CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, ABD Başkanı Donald Trump’ın daveti üzerine 23-25 Eylül tarihleri arasında Washington’ı ziyaret edecek. Dünyanın en büyük iki ekonomik ve teknolojik gücünün buluşması 2025 ve 2026 yıllarındaki müzakerelerin ve karşılıklı ziyaretlerin devamı olarak okunuyor.
Çin liderinin 2015 ABD ziyaretinin ardından geçen on yılı aşkın sürede taraflar arasındaki ilişkinin inişli çıkışlı seyir izlemesi dikkat çekiyor. Pekin yönetimi zirvelerin amacının stratejik istikrarı beraberinde getirmesini arzuladığını son olarak mayıs ayında gündeme getirmişti.
Xi Jinping, Trump’a hitaben yaptığı konuşmada “Çin ve ABD, Tukidides Tuzağı’nı aşarak büyük ülkeler arasında yeni bir ilişki modeli oluşturabilir mi? Küresel sınamalarla birlikte mücadele edip dünyaya daha fazla istikrar sağlayabilir miyiz? İki halkın refahı ve insanlığın geleceği için ikili ilişkilerimizde birlikte parlak bir gelecek inşa edebilir miyiz?” sorularını yöneltmişti. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in soruları ticaret anlaşmazlıklarından teknoloji kısıtlamalarına uzanan ve ikili ilişkilerde yıllardır süren çalkantıların gölgesinde gündeme gelmişti.
Yeni ilişki tanımı
Pekin zirvesinin Çin ve ABD arasındaki yeni vizyona ivme kazandırması dikkat çekerken, Tsinghua Üniversitesi Uluslararası Güvenlik ve Strateji Merkezi Direktörü Da Wei, “Bu, Çin ve ABD’nin on yılı aşkın süredir ilk kez, iki tarafın liderlerince genel olarak kabul gören bir ilişki tanımı üzerinde uzlaşması anlamına geliyor” diye konuştu.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, yaklaşan zirvenin hazırlıkları kapsamında perşembe günü ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile yaptığı telefon görüşmesinde, “Devlet başkanları arasındaki diplomasi, Çin-ABD ilişkilerinin çıpasıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Lider diplomasisinin farkı
Çin-ABD ilişkilerine devletlerin kurumsallığı kadar lider diplomasisinin de katkıda bulunduğu bugün iki ülkenin medyası tarafından da kabul edilmekte. Trump’ın yeniden seçilmesinden bu yana Xi, yüz yüze görüşmeler ve telefon konuşmaları dâhil çeşitli yollarla kendisiyle temasını sürdürdü. Bu temaslar zaman zaman daha samimi ortamlarda gerçekleşti.
Xi, mayıs ayındaki ziyarette Trump’ı Pekin’in merkezindeki yönetim yerleşkesi Zhongnanhai’ye özel bir görüşme için davet etmiş ve “ABD Başkanı Donald Trump Amerika’yı yeniden büyük yapmayı umarken ben de Çin halkına ulusal yeniden canlanma yolunda öncülük etmeye kendimi adadım” ifadelerini kullanmıştı. Xi ayrıca iki tarafa da doğru yönde ilerleme, ilişkileri aksatabilecek gelişmelerden uzak durma ve ikili ilişkilerin istikrarlı gelişimini destekleme çağrısında bulunmuştu.
Xi 2017 senesinde de Trump’a üzerinde “Dokuz katlı bir kule bir toprak yığınından yükselir; bin millik bir yolculuk tek bir adımla başlar.” sözlerinin yazdığı bir hat sanatı tablosu hediye vererek ilişkilerin kademeli olarak istikrara kavuşturulabileceği mesajını vermişti.
Busan’dan çıkan mesaj: Denge unsuru
Çin ve ABD arasındaki 2025 zirvesi de taraflar arasındaki ilişkide önemli bir köşe taşı olarak kabul ediliyor. Zira Xi, 2025’te Güney Kore’nin Busan kentinde Trump’a, ekonomik ve ticari ilişkilerin Çin-ABD ilişkileri için bir engel veya sürtüşme kaynağı yerine, “denge unsuru” ve itici güç olmayı sürdürmesi gerektiğini söyledi.
Xi,2025 Busan Zirvesi’ndeki vurgularının benzerini 2026 BRICS toplantısında da dile getirdi. Çin lideri Yeni Delhi’de ‘Küçük avlu, yüksek çitler’ yaklaşımını savunmak ise yalnızca bu yolu seçenleri kendi içine hapsedecek ve dünyayı bölecek.” değerlendirmesinde bulundu.
