Çin, lityum üretiminden geriye kalan atıkları stratejik öneme sahip nadir metallere dönüştüren yeni bir teknolojiyi devreye aldı.
Çin Bilimler Akademisi’ne (CAS) bağlı Proses Mühendisliği Enstitüsü tarafından yapılan açıklamaya göre, ülkenin doğusundaki Jiangxi eyaletinde düşük dereceli rubidyum ve sezyumun sürekli olarak ayrıştırılmasını sağlayan dünyanın ilk endüstriyel gösterim hattı istikrarlı üretime başladı.
Yıllık 500 ton üretim kapasitesine sahip tesiste, lityum cevherinin işlenmesinden sonra geriye kalan atıklardan rubidyum ve sezyum elde ediliyor.
İleri teknolojiler için kritik öneme sahip
Rubidyum ve sezyum; havacılık ve uzay teknolojileri, kuantum hesaplama, biyotıp, yeni enerji teknolojileri ve ileri teknoloji uygulamalarında kullanılan stratejik metaller arasında yer alıyor.
Ancak bu iki element doğada büyük miktarlarda bağımsız mineral olarak bulunmuyor. Genellikle lityum cevherleri ve tuz gölü sularında çok düşük oranlarda yer almaları, çıkarılmalarını ve ekonomik olarak işlenmelerini zorlaştırıyor.
Çin’in 2024 verilerine dayanan tahminlere göre yaklaşık 1,16 milyon ton rubidyum oksit ve 140 bin ton sezyum oksit rezervine sahip olduğu belirtiliyor. Buna karşın kaynakların düşük tenörlü ve karmaşık yapıda olması, geri kazanım sürecinin önündeki başlıca engellerden biri olarak gösteriliyor.
Jiangxi’deki lityum içeren lepidolit yatakları, Çin’in rubidyum rezervlerinin yaklaşık yüzde 40’ını barındırıyor. Geleneksel üretim yöntemlerinde ise 800 ila 1000 santigrat dereceye ulaşan işlemler sırasında rubidyum ve sezyumun önemli bir bölümü lityum atıklarıyla birlikte kaybediliyor.
Yeni sistem geri kazanım oranını yükseltti
Çin Bilimler Akademisi bünyesindeki araştırmacılar, bu sorunun aşılması için yüksek verimli kule tipi ekstraksiyon sistemi geliştirdi.
Enstitüye göre yeni sistemde tek bir ekstraksiyon kulesi, geleneksel ekstraksiyon tanklarından 15 kata kadar daha yüksek verim sağlayabiliyor. Teknoloji aynı zamanda kullanılan ekstraksiyon maddesi miktarını yüzde 40, ekipmanın kapladığı alanı ise yüzde 50’den fazla azaltıyor.
Araştırma ekibi, Çinli lityum üreticisi Ganfeng Lithium ve diğer ortaklarla birlikte 17 ekstraksiyon kulesinden oluşan endüstriyel bir üretim ünitesi kurdu.
İlk denemede başarıyla devreye alınan sistemin sürekli ve istikrarlı şekilde çalıştığı bildirildi.
Yüzde 99,9 saflığa ulaşıldı
Yeni üretim hattında sezyumun yüzde 98’inden fazlası, rubidyumun ise yüzde 95’inden fazlası geri kazanılabiliyor.
Tesiste üretilen sezyum karbonat ve rubidyum karbonatın saflık oranının yüzde 99,9’un üzerinde olduğu ve ürünlerin ticari partiler halinde satışına başlandığı belirtildi.
Üretim hattının yıllık toplam rubidyum ve sezyum karbonat kapasitesi 500 ton olarak açıklanırken, üretimin iki metal arasındaki dağılımına ilişkin bilgi paylaşılmadı.
Çin stratejik metal tedarikini güçlendiriyor
Yeni teknolojiyle Çin, lityum üretiminden kalan atıkları yeniden değerlendirirken stratejik öneme sahip rubidyum ve sezyum kaynaklarının tedarik güvenliğini de artırmayı hedefliyor.
Çin, küresel rubidyum üretiminde halihazırda önde gelen ülkeler arasında bulunuyor. Aralık 2025 itibarıyla ülkede toplam yıllık yaklaşık 3 bin ton rubidyum tuzu eşdeğeri üretim kapasitesine sahip beş temel üretim hattının kurulduğu belirtiliyor.
Sezyumun başlıca endüstriyel kaynağı olan pollusit açısından ise Çin’in ticari olarak işletilebilir yerli madenleri sınırlı. Ülke bu cevherde büyük ölçüde Kanada, Avustralya ve Zimbabve’den yapılan ithalata başvuruyor. Bununla birlikte Çin merkezli Sinomine Resource Group, dünyanın en büyük pollusit madenini kontrol ediyor.
Çin Bilimler Akademisi, yeni üretim hattının düşük dereceli rubidyum ve sezyum kaynaklarının endüstriyel ölçekte verimli ve çevre dostu biçimde değerlendirilebileceğini ortaya koyduğunu ve daha büyük ölçekli üretim için teknik bir model oluşturduğunu bildirdi.
Rubidyum ve sezyuma yönelik talebin, perovskit güneş hücreleri, katı hal pilleri ve kuantum hesaplama gibi yeni nesil teknolojilerin gelişmesiyle birlikte önümüzdeki dönemde daha da artması bekleniyor.
