CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Takvimler 1979'u gösterirken Brezilya'da bir sendika lideri, ödünç aldığı bir bar taburesi üzerinden grevdeki 60 bin metal işçisine hitap etti. Bu hitap, o dönem diktatörlükle yönetilen Brezilya'da uyanışın simgesi oldu. Hitap eden kişi de Luiz Inácio Lula da Silva'dan başkası değildi.
O tarihten bu yana Lula da Silva, yedi başkanlık adaylığı, üç başkanlık dönemini devirdi, siyasi sebeplerden çarptırıldığı hapis cezasını çekti. 47 yıl sonra bugün ise dördüncü kez Başkanlık için yarışacak. Al Jazeera'den Euan Marshall'a göre bu, 80 yaşındaki Lula da Silva'nın siyaset sahnesindeki son dansı olabilir. Hatta yazıya göre Lula da Silva da bunun farkında. Çünkü Brezilya'nın devlet başkanı seçim kampanyası kapsamında konuşmasını yapacağı stadyumda sahneye Sirius şarkısıyla çıktı. Bu, Chicago Bulls'un son şampiyonluk sezonundaki marşıydı.
Eğer Lula da Silva, 4 Ekim'deki seçimlerden galibiyetle çıkarsa, kendisi Brezilya'nın en yaşlı devlet başkanı rekorunu da kırmış olacak.
Lula, artan ABD etkisiyle de yarışıyor
Hem dünyada hem de Brezilya'da Lula'nın sembol haline gelen hitabı sonrasında atmosfer büyük ölçüde değişti. Latin Amerika aşırı sağ rüzgarlarının estiği bir coğrafyaya dönüştü. Son 12 ayda; Bolivya, Şili, Kolombiya, Ekvador ve Peru'da ABD ile işbirliği içerisindeki isimler iktidara geldi.
Latin Amerika'da değişen bu siyasi eksende Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump ve yönetiminin etkisi büyük. ABD çıkarlarına göre hizmet edecek, ülkelerinin kaynaklarını Washington'un taleplerine sunabilecek isimleri destekliyor. Bunu yaparken de ülkelerin seçim süreçlerine müdahil oluyor. Trump'ın şimdiki hedefinde de 4 Ekim'de seçime gidecek Brezilya var. Haziran ayında Trump, Brezilya'daki yaklaşan başkanlık seçimlerini "Amerika kıtasını yeniden harika yapma" projesindeki "bir sonraki büyük sınav" olarak nitelendirdi. Kendisi ve yönetimi seçimlerde, ABD ve Trump'a yakınlığıyla bilinen Brezilya'nın eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu, Flavio Bolsonaro'yu destekliyor.
Lula da Silva'nın genç rakibi anketler tecrübeli siyasetçinin gerisinde kalsa da aradaki oran pek de fazla değil.
Anketler, Brezilyalı seçmenler için en büyük endişenin şiddet olayları olduğunu ortaya koydu. Araştırma şirketi Quaest'e göre, seçmenlerin yüzde 33'ü şiddeti birincil endişe kaynağı olarak niteliyor. Ekonomi konusunda endişe oranı da yüzde 15'te kaldı.
Flavio Bolsonaro, seçmenlerin şiddet konusundaki endişelerini kendi lehine çevirmeye çalıştı. Bolsonaro, ABD tarafından desteklenen diğer tüm liderler gibi mega hapishaneler inşa etme sözü verdi. Lula da Silva da özel bir Kamu Güvenliği Bakanlığı kurma sözü verdi. Al Jazeera'ye konuşan uzmanlara göre mega hapishane söyleminin seçmende karşılık bulması olası: "Baskıcı stratejiler daha gösterişlidir. Bir sürü suçluyu tutuklarsanız, bir sürü suçluyu öldürürseniz, bu hiçbir şeyi düzeltmese bile, bir şeyler yapıldığı izlenimini verir."
Seçim öncesi anketlerde Lula da Silva önde olsa da, bu yılki seçimlerin son ana kadar çekişmeli geçmesi bekleniyor. Datafolha'nın Eylül ayında yaptığı bir ankete göre, ikinci tur seçimlerde Lula yüzde 46, Bolsonaro ise yüzde 43 destek alıyor.
Tecrübeli liderin ekonomi karnesi
Latin Amerika'da birçok ülke ekonomik kriz ile boğuşurken Lula da Silva yönetimindeki Brezilya umut verici sonuçlar elde etti. ABD'nin tüm baskı ve ambargolarına rağmen Lula da Silva'nın görev süresi boyunca Brezilya'nın gayri safi yurtiçi hasılasındaki (GSYİH) yıllık büyüme ortalama olarak yüzde 3'ün biraz altında gerçekleşti ve beklentileri aştı.
2025 yılının sonuna gelindiğinde, işsizlik oranı yüzde 5,1'e gerileyerek ülke tarihinin en düşük seviyesine ulaşmıştı.
Yine de bu iyimser tabloya rağmen ülke kamuoyunda bazı şikayetler var. Artan borçlar, yüksek faiz oranları ve Brezilya'da yükselen yaşam maliyeti ülkede huzursuzluk yaratıyor.
ABD ambargo ve baskılarının halka yansımalarını aza indirgemek isteyen Lula da Silva yönetimi, gelir vergisi muafiyetleri, yakıt sübvansiyonları ve borç affı uygulamalarına gitti.
Uzmanlara göre 4 Ekim'deki seçimler de oldukça çetin geçecek. Brezilya'nın kaderini ise parti tabanları değil, kararsız seçmenler belirleyecek.
