CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Avrupa ülkeleri tarafından üretilen zirai ilaçların, geçtiğimiz sene Brezilya’da 1600’dan fazla zehirlenme vakasına yol açtığı ortaya çıktı. The Guardian’da yer alan habere göre zehirlenme vakalarının yaklaşık üçte birinde, insanlara ve çevreye yönelik riskleri nedeniyle Avrupa Birliği'nde (AB) tarım alanlarında kullanılması yasaklanmış pestisit ilaçları tespit edildi. Greenpeace'in araştırma birimi Unearthed ve Public Eye tarafından salı günü yayımlanan raporda, Brezilya Sağlık Bakanlığı verileri incelendi. Buna göre, tanımlanabilir bir tarım ürününün adının geçtiği 2 bin 857 zehirlenme bildiriminden 1.605'inde Avrupalı pestisit şirketlerinin sattığı markalar yer aldı.
Yeter ki ihraç etsinler
AB içinde kullanımı yasak olan bu kimyasalların üretilmesi ise yasak değil. Avrupalı şirketler söz konusu ürünleri kullanımı yasak olmayan ülkelere ihraç etme koşuluyla üretimi sürdürüyor. Greenpeace'in araştırma birimi Unearthed ve Public Eye tarafından salı günü yayımlanan raporda, Brezilya Sağlık Bakanlığı verileri incelendi. Buna göre, 2 bin 857 zehirlenme bildiriminden 1.605'inde Avrupalı pestisit şirketlerinin sattığı markalar yer aldı.
Rapora göre Brezilya'daki tarım işçileri, iş sırasında bu kimyasalları kullandıktan sonra ciltlerinin çürüdüğünü, derilerinin yandığını, nefes almakta güçlük çektiklerini ve istifra ettiklerini anlattı. Az sayıda işçinin ise kazara ya da pestisitleri içerek intihar etmesi sonucu hayatını kaybettiği belirtildi.
Brezilya yasalarına göre, pestisit zehirlenmesinden şüphelenilen tüm vakaların sağlık çalışanları tarafından ülkenin ulusal hastalık bildirim sistemine kaydedilmesi gerekiyor. Bu bildirimler, yalnızca hastayı muayene eden doktor veya hemşire tarafından "doğrulanmış zehirlenme" ya da yalnızca "maruziyet" olarak sınıflandırılabiliyor. Greenpeace'in araştırma birimi Unearthed ve Public Eye'ın araştırmasına göre, geçen yıl Brezilya'da Avrupa merkezli şirketlerin sattığı pestisitlerin adının geçtiği 1.605 zehirlenme bildirimi yapıldı. Vakaların yaklaşık üçte birinde, Avrupa Birliği'nde (AB) tarımsal kullanımına izin verilmeyen kimyasallar yer aldı. Sağlık çalışanları, pestisit zehirlenmesi şüphesi bulunan vakalarda tanıyı doğrulayacak eğitim veya desteğe sahip olmadıklarında, hastanın kimyasala maruz kaldığını belirtmesi ya da zehirlenme belirtileri göstermesi üzerine vakaları yalnızca "maruziyet" olarak kaydedebiliyor. Laboratuvar testleriyle doğrulama ise nadiren gerçekleştiriliyor. Bu nedenle "doğrulanmış zehirlenme" tanısı çoğunlukla klinik değerlendirmeye dayanıyor.
Geçen yıl ülkede tarımsal pestisitlerle ilgili 6 bin 700'den fazla tıbbi bildirim yapıldı. Bunların 2 bin 857'sinde tanımlanabilir bir ürünün adı yer aldı. Bu vakaların 1.420'si doğrulanmış zehirlenme, 1.108'i ise maruziyet olarak sınıflandırıldı. Geri kalan vakalarda sınıflandırma bilinmiyor veya farklı tanılar bulunuyor.
İngiltere'de yasaklanan pestisit Brezilya'ya ihraç ediliyor
Araştırmada incelenen ürünlerin bir bölümü İngiltere'de üretiliyor. İngiltere'de üretilen yabani ot ilacı Reglone, bildirimlerde en sık adı geçen ürün oldu.
Dikuat adlı kimyasalı içeren Reglone, uzmanların püskürtüldüğü tarlaların yakınında yaşayan insanlar için yüksek risk oluşturduğu sonucuna varmasının ardından 2020 yılında İngiltere'de yasaklandı. Dikuat, başka pestisitlerin bileşiminde de bulunuyor.
Kullanım yasağına rağmen, merkezi İsviçre'de bulunan pestisit şirketi Syngenta, Reglone'u Huddersfield'daki fabrikasında üretmeye devam ediyor. Ürün, Brezilya dahil olmak üzere daha esnek düzenlemelere sahip ülkelere ihraç ediliyor.
Nelson Castoldi, geçen yıl Rio Grande do Sul eyaletindeki aile çiftliğinde yanlışlıkla Reglone içmesinin ardından hayatını kaybetti. Ailesi, tasarruf etmek amacıyla ilacı toptan satın almış ve 20 litrelik ağır bidonu tarlaya taşımamak için bir litre kimyasalı boş bir kola şişesine aktarmıştı. Kavurucu güneş altında çalışırken siyah renkli kimyasalı meşrubat sanan Castoldi, şişeden bir yudum aldı. Kimyasalı hemen tükürmesine rağmen zehirlenme önce böbreklerinin iflas etmesine, ardından akciğerlerinin zarar görmesine neden oldu. Castoldi iki gün sonra hayatını kaybetti.
