Güney Afrika ile ABD arasında gerilim yeniden tırmanıyor. Pretoria yönetimi, Washington’ın bazı Güney Afrikalı yetkililere yönelik yeni vize kısıtlaması kararını reddederek, ABD yönetiminin ülkenin iç politikalarını yanlış değerlendirdiğini ve tek taraflı adımların iki ülke arasındaki diplomatik çözüm çabalarını zedelediğini bildirdi.
Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanı Ronald Lamola, yaptığı açıklamada, ABD’nin kararının Güney Afrika’nın iç siyasetini yanlış yorumlayan ve kendilerini Afrikanerlerin ya da diğer azınlıkların temsilcileri olarak sunan marjinal grupların söylemleriyle örtüştüğünü belirtti.
Lamola, Washington’ın Güney Afrika politikalarına ilişkin farklı görüşlere sahip olabileceğini kabul ederken, ülkesinin egemenliğine, demokratik kurumlarına ve Anayasası'na saygı gösterilmesini beklediklerini vurguladı.
Güney Afrikalı Bakan, ülkesinin mevcut sorunları anayasal kurumlar, demokratik süreçler ve hukuk devleti mekanizmaları üzerinden çözmeye ve daha eşitlikçi ve kapsayıcı bir toplum oluşturma hedefini sürdürdüğünü belirtti. İki ülke arasında devam eden görüşmelerin de kalıcı bir çözüm arayışının sürdüğünü gösterdiğini ifade etti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 15 Eylül'de yaptığı açıklamada, Güney Afrika'daki bazı yabancı uyruklulara yönelik yeni bir vize kısıtlama politikası başlatıldığını duyurdu. ABD Dışişleri Bakanlığına göre uygulama, tazminatsız toprak kamulaştırmasına, ırk temelli ayrımcılığa veya azınlıklara yönelik yakın zamanda gerçekleşmesi muhtemel şiddetin teşvik edilmesine olanak sağlayan politikaların hazırlanması ya da uygulanmasından sorumlu veya bunlara dahil olan kişileri hedefliyor.
Washington özellikle Güney Afrika'daki Afrikanerlerin durumuna dikkat çekiyor. Afrikanerler, büyük ölçüde Hollanda, Fransız ve Alman yerleşimcilerin soyundan gelen, Afrikaans dilini konuşan beyaz Güney Afrikalı topluluk olarak tanımlanıyor.
Trump yönetimi, Güney Afrika'nın ırksal eşitsizlikleri gidermeye yönelik politikalarının beyaz nüfusa karşı ayrımcılığa dönüştüğünü savunuyor. Washington ayrıca toprak reformu ve tazminatsız kamulaştırma düzenlemelerine ilişkin kaygıları olduğunu iddia ediyor. Güney Afrika hükümeti ise beyaz Güney Afrikalılara yönelik sistematik zulüm ve toprakların keyfi biçimde ellerinden alındığı yönündeki iddiaları reddediyor.
Gerilimin arka planı
Washington ile Pretoria arasındaki anlaşmazlık yalnızca vize politikasıyla sınırlı değil. Trump yönetimi daha önce de Güney Afrika'nın toprak reformu politikalarını ve ırk temelli eşitsizlikleri gidermeye yönelik uygulamalarını eleştirmişti. İki ülke ayrıca Güney Afrika'nın İsrail aleyhine Uluslararası Adalet Divanı'nda açtığı soykırım davası nedeniyle de karşı karşıya geldi.
Şubat 2025'te Trump yönetimi, Afrikanerlerin ABD'ye mülteci olarak kabul edilmesini kolaylaştıran bir politika da başlatmıştı.
Yeni vize kısıtlamalarının ise ABD-Güney Afrika ilişkilerinde son dönemde artan siyasi gerilimin yeni bir aşaması olduğu görülüyor. Pretoria, anlaşmazlıkların yaptırım ve tek taraflı kararlarla değil, iki ülke arasındaki diplomatik temaslarla ele alınması gerektiğini vurguluyor.
