HIV (Human Immunodeficiency Virus – İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü), bağışıklık sisteminin temel savunma hücreleri olan CD4+ T lenfositlerini hedef alır. Bu hücrelerin azalması, vücudu enfeksiyonlara ve bazı kanser türlerine karşı savunmasız bırakır.

Virüs vücuda girdikten sonra tamamen yok edilemez ancak antiretroviral tedavi (ART) sayesinde baskılanabilir. Düzenli tedavi gören HIV pozitif bireyler uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilir.

Aids nedir?

AIDS (Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu), HIV enfeksiyonunun tedavi edilmediği durumlarda ulaştığı ileri evredir.

Bu aşamada bağışıklık sistemi ciddi şekilde zayıflar ve kişi:

  • Zatürre

  • Tüberküloz (verem)

  • Menenjit

  • Kaposi sarkomu gibi kanserler

gibi fırsatçı enfeksiyonlara açık hale gelir.

HIV tedavisi zamanında başlanırsa AIDS gelişimi önlenebilir.

Hiv nasıl bulaşır?

HIV belirli vücut sıvıları yoluyla bulaşır:

  • Korunmasız cinsel ilişki (vajinal, anal, oral)

  • Enfekte kanla temas

  • Ortak iğne/enjektör kullanımı

  • Anneden bebeğe gebelik, doğum veya emzirme sırasında

  • Kontrolsüz kan nakli

HIV’in bulaşmadığı durumlar

  • Tokalaşma, sarılma

  • Aynı tuvaleti kullanma

  • Aynı tabak-çatal kullanımı

  • Sivrisinek ısırığı

  • Tükürük (açık yara yoksa)

Hiv belirtileri nelerdir?

HIV belirtileri evrelere göre değişir.

1. Akut dönem (2-4 hafta sonrası)

  • Ateş

  • Boğaz ağrısı

  • Lenf bezlerinde şişlik

  • Kas ağrıları

  • Döküntü

  • Gece terlemesi

  • Halsizlik

Grip benzeri belirtiler görülebilir.

2. Kronik dönem

Uzun süre belirti vermeyebilir. Ancak virüs bağışıklık sistemine zarar vermeye devam eder.

3. Aids evresi

Hiv/aids nasıl teşhis edilir?

HIV tanısı kan testleriyle konur:

  • ELISA testi

  • Western Blot (doğrulama testi)

  • PCR testi (erken teşhis için)

  • HIV RNA testi (viral yük ölçümü)

Riskli temastan sonra test için genellikle 2-6 hafta beklenmesi önerilir.

Hiv tedavisi var mı?

HIV’in tamamen iyileştirici bir tedavisi henüz yoktur. Ancak antiretroviral ilaçlar (ART) ile:

  • Virüs baskılanır

  • Bağışıklık sistemi korunur

  • AIDS gelişimi önlenir

  • Bulaştırıcılık “tespit edilemez” düzeye indirilebilir

(U=U: Undetectable = Untransmittable)

Tedavi ömür boyudur ve düzenli doktor kontrolü gerektirir.

Hiv aşısı var mı?

Henüz onaylanmış bir HIV aşısı bulunmamaktadır. Ancak dünya genelinde önleyici ve tedavi edici aşı çalışmaları sürmektedir.

Hiv’den nasıl korunulur?

HIV’den korunmak için:

  • Her cinsel ilişkide prezervatif kullanın

  • Düzenli HIV testi yaptırın

  • Ortak iğne kullanmayın

  • Risk altındaysanız PrEP kullanımı için doktora danışın

  • Olası temas sonrası 72 saat içinde PEP tedavisine başvurun

  • HIV pozitif bireylerin düzenli tedavi alması bulaş riskini azaltır