Brezilya Sağlık Bakanlığı verilerine göre, geçen yıl dikuat içeren ürünlerle bağlantılı 75 vaka kaydedildi. Bu sayı, 2018-2022 arasındaki beş yıllık dönemde kaydedilen 36 vakanın iki katından fazla. Araştırmada Reglone'un adı doğrudan 44 zehirlenme bildiriminde geçti. Bu vakaların dördü ölümle sonuçlandı. Vakaların 26'sı doğrulanmış zehirlenme olarak sınıflandırılırken geri kalanı maruziyet, bilinmeyen sınıflandırma veya olumsuz reaksiyon olarak kaydedildi.
Alman kimya şirketlerinin ürünleri de mercek altında
İşçilerin sağlığını tehdit eden bir diğer ürün ise Almanya'da Alzchem tarafından üretilen ve Alman kimya şirketi BASF tarafından Brezilya'da dağıtılan Dormex oldu. 49 yaşındaki Sidnei Souza de Oliveira, ilaçlama tankını doldurduğu sırada Dormex bidonunun bacağına dökülmesi sonucu ağır yaralandı. Kimyasalı tanka aktarırken bidonun sapı kırıldı. Önce bacağı kızaran Oliveira, buna rağmen ilaçlama yapmaya devam etti. Hastaneye gitmeden önce dört gün daha çalıştı.
Oliveira, "15 gün sonra bacağım simsiyah olmuştu. Et parçaları kopup düşüyordu" dedi.
Dormex, insan sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin endişeler nedeniyle 2008 yılında AB'de kullanımı yasaklanan siyanamid içeriyor. Yasak kararında özellikle kimyasalı püskürten tarım işçilerinin maruz kalabileceği riskler etkili oldu.
Brezilya Sağlık Bakanlığı veri tabanında geçen yıl Dormex ile bağlantılı 17 doğrulanmış zehirlenme vakası kaydedildi. Araştırmada tespit edilen bir diğer BASF ürünü Finale, 2018 yılında AB'de yasaklanan glufosinat maddesini içeriyor. Alman kimya şirketi Bayer tarafından üretilen ve glifosat bazlı bir yabani ot ilacı olan Roundup da Brezilya'daki zehirlenme bildirimlerinde sıkça yer aldı. Ürün, 12 ölüm vakasında kayıtlara geçti.
AB şirketleriyle bağlantılı 32 vaka ölümle sonuçlandı
Araştırmada Avrupa şirketlerinin sattığı ürünlerle bağlantılı olduğu belirlenen tüm zehirlenme bildirimlerinde toplam 32 ölüm kaydedildi. Bu vakaların 31'i doğrulanmış zehirlenme olarak sınıflandırıldı. Ölümlerin 26'sı intihar olarak kayıtlara geçti.
Greenpeace İngiltere'nin kıdemli kampanya sorumlusu Nina Schrank, araştırmanın sonuçlarını "ölümcül bir çifte standart" olarak nitelendirdi. Schrank, "Bir pestisit İngiltere'de kullanılmayacak kadar tehlikeliyse ihraç edilemeyecek kadar da tehlikeli olmalıdır. Bakanlar, İngiltere'nin yurt dışında hayatları riske atan zehirli kimyasalların üretim zincirinin bir parçası olmasına izin vermeyi bırakmalı" dedi. AB'nin pestisit onay sistemi, kimyasalların insan ve hayvan sağlığı ile çevre açısından katı standartları karşılamasını şart koşuyor.
Dikuat, çalışanlar, yakın bölgelerde yaşayan insanlar ve kuşlar açısından yüksek risk taşıdığı sonucuna varılmasının ardından sırasıyla 2019 ve 2020 yıllarında AB ve İngiltere'deki tarım alanlarında yasaklandı. Siyanamid ise tarım işçilerinin kimyasala maruz kalma düzeyinin güvenli sınırları aşabileceğine ilişkin değerlendirmelerin ardından kullanımdan kaldırıldı. Glufosinat ise AB'de toksik madde olarak sınıflandırılıyor. Bu sınıflandırma, kimyasalın doğurganlığa veya anne karnındaki çocukların gelişimine zarar verebileceği anlamına geliyor.
Şirketlerden araştırmaya itiraz
Syngenta sözcüsü, "Bu istatistiklerin arkasında gerçek insanlar var. Gerçek her zehirlenme vakası önemlidir ve etkilenen her aile ilgimizi hak ediyor" dedi.
Şirket, Brezilya'nın kendine ait "sağlam bir düzenleyici sisteme" sahip olduğunu savunarak Avrupa'da yasaklanan ürünlerin ülkede bağımsız değerlendirmelerden geçirilebildiğini ve yasal olarak tescil edilebildiğini belirtti. Bu durumun farklı tarım ürünleri, yetiştirme koşulları ve zararlı baskılarıyla bağlantılı olduğunu öne sürdü. Syngenta, 2025 yılında Brezilya'da ücretsiz çevrim içi kurslar da dahil olmak üzere 95 bin kişiye ürünlerinin güvenli kullanımı konusunda eğitim verdiğini açıkladı.
Bayer ise ürünlerinin etiket talimatlarına uygun kullanıldığında güvenli olduğunu savundu. Şirket, bu görüşünü uluslararası sağlık otoritelerinin değerlendirmelerine ve kapsamlı testlere dayandırdı. BASF ise ürünleriyle bağlantılı olabilecek zehirlenme bildirimlerinden derin endişe duyduğunu ve bu tür olayları ciddiyetle ele aldığını açıkladı.




