Avrupa Birliği (AB) Konseyi Hukuk Servisinin hazırladığı ve uzun süre kamuoyundan gizli tutulan bir hukuki görüş, Europol ile İsrail arasında kişisel veri paylaşımını öngören anlaşma taslağına ilişkin ciddi hukuki sakıncalar bulunduğunu ortaya koydu. Buna rağmen Avrupa Komisyonunun İsrailli yetkililerle anlaşmaya yönelik temaslarını yıllarca sürdürmesi dikkat çekti.
EUobserver ile Statewatch'ın ortak haberine göre, AB Konseyi Hukuk Servisi, 29 Kasım 2022 tarihinde hazırladığı ve "EU Restricted" gizlilik derecesi taşıyan değerlendirmede, taslak anlaşmanın mevcut haliyle AB'nin uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülükleriyle çelişebileceği uyarısında bulundu.
Tartışmalı madde: İşgal altındaki Filistin toprakları
Hukuk Servisinin en önemli itirazı, Europol tarafından İsrail makamlarına aktarılacak kişisel verilerin işgal altındaki Filistin topraklarında belirli koşullar altında kullanılmasına kapı aralayabilecek bir istisna maddesine yönelik oldu.
Görüşte, bu düzenlemenin Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkıyla bağdaşmayabileceği, ayrıca Avrupa Birliği Adalet Divanının yerleşik içtihadı ve AB'nin uluslararası hukuk çerçevesindeki sorumluluklarıyla çelişme riski taşıdığı vurgulandı. Bu nedenle söz konusu hükmün anlaşma metninden çıkarılması gerektiği ifade edildi.
Üye ülkeler onay vermedi
Anlaşma süreci, Avrupa Komisyonunun Europol ile İsrail arasında kişisel veri paylaşımına olanak sağlayacak uluslararası bir metin hazırlamasıyla başladı. Müzakerelerin tamamlanmasının ardından taslak, onay için AB üyesi ülkelerin temsil edildiği Konseye sunuldu.
Ancak Konsey Hukuk Servisinin olumsuz değerlendirmesi ve üye ülkelerin dile getirdiği hukuki çekinceler nedeniyle anlaşmanın onay süreci 2022 sonunda durduruldu. Aradan geçen yıllara rağmen taslak hâlâ yürürlüğe giremedi.
Komisyon temaslarını sürdürdü
Buna karşın ortaya çıkan belgeler, Avrupa Komisyonunun özellikle Göç ve İçişleri Genel Müdürlüğü (DG HOME) aracılığıyla İsrailli yetkililerle teknik görüşmeleri sonlandırmadığını gösteriyor. Habere göre bu temaslar Ocak 2026'ya kadar devam etti.
Bu durum, AB'nin kendi hukuk organlarının ortaya koyduğu çekincelere rağmen Komisyonun anlaşmayı gündemde tutmayı sürdürmesi nedeniyle şeffaflık ve hukuki tutarlılık açısından soru işaretlerine yol açtı.
Mevcut düzenleme kişisel veri paylaşımına izin vermiyor
Europol ile İsrail arasında halen yürürlükte bulunan 2018 tarihli çalışma düzenlemesi yalnızca stratejik ve operasyonel olmayan bilgi paylaşımını kapsıyor. Mevcut çerçeve kapsamında kişisel verilerin İsrail makamlarına aktarılması mümkün değil.
Komisyonun hazırladığı yeni anlaşma ise bu sınırı kaldırarak kişisel veri paylaşımının önünü açmayı amaçlıyordu. Ancak hukuki itirazlar nedeniyle müzakereleri tamamlanmasına rağmen anlaşma bugüne kadar AB üyesi ülkeler tarafından onaylanmadı.
