ABD'de, Cumhuriyetçilerin ara seçimde yaşadığı hezimet, ülke Başkanı Donald Trump için 'topal ördek' döneminin başlangıcı olarak kayıtlara geçti. Cumhuriyetçilerin Kongre’nin kontrolünü kaybetmesiyle beraber Trump'ın kalan son iki yıllık görev süresinde, iç siyasete yönelik kapsamlı yasal düzenlemeler yapma ve kalıcı politikalar hayata geçirme imkanı büyük ölçüde sona erdi. Ara seçimlerde mevcut başkanın partisinin gerilemesi, ABD için bir istisna değil. Ancak Cumhuriyetçilerin 3 Kasım'da yaşadığı hezimetin boyutu, istisnai bir özellik taşıyor.
Daha önce benzer şekilde ara seçimler sonrası Kongre'de ağırlığını kaybeden başkanlar, ibresini dış politikaya çevirmişti. Bunun nedeni de ABD'de Başkanlık makamının geniş yetkilerinin, dışta iç siyasetin sınırlamalarından görece bağımsız hareket etme fırsatı sunmasından kaynaklanıyor. Demokratların hem Temsilciler Meclisi hem de Senato’nun kontrolünü ele geçirmesi, Trump üzerindeki azil ve ailesinin ticari faaliyetlerine yönelik soruşturma baskısını artırabilir. Bu durumun Trump'ı köşeye sıkışmış ve öfkeli hissettirmesi bekleniyor. Foreign Policy, Trump’ın görev süresinin geri kalanını tehlikeli kılanın da tam olarak bu ihtimal olduğuna dikkati çekiyor.
İç politikada hareket alanı daralan ve enerjisini yönlendirebileceği yapıcı bir dış politika gündemi bulunmayan Trump, uluslararası alanda daha saldırgan adımlar atabilir. Demokratların kontrolündeki Kongre'nin ise Trump'ın dış politika yönetimi üzerinde sınırlı etkisi olacak.
Trump'ın Kanada'ya yönelik yeni tehditler savurması, ABD müttefiklerini hedef alması ülke uzmanlarını endişelendiren başlıklardan biri.
En büyük risk alanları: İran ve Küba
Makaleye göre Trump'ın en ağır zararı verebileceği iki ülke İran ve Küba. New York Times gazetesinin haberine göre Trump yönetimi ve İsrail, ara seçimlerin ardından İran'a yönelik yeni saldırı planları hazırladı. Tahran'ı teslim olmaya zorlamayı amaçlayan son bir askeri girişimin başarılı olması beklenmiyor. Böyle bir adımın küresel ekonomi ile Basra Körfezi'ndeki müttefiklerin güvenlik ve istikrarını tehlikeye atabileceği değerlendiriliyor.
Trump'ın Küba'da rejim değişikliğini zorlamaya çalışması da olasılıklar arasında. Her iki ülkeye yönelik askeri operasyon için Trump'ın başkanlık onayı yeterli olabilir. Önünde yeni bir seçim bulunmayan ABD başkanını sınırlayan temel unsur ise siyasi mirasına ilişkin kaygıları olacak.
Topal ördeğin satrancı nasıl olacak?
Foreign Policy'de yer alan habere göre topal ördek dönemi, başkanların yeniden seçilme veya ara seçimleri kazanma kaygısı taşımadıkları süreç olarak tanımlanıyor. Yeniden seçilme şansını kaybeden tek dönemlik başkanlar için bu süre, haleflerinin seçilmesi ile göreve başlaması arasındaki birkaç ayla sınırlı kalıyor. İkinci dönem başkanları içinse ara seçimlerden görev sürelerinin sonuna kadar iki yıla uzanabiliyor.
Seçim kampanyası ve yasama faaliyetlerinin baskısından kurtulan, iç politikada siyasi desteği zayıflayan başkanlar bu dönemde diplomasiye yönelme eğilimi gösteriyor.
Eski ABD Başkanı Bill Clinton, ikinci başkanlık döneminin sonunda İsrail-Filistin çatışmasına kalıcı çözüm bulmaya çalışmış ve Kuzey Kore'ye başkanlık ziyareti düzenlemeyi planlamıştı. Barack Obama ise 2014 ara seçimlerinde yaşadığı yenilginin ardından İran nükleer anlaşmasını imzalamış ve Küba ile diplomatik ilişkileri normalleştirmişti.
