ABD ile Irak, 2003 yılında başlayan Amerikan askeri varlığının 30 Eylül 2026'da resmen sona ereceğini duyurdu. Washington'da bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump ile Irak Başbakanı Ali el-Zeydi, askeri çekilmenin ardından iki ülke ilişkilerinin ekonomi, enerji ve yatırım alanlarında sürdürüleceğini açıkladı.
23 yıllık işgal tartışmalı bir miras bıraktı
ABD, Mart 2003'te Saddam Hüseyin yönetiminin "kitle imha silahlarına sahip olduğu" gerekçesiyle Irak'ı işgal etti. Ancak savaşın temel gerekçesi olarak sunulan bu silahlar hiçbir zaman bulunamadı. Buna rağmen yıllarca süren çatışmalar, iç savaş, terör örgütlerinin yükselişi ve siyasi istikrarsızlık Irak'ın yakın tarihini derinden etkiledi.
Bağımsız araştırmalara göre savaş ve sonrasındaki şiddet olaylarında yüz binlerce Iraklı yaşamını yitirirken, milyonlarca kişi yerinden edildi. Ülkenin altyapısı büyük ölçüde tahrip oldu ve ekonomik toparlanma yıllarca sekteye uğradı.
Washington ağır bedel ödedi
Irak savaşı, ABD açısından da modern tarihin en maliyetli askeri operasyonlarından biri olarak kayıtlara geçti.
Çeşitli akademik araştırmalara göre savaşın ABD ekonomisine toplam maliyetinin, gazilerin sağlık harcamaları ve faiz giderleriyle birlikte 2 ila 3 trilyon doların üzerine çıktığı değerlendiriliyor. Savaş boyunca 4 binden fazla Amerikan askeri hayatını kaybetti, on binlercesi yaralandı veya kalıcı sağlık sorunları yaşadı.
Irak'ta uzun yıllar sürdürülen askeri varlığa rağmen Washington'ın hedeflediği istikrarlı ve Batı yanlısı düzen tam anlamıyla oluşturulamadı. 2014 yılında IŞİD'in geniş alanları ele geçirmesi, ABD'nin yıllarca eğittiği Irak güvenlik güçlerinin etkinliği konusunda da ciddi tartışmaları beraberinde getirdi.
Askeri varlıktan ekonomik etkiye geçiş
Beyaz Saray'da konuşan Trump, Irak'ta artık askeri güce ihtiyaç kalmadığını belirterek Amerikan şirketlerinin enerji sektöründeki faaliyetlerine odaklanacağını söyledi.
Irak Başbakanı Ali el-Zeydi de ABD askerlerinin 30 Eylül'e kadar tamamen çekileceğini, buna karşın Amerikan şirketlerinin ülkedeki yatırımlarını sürdüreceğini ifade etti.
Bu açıklamalar, Washington'ın Irak'taki nüfuzunu askeri yöntemlerden ziyade ekonomi, enerji ve özel sektör yatırımları üzerinden sürdürmeyi hedeflediği yönünde değerlendiriliyor.
ABD birçok ülkede askeri varlığını azaltıyor
Irak kararı, ABD'nin son yıllarda bazı bölgelerde doğrudan askeri varlığını azaltma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Washington, 2021 yılında yaklaşık 20 yıllık savaşın ardından Afganistan'dan tamamen çekildi. Daha önce 2011'de Irak'tan büyük ölçüde ayrılmış, ancak 2014'te IŞİD tehdidinin ardından yeniden asker göndermişti.
Son yıllarda Suriye'de de Amerikan asker sayısı kademeli olarak azaltılırken, Afrika'da Nijer başta olmak üzere bazı ülkelerde askeri üsler kapatıldı veya birlikler geri çekildi.
Buna karşın ABD'nin Almanya, Japonya, Güney Kore, İtalya, Birleşik Krallık ve Körfez ülkeleri başta olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde yüzlerce askeri tesisi ve on binlerce askeri bulunmaya devam ediyor.
Yeni dönemin sınavı
Pentagon, Irak'tan çekilme kararının 2024 yılında varılan ABD-Irak mutabakatının devamı olduğunu ve Irak güvenlik güçlerinin ülkenin güvenliğini sağlayabilecek kapasiteye ulaştığını savunuyor.
Ancak birçok gözlemci, 23 yıl süren askeri operasyonun ardından ABD'nin ilan ettiği siyasi ve güvenlik hedeflerinin önemli bölümüne ulaşamadığını, Irak'ın ise hâlâ güvenlik, ekonomi ve siyasi istikrar alanlarında ciddi sorunlarla karşı karşıya bulunduğunu değerlendiriyor.
30 Eylül 2026'da tamamlanması planlanan çekilme, Washington'ın Ortadoğu'daki en uzun ve en tartışmalı askeri müdahalelerinden birinin resmen sona ermesi anlamına geliyor.
