Suudi Arabistan, Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'deki misillemelerinin ardından “deniz ticareti ve enerji arzını korumak amacıyla çok uluslu bir deniz savunma koalisyonu kurulduğunu” duyurdu. Koalisyonda Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 14 ülke yer alıyor. Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad'da perşembe günü düzenlenen toplantıya 43 ülke ile Avrupa Birliği temsilcileri katıldı. Görüşmelerin ardından Türkiye, Pakistan, Mısır, Sudan ve çeşitli Arap ile Afrika ülkeleri koalisyona katılma taahhüdünde bulundu.
BAE ve Umman yer almıyor
Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman'ın ilk aşamada koalisyonda yer almadığını, ancak katılmak isteyen ülkelere kapının açık olduğunu bildirdi. Ortak açıklamada, koalisyonun Bab-ül Mendep Boğazı, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'nde deniz güvenliğini güçlendirmeyi, seyrüsefer serbestisini korumayı, uluslararası ticaret yolları ile enerji tedarik hatlarının güvenliğini sağlamayı ve ortak denizcilik çıkarlarını savunmayı hedeflediği belirtildi.
Merkez Riyad’da bulunacak
Merkezi Riyad'da bulunacak ve Suudi Arabistan liderliğinde faaliyet gösterecek koalisyon kapsamında üye ülkeler istihbarat paylaşımı yapacak, ortak deniz operasyonları ve askeri tatbikatlar düzenleyecek. Açıklamada ittifakın "tamamen savunma amaçlı" olduğu ve "hiçbir devleti hedef almadığı" vurgulansa da, koalisyonun kurulma zamanı dikkat çekti. Husiler, Suudi Arabistan ile dört yıl süren ateşkesin sona ermesinin ardından Riyad’ın ablukalarına misilleme olarak bu ay başında krallığa karşı "deniz ablukası" ilan ettiklerini açıklamıştı. Husilerin abluka adımı, Kızıldeniz'de tansiyonu yükseltmişti.
Suudilerin petrol için kritik güzergâhı: Kızıldeniz
İran ile yaşanan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın fiilen kullanılamaz hale gelmesi, Kızıldeniz'i Suudi Arabistan'ın petrol ihracatı açısından daha da kritik bir güzergâha dönüştürdü. Ülkenin doğusundaki petrol sahalarında üretilen ham petrol, Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu Limanı'na taşınarak buradan tankerlerle dünya pazarlarına sevk ediliyor. Ancak bu liman da Suudilere istediği kârı sağlamıyor. Suudi Arabistan'ın Yenbu Limanı’ndan gerçekleştirdiği ham petrol sevkiyatı, Husilerin deniz ablukası ve misilleme operasyonlarının ardından yüzde 40 azaldı. Riyad yönetimi, sevkiyatı sürdürebilmek için Mısır’daki SUMED boru hattı ile Ümit Burnu üzerinden varil başına 9 dolar ek maliyet getiren alternatif rotalara yönelmek zorunda kaldı.
Husilerin Suudi petrol tankerlerini hedef almasının ardından Riyad yönetimi, ticari gemilere yönelik tehditlerde kullanıldığını öne sürdüğü Hudeyde Limanı'ndaki askeri tesislere hava saldırıları düzenledi. Husiler daha önce de Gazze savaşı sırasında Kızıldeniz'de İsrail'e malzeme taşıyan gemileri hedef almıştı. Bu saldırılar üzerine ABD "Operation Prosperity Guardian" (Refah Muhafızı Operasyonu) adlı deniz güvenliği girişimini başlatırken, Avrupa Birliği de 2024 yılında "Operation Aspides" (Aspides Operasyonu / Kalkan operasyonu) operasyonunu devreye sokmuştu.