Topal ördek olarak anılan başkanlar zaman zaman askeri güç kullanımına da başvurdu. George H. W. Bush, 1992'nin sonlarında 'Somali'deki kıtlığı hafifletmek' bahanesiyle bir askeri müdahale başlatmıştı. George W. Bush ise 2006 ara seçimlerindeki ağır yenilgisinin ardından, 2007'de ABD'nin işgal ettiği Irak'taki 'şiddeti kontrol altına almak' gerekçesiyle ülkeye ek asker gönderdi.
Ancak bu hamlelerin sonuçları farklı oldu. Clinton'ın İsrail-Filistin barış girişimi başarısızlıkla sonuçlandı. Obama'nın diplomatik kazanımları uzun ömürlü olmadı. Bush'un Somali müdahalesi çatışmanın temel nedenlerini ortadan kaldıramadı. Irak'a gönderilen ek kuvvetler ise ülkede kalıcı istikrar sağlayamadı.
Trump diplomasi kartlarını zaten oynadı
Ara seçimlerle siyasi gücü zayıflayan ancak Nobel Barış Ödülü hedefinden vazgeçmeyen Trump'ın diplomasiye yönelmesi beklenebilirdi. Ancak makaleye göre Trump, topal ördek başkanların başvurabileceği birçok seçeneği şimdiden tüketti.
İlk başkanlık döneminde 2015 İran nükleer anlaşmasından çekilen Trump, Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması'nı kendi bölgesel ticaret anlaşmasıyla değiştirdi, İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasındaki ilişkilerin normalleşmesine aracılık etti ve çok sayıda uluslararası anlaşmadan çekildi.
2025'te yeniden göreve gelmesinden bu yana ise Gazze'de başarılı olmayan ve İsrail tarafından binlerce kez ihlal edilen 'ateşkesin' sağlanmasında rol oynadı ve Venezuela petrollerini ABD çıkarlarına kullanmak için Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu kaçırdı.
28 Şubat'ta İsrail ile birlikte, İran'a savaş başlatan Trump aynı zamanda Küba'ya yönelik ablukayı sertleştirdi. Trump'ın iki ülkeye yönelik tehiditleri de devam ediyor.
Grönland'ı ele geçirme tehdidinde bulunan Trump, bunun yerine adadaki ABD askeri varlığını genişleten bir anlaşmayla yetindi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne alternatif olarak sunduğu “Barış Kurulu” da diğer ülkelerin Trump'ın her talebine boyun epmemesi nedeniyle etkisiz kalıyor.
Trump, arabulucu kimliğini güçlendirmek amacıyla Keşmir veya Sudan gibi çözümü zor çatışmalara da müdahil olabilir. Ancak bu sorunların çözümü, Trump'ın sahip olmadığı diplomatik beceri, bölgesel uzmanlık ve sabır gerektiriyor. Makale, Trump'ın devam eden çatışmaları sona erdirdiğine ilişkin iddialarının da gerçeği yansıtmadığına dikkat çekiyor.
ABD, Rusya ve Çin arasında yeni dengeler gündemde olabilir
Makaleye göre Trump'ın atabileceği en iddialı adımlardan biri, ABD, Rusya ve Çin liderlerinin küresel düzeni birlikte şekillendireceği bir büyük güçler uzlaşısı oluşturmak olabilir.
Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ile yapılacak yeni zirvelerin somut sonuç üretmesi beklenmiyor. Ne Moskova ne de Pekin, Trump'ın gündeme getirdiği üçlü nükleer silah anlaşmasına ilgi gösteriyor. İki ülkenin İran'ı ABD ile anlaşmaya zorlamaya da sıcak bakmadığı belirtiliyor.
Trump, olası görüşmelerde barış anlaşması umuduyla Ukrayna veya Tayvan'ı pazarlık konusu yapabilir. Ancak yazıya göre son iki yıl, Putin'in uzlaşmaya yanaşmadığını ve savaşı sürdürmek için yeterli kaynaklara sahip olduğunu gösterdi. Makaleye göre Trump, sonunda üç liderin aynı masada buluşmasının yaratacağı görüntüyle yetinmenin, gerçek bir anlaşma için çaba göstermekten daha kolay olduğunu düşünebilir.
İran'da yeni tırmanma tehdidi
Trump'ın en olası askeri hamlesinin İran'a yönelik yeni saldırılar olduğu değerlendiriliyor. ABD başkanının savaşı tırmandırarak mevcut çıkmazı kırabileceğine ve siyasi mirasını kurtarabileceğine inandığı belirtiliyor. Ancak İran yönetiminin daha fazla askeri baskı karşısında geri adım atması beklenmiyor. Aksine Tahran'ın ticari gemilere yönelik misillemelerini artırabileceği, Körfez'deki ABD üslerini hedef alabileceği ve Trump görevden ayrılana kadar diplomatik girişimleri görmezden gelebileceği öngörülüyor.
