11 Eylül saldırıları ardından, ABD öncülüğünde başlatılan savaşlar da mercek altına alındı. 25 yılın bilançosu ise oldukça ağır. Al Jazeera'de yer alan habere göre, 11 Eylül saldırılarının ardından ABD öncülüğünde başlatılan savaşların üzerinden 25 yıl geçerken, bu dönemin insani bilançosunun en az 4,5 milyon can kaybı ve 38 milyondan fazla yerinden edilmiş kişi olduğu belirtildi.
19 El Kaide üyesinin dört yolcu uçağını kaçırarak Dünya Ticaret Merkezi ve Pentagon'a düzenlediği saldırılarda yaklaşık 3 bin kişi hayatını kaybetti. Saldırıların ardından ABD'nin dış politikasını şekillendiren ve dönemin Başkanı George W. Bush tarafından “Teröre Karşı Savaş” olarak adlandırılan süreç başladı. "Teröre Karşı Savaş" söylemi Washington'un nüfuz arayışlarıyla şekillendi.
Al Jazeera'nin aktardığı Brown Üniversitesi Watson Enstitüsü'ne bağlı Costs of War projesinin hesaplamalarına göre, 2001'den bu yana ABD öncülüğündeki savaşlarda 4,5 ila 4,7 milyon kişi doğrudan veya dolaylı olarak hayatını kaybetti. Yaklaşık 940 bin kişinin doğrudan savaşlarda öldüğü, 3,6 ila 3,8 milyon kişinin ise hastalık, yetersiz beslenme ve sağlık hizmetlerinin çökmesi gibi savaşın sonuçları nedeniyle yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor.
Afganistan'da yaklaşık 20 yıllık savaş
ABD, 11 Eylül saldırılarından bir aydan kısa süre sonra, 7 Ekim 2001'de Afganistan'a yönelik operasyon başlattı. Taliban haftalar içinde iktidardan uzaklaştırılsa da savaş yaklaşık 20 yıl sürdü. Costs of War projesine göre Afganistan'da savaşta 176 bin kişi hayatını kaybetti.
Afganistan'da gıda güvencesizliği savaş öncesindeki yüzde 62 seviyesinden savaş sonrasında yüzde 92'ye yükseldi. Mayınlar ve patlamamış mühimmat ise aradan geçen yıllara rağmen siviller için tehdit oluşturmayı sürdürüyor.
ABD güçleri 2021'de Afganistan'dan çekilirken Taliban yeniden ülkenin kontrolünü ele geçirdi.
Irak işgali: 315 bin kişi öldü
ABD'nin “Teröre Karşı Savaş” kapsamında başlattığı en önemli ikinci operasyon ise 19 Mart 2003'te Irak'ın işgali oldu. İşgalin gerekçelerinden biri Irak'ın kitle imha silahlarına sahip olduğu iddiasıydı. Ancak bu silahlar bulunamadı.
Costs of War projesine göre Irak savaşında yaklaşık 315 bin kişi savaş nedeniyle hayatını kaybetti.
ABD'nin Irak ve Afganistan'daki kara operasyonlarının yanı sıra Pakistan, Yemen, Somali, Libya ve Suriye'de hava ve insansız hava aracı saldırıları da yürütüldü.
Hava saldırıları Ortadoğu'nun ötesine yayıldı
Araştırmacı kuruluş Bureau of Investigative Journalism'in kayıtlarına göre ABD, 2004'ten bu yana Pakistan'da 423 hava saldırısı gerçekleştirdi. Bu saldırılarda 2 bin 499 ila 4 bin 1 kişinin öldüğü, bunların 424 ila 966'sının sivil olduğu tahmin ediliyor.
Yemen'de en az 186 saldırı ve operasyon kayda geçirilirken, en az 853 kişi hayatını kaybetti. Somali'de ise 2001-2016 arasında gerçekleştirilen 19 ila 23 saldırıda 188 ila 276 kişinin öldüğü tahmin ediliyor.
2011'de Libya'da Muammer Kaddafi yönetimine karşı başlayan operasyonlarda da ABD ve NATO öncülüğünde hava saldırıları düzenlendi. Amnesty International verilerine göre yaklaşık yedi ay içinde Libya'ya 9 bin 700'e yakın saldırı gerçekleştirildi.
38 milyondan fazla kişi yerinden edildi
Costs of War projesine göre Afganistan, Irak, Pakistan, Yemen, Somali, Filipinler, Libya ve Suriye'deki savaşlar nedeniyle 38 milyondan fazla kişi ülke içinde veya başka ülkelere göç etmek zorunda kaldı.
Savaşların üzerinden 20 yılı aşkın süre geçmesine rağmen milyonlarca insan hâlâ evlerine dönemedi.
Costs of War projesi, ABD'nin savaşlara yaklaşık 5,8 trilyon dolar harcadığını, savaş gazilerinin gelecekteki sağlık ve bakım giderleri için ise yaklaşık 2,2 trilyon dolar daha harcanmasının beklendiğini belirtiyor. Böylece toplam maliyetin en az 8 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.
Savaşların ABD askerleri üzerindeki bedeli de uzun yıllar devam etti. Costs of War Projesi Direktörü Stephanie Savell, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, 11 Eylül sonrası savaşlarda intihar nedeniyle hayatını kaybeden ABD askerleri ve gazilerinin sayısının çatışmalarda ölenlerin yaklaşık dört katı olduğunu söyledi.
