Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) tarafından düzenlenen 6. Alanya Küresel Medya Çalıştayı kapsamında Yerel Medya, Yaygın Medya, Dış Medya ve Dijital Medya Meclisi toplantıları gerçekleştirildi.
Farklı yayın kuruluşlarından gazetecilerin ve sektör temsilcilerinin katıldığı toplantılarda, Türk medyasının karşı karşıya olduğu sorunlar ve çözüm önerileri değerlendirildi.
Görüşmelerin ardından gazetecilik mesleğinin hukuki statüsünün güçlendirilmesi, basın özgürlüğünün korunması, medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliği ve gazetecilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesini kapsayan 15 maddelik sonuç bildirgesi yayımlandı.
Meslek Birliği Yasası için mücadele sürecek
Bildirgenin en önemli başlıklarından biri Basın Meslek Birliği Yasası oldu. Gazetecilerin mesleki haklarının güvence altına alınması ve sektörde ortak standartların oluşturulması amacıyla yürütülen çalışmaların devam edeceği belirtildi.
Daha önce oluşturulan komisyonun çalışmalarının geliştirileceği ve ilgili kurumlarla görüşmelerin sürdürüleceği kaydedildi. KGK, yasanın hayata geçirilmesindeki temel amacın basın özgürlüğünü güvence altına almak olduğunu vurguladı.
Medyanın ekonomik sorunlarına çözüm çağrısı
Deklarasyonda yerel, yaygın ve dijital medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarına da dikkat çekildi. Resmi ilan, abonelik ve reklam gelirlerinin adil biçimde dağıtılması, özellikle Anadolu medyasının büyük yayın kuruluşları karşısında dezavantajlı duruma düşmesine neden olan uygulamaların yeniden değerlendirilmesi istendi.
Basın İlan Kurumu verileri ile Google Analytics ölçümleri arasındaki farklılıkların medya kuruluşlarının gelirlerini olumsuz etkilememesi için teknik inceleme yapılması ve ölçüm kriterlerinin şeffaflaştırılması çağrısında bulunuldu.
Dijital platform gelirleri ve telif hakları
Google, YouTube ve Facebook gibi dijital platformlarda içerik üreten medya kuruluşlarının gelirlerden daha adil pay alması gerektiği vurgulandı.
Haber, fotoğraf, görüntü ve özgün içeriklerin izinsiz kullanımının önlenmesi amacıyla telif haklarının yasal güvenceye kavuşturulması ve alternatif gelir modellerinin geliştirilmesi önerildi.
Basın özgürlüğü ve editoryal bağımsızlık vurgusu
Bildiride gazetecilerin siyasi, ekonomik veya kişisel baskı altında kalmadan görevlerini yerine getirebilmesi gerektiği ifade edildi.
İktidar, muhalefet, kamu kurumları ve reklam verenlerin yayın politikalarına müdahalesine karşı editoryal bağımsızlığın korunması istendi.
Dezenformasyon, doğrulanmamış haberler, çıkar amaçlı yayıncılık ve gazetecilik kimliğinin kötüye kullanılmasına karşı ortak bir etik rehber hazırlanması da öneriler arasında yer aldı.
Gazetecilerin özlük hakları ve basın kartı
Gazetecilerin iş güvencesi, ücret, sosyal haklar ve mesleki gelecek kaygılarının sektörün öncelikli sorunları arasında bulunduğu belirtildi.
Medya kuruluşlarının ekonomik sıkıntılarının çalışanların hak kayıplarına dönüşmemesi gerektiği vurgulanırken iletişim fakültesi öğrencilerinin staj ve istihdam olanaklarının artırılması istendi.
Basın kartı uygulamalarının yeniden değerlendirilmesi ve sahada çalışan gazetecilerin mesleki deneyimlerinin dikkate alınması çağrısı yapıldı.
Yapay zeka kullanımına ortak ilkeler
Haber üretiminde yapay zeka kullanımının yaygınlaşması da çalıştayın gündemindeydi.
Yapay zeka destekli habercilikte doğrulama, şeffaflık, kaynak güvenliği ve insan denetiminin esas alınması gerektiği belirtilerek gazetecilere yönelik eğitim programları düzenlenmesi ve mesleki rehber hazırlanması önerildi.
88 ülkede uluslararası iş birliği
KGK'nin 88 ülkedeki temsilcilikleri aracılığıyla uluslararası mesleki iş birliklerinin geliştirilmesi kararlaştırıldı.
Gazeteci kartlarının uluslararası kurumlarda geçerliliğinin sağlanması ve farklı ülkelerde ortak çalışmaların artırılması hedeflendi.
Bildiride ayrıca gazetecilerin karşılaştığı hukuki sorunlar, gözaltı ve tutuklama süreçleri ile erişim engellerinin takip edilmesi ve basın özgürlüğünün korunması için ortak tutum geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
KGK, çalıştayda alınan 15 maddelik kararın takipçisi olacağını, ilgili kurum ve kuruluşlarla görüşmeler gerçekleştirerek önerilerin somut adımlara dönüştürülmesi için çalışmalarını sürdüreceğini açıkladı.