Trump'ın askeri seçenekleri de sınırsız değil. Hark Adası'na asker konuşlandırmak gibi daha radikal bir tırmanış, kendi siyasi tabanında ciddi tepkiye yol açabilir. Savaşın neden olduğu yüksek fiyatlardan Trump'ın en güçlü destekçilerinin bile rahatsızlık duymaya başladığı belirtiliyor.
Küba'da neler olabilir?
Yazıya göre Trump'ın önündeki bir diğer seçenek ise Küba'da rejim değişikliğini zorlamak. ABD yönetimi, 2026'nın büyük bölümünde adaya yönelik kapsamlı bir ambargo uygulayarak Küba'nın savunma kapasitesini zayıflatmaya çalıştı. Venezuela'dan gelen desteğin kesilmesi ve ülkenin günde yalnızca birkaç saat elektrik alabilmesi, ekonomik sıkıntıları ve insani krizi son aylarda ağırlaştırdı.
Küba hükümetini devirmek, Trump'ın Dışişleri Bakanı ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Marco Rubio'nun kişisel öncelikleri arasında bulunuyor. Böyle bir hamle, ABD'nin Batı Yarımküre'deki üstünlüğünü savunan ve Monroe Doktrini'nin Trump yönetimindeki yeni yorumu olarak sunulan “Donroe Doktrini” ile de örtüşüyor. Makaleye göre, Küba'ya yönelik olası bir saldırı, Trump açısından fazla askeri kaynak gerektirmeyecek ve Eisenhower yönetiminin son dönemlerinden bu yana ABD başkanlarının çözemediği bir sorunu ortadan kaldıracak bir fırsat olarak görülebilir.
Foreign Policy'e göre Trump, İran'daki savaşla meşgul olmasaydı Küba'ya yönelik bir adım atmış olabilirdi.
Ancak siyaset bilimci Alexander Downes'ın araştırmalarına da atıf yapan yazarlar, rejim değişikliği amacıyla askeri güç kullanımının nadiren başarılı olduğunu ve çoğu zaman öngörülemeyen sonuçlar doğurduğunu vurguluyor. Trump ise Küba yönetimini ''devirebilecek başkan olma ihtimali'' uğruna bu riski almaya değer görebilir. Dış politikada karmaşık sorunları bir hamleyle çözmeye çalışan Trump'ın, Küba'da rejim değişikliğini İran'daki başarısızlığını gölgelemek için kullanması da uzmanlara göre mümkün.
Dış politikayı servetini artırmak için kullanırsa?
Makalede öne çıkarılan bir diğer ihtimal, Trump'ın dış politika faaliyetlerini ailesinin servetini artırmak için kullanması.
Yabancı aktörlerin yönetim üzerinde nüfuz satın alabileceği çok sayıda fırsatın Trump döneminde ortaya çıktığı belirtiliyor. Trump ve aile üyelerinin Katar Emiri'nden bir uçak, Suudi Veliaht Prensi'nin başında bulunduğu bir fondan 2 milyar dolarlık yatırım ve yabancı alıcılardan önemli gelirler elde ettikleri kripto para girişimlerinden kazanç sağladıkları aktarılıyor.
New Yorker dergisine göre Trump ailesinin bu faaliyetlerden elde ettiği servet 4 milyar dolara ulaştı.
Senato'da Trump'ı görevden uzaklaştırmak için gereken 67 oya ulaşılması beklenmediğinden, Trump'ın yeni kazanç fırsatları yaratmak konusunda kaybedecek bir şeyi olmadığını düşünebileceği değerlendiriliyor.
Makalede Trump'ın topal ördek döneminde tercih edebileceği en şaşırtıcı seçeneğin ise hiçbir şey yapmamak olabileceği belirtiliyor. Trump, Oval Ofis'i yeniden dekore etmek, Beyaz Saray'a balo salonu tasarlamak ve Kennedy Center'ı yeniden şekillendirmeye çalışmak gibi projelerle Washington'ı kendi imajına göre dönüştürmeye odaklandı. Yazıya göre ABD Başkanının görevdeki son iki yılını af kararları çıkarmak, siyasi rakipleri hakkında soruşturmalar yürütmeye çalışmak ve kendi adına anıtlar inşa ettirmekle geçirmesi de ihtimaller arasında.
Uzmanlara göre son seçenek Trump için topal ördek döneminin en iyi senaryosu olabilir.
