Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 11 Kasım 1930'da ABD'nin Ankara Büyükelçisi Joseph Grew ile Gazi Orman Çiftliği'nde gerçekleştirdiği buluşmaya ait görüntüler yayımlandı. Cumhuriyet'in kuruluşunun 7'nci yılında kaydedilen görüntüler, tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer'in çalışmasıyla 'Kronik Doküman' adlı YouTube kanalında izleyicilerle buluştu.
Atatürk'ün ölümünden 8 yıl önce, 11 Kasım 1930'da Ankara'daki Gazi Orman Çiftliği'nde çekilen kayıtlarda, ABD Büyükelçisi Joseph Grew ile gerçekleştirdiği görüşme ve Amerikan halkına yönelik konuşması yer alıyor. Görüntülerin bazı bölümleri daha önce farklı arşivlerde yayımlanmış olsa da yeni çalışmada film kayıtları, dönemin gazeteleri ve ulaşılabilen fotoğraflar bir araya getirilerek bütünlüklü bir video hazırlandı.
Atatürk ile Grew arasında Fransızca diyalog
Yeniden yayımlanan görüntülerin en dikkat çekici bölümü, Atatürk'ün Amerikan halkına seslenmesinden önce yaşanan kısa diyalog oldu. ABD Büyükelçisi Joseph Grew'in konuşmasını tamamlamasının ardından Atatürk, Fransızca olarak "Müsaadenizle birkaç şey söyleyebilir miyim?" anlamına gelen ifadeyle söz istedi. Grew de Fransızca "Lütfen ekselansları" diyerek karşılık verdi. Bu kısa konuşmanın ardından Atatürk, Amerikan halkına hitabını Türkçe gerçekleştirdi.
Çalışmayı hazırlayan Ali Taner Tümer, Atatürk'ün Büyükelçi Grew ile çiftlikte dolaşırken Fransızca konuştuğu görüntülerin daha önce yayımlandığını ancak hitap öncesindeki bu diyaloğun ilk kez ortaya çıkarıldığını belirtti. Tümer, söz konusu kaydın Atatürk'ün Fransızca bilgisine işaret eden, filme alınmış nadir ve önemli anlardan biri olduğunu ifade etti.
Atatürk'ün 96 yıl önceki görüntüleri: Büyükelçi Grew ile Fransızca diyaloğu ilk kez ortaya çıktı https://t.co/9jK3TsetUd
— CGTN Türk (@cgtnturk) November 9, 2026
'Türk milleti tab'en demokrattır'
Atatürk, Amerikan halkına yönelik konuşmasında Türkiye'nin demokrasi anlayışına ve iki ülke arasındaki ilişkilere değindi. "Türk milleti tab'en demokrattır" diyen Atatürk, Amerikan demokrasisinin ulusal birliğin inşasındaki rolüne dikkat çekti. Farklı tarihsel geçmişlere sahip Türkiye ve ABD'nin demokrasi ve millet egemenliği temelinde ortak değerler taşıdığını vurguladı. Türk ve Amerikan halkları arasındaki dostluk ve karşılıklı anlayışın önemini de dile getiren Atatürk, iki millet arasındaki yakınlığın geçmişten kalan yanlış düşünce ve önyargıların aşılmasına katkı sağlayabileceğini belirtti. İnsanlığın geçmişin hurafelerinden arınarak ilerlemesi gerektiğine işaret etti.
Dünya barışı vurgusu
Atatürk'ün konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de uluslararası barış oldu. İnsanlığın barış ve huzur içinde yaşayacağı bir geleceğe ulaşması gerektiğini ifade eden Atatürk, Türkiye'nin hedeflerini medeniyet ve insanlık idealleriyle ilişkilendirdi. Milletler arasında dostluk ve karşılıklı anlayışın güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Atatürk, geçmişin olumsuzluklarının geride bırakılması ve ortak bir barış anlayışının geliştirilmesi mesajını verdi.
Farklı arşivlerden kayıtlar bir araya getirildi
Tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer, çalışmanın hazırlanmasında birden fazla arşivden yararlanıldığını belirtti. Sinema Genel Müdürlüğü'nün Film Mirasım arşivindeki kayıtların yanı sıra Güney Karolina Üniversitesi arşivinden de görüntüler temin edildi.
Daha önce farklı bölümleri ayrı ayrı yayımlanan kayıtların, ulaşılabilen fotoğraflarla birlikte ilk kez bu kapsamda bir araya getirildiğini belirten Tümer, dönemin gazetelerini de araştırdıklarını aktardı.
Araştırma sırasında Atatürk ile Büyükelçi Grew'in buluşmasına ilişkin 6-7 tarihi fotoğrafa ulaşıldı. Ancak Atatürk'ün konuşmasını yaptığı ana ait herhangi bir fotoğraf bulunamadı. Tümer, o gün başka fotoğrafların da çekilmiş olabileceğini, bunların henüz gün yüzüne çıkmamış veya farklı arşivlerde bulunuyor olabileceğini değerlendirdi.
Görüntülerde yapay zeka canlandırması yapılmadı
Çalışmanın hazırlanma sürecine ilişkin ayrıntıları da paylaşan Tümer, görüntülerin farklı kaynaklardan temin edilmesi, bir araya getirilmesi ve renklendirilmesi aşamalarında ortak bir çalışma yürütüldüğünü söyledi. Tarihi kayıtlarda yapay zeka kullanılarak yeni görüntüler oluşturulmadığının altını çizen Tümer, görüntülere netleştirme, yakınlaştırma veya restorasyon işlemi de uygulanmadığını belirtti. Kayıtların yalnızca renklendirildiğini ifade eden Tümer, orijinal görüntülerin dokusunun ve Atatürk'ün gerçek görüntülerinin özgünlüğünün korunmasının çalışmadaki temel öncelik olduğunu vurguladı.
