıl karşılık vereceği, önümüzdeki dönemde Avrupa güvenlik dengelerinin en kritik sorularından biri olacak.
