Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yeni düzenleme bugün itibarıyla yürürlüğe girdi. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan ve 10 Ekim 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik, sosyal ağ sağlayıcılarına çocukların yaşını doğrulama ve yaşlarına uygun hizmet sunma yükümlülüğü getiriyor.
Düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcıları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Platformların hesap oluşturma aşamasında kullanıcıların yaş durumunu doğrulaması ve 15 yaşın altındaki kişilerin hesap açma taleplerini reddetmesi gerekecek.
Yönetmelik, yalnızca yeni hesapları değil, mevcut hesapları da kapsayan bir yaş doğrulama süreci öngörüyor. Yaş doğrulama işlemlerinin tamamlanması için 31 Mart 2027’ye kadar geçiş süresi tanınıyor. Bu süreçte, yaşının 15’in altında olduğu belirlenen kullanıcıların mevcut hesaplarının kapatılması öngörülüyor.
Yaş doğrulaması e-Devlet üzerinden yapılacak
Yönetmelikte yaş doğrulama sürecinin e-Devlet Kapısı ile entegre biçimde yürütülmesi öngörülüyor. Buna göre kullanıcılar, yaş durumlarını doğrulamak amacıyla bir yaş doğrulama belirteci oluşturabilecek ve bu belirteci ilgili platforma sunabilecek.
Sistemde temel yaklaşım, kullanıcının kimlik bilgilerinin tamamını paylaşmak yerine belirli bir yaş sınırını doldurup doldurmadığının doğrulanması olarak tanımlanıyor. Doğrulama sonucunda kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı, ilgili yaş eşiğinin belirlenmesi için esas alınacak.
Yönetmelik, yaş doğrulama süreçlerinde kişisel verilerin korunmasını da temel ilkeler arasında sayıyor. Bununla birlikte uygulamanın teknik ayrıntıları, platformların doğrulama sistemlerinin nasıl işleyeceği ve kullanıcı deneyiminin nasıl şekilleneceği bakımından önem taşıyor.
15-18 yaş grubuna özel hesap ve gizlilik kuralları
Düzenleme, 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına girmemiş kullanıcıların sosyal medya hizmetlerinden yararlanmasını tamamen yasaklamıyor. Bunun yerine bu yaş grubuna yönelik, çocukların güvenliğini ve gelişimini gözeten ayrı bir hizmet modeli uygulanmasını öngörüyor.
Yönetmelik kapsamında sosyal ağ sağlayıcılarının çocuk kullanıcılar için alması gereken başlıca önlemler şöyle:
-
Varsayılan gizli hesap: Çocuk kullanıcıların hesapları, varsayılan olarak gizli olacak.
-
Mesajlaşma kısıtlaması: Çocuklara yalnızca takip ettikleri hesapların mesaj gönderebilmesi öngörülüyor.
-
Canlı yayın yasağı: Çocuk hesapları üzerinden canlı yayın yapılmasına izin verilmeyecek.
-
Kişiselleştirilmiş reklam kısıtlaması: Çocuklara kişiselleştirilmiş reklam gösterilmeyecek.
-
Takipçi bilgilerinin korunması: Çocukların takipçi ve takip edilen listeleri diğer kullanıcılar tarafından görüntülenemeyecek.
-
Güvenli kullanım tasarımı: Çocukların kullanımını ve çevrim içi güvenliğini olumsuz etkileyebilecek tasarım ve işlevlere karşı tedbirler alınacak.
Bu önlemlerle çocukların yabancılarla iletişim kurma, kişisel bilgilerinin açığa çıkması ve yaşlarına uygun olmayan dijital içeriklerle karşılaşma risklerinin azaltılması hedefleniyor.
Ebeveynlere kullanım süresi ve harcama denetimi
Yönetmelik, sosyal ağ sağlayıcılarına ebeveyn kontrol araçları sunma yükümlülüğü de getiriyor. Bu araçlar aracılığıyla ebeveynlerin veya vasilerin çocukların hesaplarını ve belirli kullanım ayarlarını denetleyebilmesi amaçlanıyor.
Ebeveyn kontrolü kapsamında öngörülen imkânlar arasında şunlar bulunuyor:
-
Hesap ve gizlilik ayarlarının denetlenmesi,
-
Sosyal medya kullanım süresinin takip edilmesi ve sınırlandırılması,
-
Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine bağlanması veya harcama sınırı belirlenmesi,
-
Çocuğun çevrim içi güvenliğini destekleyen kontrol mekanizmalarının sunulması.
Bu düzenlemelerle çocukların dijital platformlarda geçirdiği zamanın ve gerçekleştirdiği ücretli işlemlerin aileler tarafından daha yakından takip edilebilmesi hedefleniyor.
Sonuç olarak, 1 Kasım 2026 itibarıyla yürürlüğe giren düzenleme, Türkiye'de çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin yeni bir dönem başlatıyor. On beş yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulmasını engelleyen yönetmelik, 15-18 yaş grubuna ise daha sıkı gizlilik ve ebeveyn denetimi kuralları getiriyor. Uygulamanın çocukların güvenliği, kişisel verilerin korunması ve dijital haklar üzerindeki etkileri önümüzdeki dönemde daha net ortaya çıkacak.
