Venezuela hükümeti, ülkenin tek deneysel nükleer reaktörü olan RV-1’de bulunan kalan nükleer malzemenin güvenli şekilde çıkarıldığını ve uluslararası iş birliğiyle ülke dışına sevk edildiğini açıkladı. Operasyonun, 18-29 Nisan 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildiği bildirildi.
Venezuela Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan bildiride, Venezuela Bilimsel Araştırmalar Enstitüsü (IVIC) bünyesindeki RV-1 Deneysel Reaktörü’nün 1991 yılında faaliyet döngüsünü tamamladığı, 1997’de ise Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile birlikte reaktörün nihai olarak kapatılmasına karar verildiği belirtildi.
“Askeri saldırı risk seviyesini artırdı”
Açıklamada, 3 Ocak 2026’da IVIC tesislerinin yakınında gerçekleştirilen askerî saldırının eski reaktör çevresindeki risk seviyesini artırdığı ve uzun süredir planlanan çıkarma operasyonunun aciliyetini ortaya koyduğu ifade edildi. Venezuela yönetimi, saldırının reaktöre yaklaşık 50 metre mesafede gerçekleştiğini duyurdu.
Yetkililer, operasyon kapsamında kalan nükleer malzemenin emniyet altına alındığını, kara yoluyla Puerto Cabello Limanı’na taşındığını ve özel deniz taşımacılığıyla ülke dışına gönderildiğini bildirdi.
Operasyona ABD, İngiltere ve UAEA da katıldı
Operasyonda Venezuela Halkın Bilim ve Teknoloji Gücü Bakanlığı’nın yanı sıra, ABD Enerji Bakanlığı’na bağlı Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), Birleşik Krallık makamları ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın yer aldığı belirtildi.
UAEA’nın teknik doğrulama, güvenlik denetimi ve Venezuelalı personele eğitim desteği sağladığı kaydedildi.
ABD kaynaklarına göre operasyonda yüzde 20’nin üzerinde zenginleştirilmiş yaklaşık 13,5 kilogram uranyum çıkarıldı. Söz konusu malzemenin daha sonra ABD’nin Güney Carolina eyaletindeki Savannah River tesisine gönderildiği bildirildi.
RV-1 Latin Amerika’nın ilk reaktörlerinden biriydi
Venezuelalı bilim insanı Humberto Fernández-Morán tarafından tasarlanan RV-1 reaktörü, 1960 yılında “Barış için Atom” programı kapsamında faaliyete geçmişti. Reaktör, uzun yıllar boyunca fizik araştırmaları, radyoizotop üretimi ve nükleer araştırmalarda kullanıldıktan sonra 1991’de devre dışı bırakıldı.
Daha sonraki süreçte tesis, Pegamma adlı gama ışınları sterilizasyon merkezine dönüştürüldü.
Venezuela hükümeti açıklamasında, operasyonun ülkenin nükleer silahların yayılmasının önlenmesine ilişkin uluslararası yükümlülüklerine ve “barış için bilim” anlayışına bağlılığını bir kez daha ortaya koyduğunu vurguladı.
