CGTN Türk Dış Haberler Servisi
İran, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayacak yeni güzergâh için Umman ile yürütülen müzakerelerde anlaşmanın son aşamasına gelindiğini açıkladı. Hürmüz Boğazı'nda geçişleri yeniden düzenleyecek İran-Umman anlaşmasında sona yaklaşıldı. Taraflar arasında yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme sağlanırken, taslak metnin yaklaşık beş aydır süren savaşın ardından boğazda yaşanan gerilimi azaltması hedefleniyor.
İki ülke arasındaki müzakerelerde ortaya çıkan taslak anlaşmaya göre İran, Hürmüz Boğazı üzerinden Körfez'e giren gemiler üzerinde denetim yetkisi elde edecek. İngiliz medyasına konuşan üst düzey bir İranlı kaynak ve iki yetkili, söz konusu düzenlemenin Tahran'a bugüne kadar verilen en büyük tavizlerden biri olacağını söyledi. En önemli anlaşmazlık başlığını ise İran'ın boğazdan çıkan gemiler üzerindeki yetkisinin kapsamı oluşturuyor.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, IRNA haber ajansına yaptığı açıklamada düzenlemenin ticari gemilerin hem giriş hem de çıkış seferlerinde İran karasularını kullanacak şekilde tasarlandığını belirterek, Umman ile yürütülen görüşmelerde metnin nihai haline getirilmek üzere olduğunu ifade etti.
Geçiş ücreti için yüzde 3 masada
Müzakerelerde ayrıca boğazdan geçen gemilerden alınacak ücret de tartışılıyor. İran'ın kargo değerinin yüzde 5 ila 7'si arasında ücret talep ettiği, Umman'ın yaklaşık yüzde 3'lük bir oran üzerinde uzlaşma aradığı, ABD'nin ise herhangi bir ücret alınmasına karşı çıktığı belirtiliyor. Körfez ülkeleri de gemi denetimlerinin bölgesel ülkeler tarafından gözetilmesini ve olası ödemelerin gönüllülük esasına dayanmasını istiyor.
ABD yönetimi taslak anlaşmaya ilişkin resmi açıklama yapmadı. ABD Başkanı Donald Trump, boğazın yeniden açılmasını sağlayacak bir anlaşmanın yakın zamanda imzalanacağını söylese de, Washington daha önce İran'ın dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri üzerindeki kontrolünü kabul etmeyeceğini defalarca dile getirmişti. Anlaşmanın hayata geçirilmesi halinde, Şubat ayında ABD ve İsrail'in başlattığı savaşın ardından bölgesel güç dengesinin İran lehine değişebileceği belirtiliyor. Hürmüz Boğazı savaş öncesinde herhangi bir ücret alınmaksızın uluslararası gemi trafiğine açıktı.
Garibabadi ayrıca, ABD'den Haziran ortasında imzalanan ve askeri operasyonların durdurulmasını öngören mutabakat kapsamındaki yükümlülüklere dönmeye hazır olunduğuna dair mesajlar aldıklarını söyledi. İranlı yetkili, bunun Hürmüz Boğazı'nın yeniden tam anlamıyla açılması için temel şartlardan biri olduğunu ifade ederken, son günlerde Washington ile doğrudan herhangi bir görüşme yapılmadığını da sözlerine ekledi.
