Dünya iklim değişikliği ve aşırı hava olaylarıyla mücadele ediyor. Son zamanlarda kayıtlara geçen bazı örnekler de gündemde kalmaya devam ediyor. People's Daily Online'da yer alan yazıya göre Şili'nin kuzey ve orta kesimlerinde etkili olan sağanak yağışlar, yüzyılın rekorunu kırdı. Öte yandan dünyanın en kurak bölgelerinden biri olan Atacama Çölü'nde de uzun süren yağışlar kaydedildi. Yağışların ardından çöl, çiçeklerle kaplı geniş bir alana dönüştü.
Bu arada Güneydoğu Asya'da pus ve sis sınırları aşarak yayılmayı sürdürüyor. Endonezya, Myanmar ve Filipinler, elektrik arzı ve halk sağlığı konusunda uyarılar yayımladı. Papua Yeni Gine'de ise kuraklık nedeniyle insani acil durum ilan edildi.
Pekin Normal Üniversitesi Coğrafya Bilimleri Fakültesi'nde araştırmacı Li Yan tarafından kaleme alınan yazıda, Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), mevcut ''süper'' olarak nitelenen El Nino olayının bu yılın sonuna doğru zirveye ulaşmasını ve sistematik iklim gözlemlerinin başladığı dönemden bu yana görülmemiş bir şiddete erişmesini beklediği vurgulanıyor. Mevcut El Nino, olağan seviyelerin çok üzerine çıkarak son derece güçlü bir seyir izliyor. Orta ve doğu Ekvatoral Pasifik'teki suların dönemsel olarak ısınmasıyla ortaya çıkan doğal bir iklim olayı olan El Nino, genellikle iki ila yedi yılda bir meydana geliyor.
Ancak doğu Ekvatoral Pasifik'te sıcak suların olağandışı yoğunlaşmasıyla karakterize edilen mevcut Doğu Pasifik tipi El Nino, önceki üç Süper El Nino olayına kıyasla daha hızlı gelişiyor ve daha yüksek bir zirveye ulaşması bekleniyor.
Deniz yüzeyi sıcaklıkları şimdiden 3 dereceyi aştı
Çin Ulusal İklim Merkezi'nin verilerine göre, doğu Pasifik'teki deniz yüzeyi sıcaklığı anomalileri şimdiden 3 santigrat dereceyi aştı. Bunun mevcut El Nino'nun zirve noktasında 3,2 ila 3,5 santigrat derece arasında bir deniz yüzeyi sıcaklığı anomalisi oluşturacağı tahmin ediliyor. Bu değer, önceki 2,8 santigrat derecelik rekoru geride bırakacak.
Yazıda, küresel ısınmanın da baskıyı artırdığına dikkat çekildi. Küresel ortalama günlük deniz yüzeyi sıcaklıkları ağustos ayında rekor seviyeye ulaştı. İngiltere Meteoroloji Kurumu, gelecek yılın kayıtlara geçen en sıcak yıl olmasının muhtemel olduğunu öngörüyor. Bu iki etkenin birleşmesi, aşırı hava olaylarının hem daha sık hem de daha şiddetli yaşanmasına yol açabilir. Rekor düzeydeki Süper El Nino, dünyanın iklim etkilerine karşı dayanıklılığını kapsamlı biçimde sınayacak. Etkileri dünya geneline yayılırken, iklim değişikliğine uyum kapasitesi daha zayıf olan ülkelerin daha ağır bedeller ödemesi bekleniyor.
49 milyon kişi tehlikede
Bu etkilerin en hızlı hissedileceği alanların başında gıda güvenliği geliyor. Yağış kuşaklarındaki değişimler, Güney Afrika, Orta Amerika ve dünyanın diğer bölgelerindeki tarım alanlarında kuraklığa ve tarımsal üretimde keskin düşüşlere neden olabilir. Dünya Gıda Programı (WFP), güçlü bir El Nino olayının yaklaşık 49 milyon kişinin daha ciddi gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalmasına yol açabileceğini tahmin ediyor.
Enerji sistemi de hem arz hem talep yönünden baskı altında. Yükselen sıcaklıklar elektrik tüketimini artırırken kuraklık, hidroelektrik enerji üretimini düşürüyor. Bu durum birçok ülkeyi, elektrik talebinin zirve yaptığı dönemde enerji üretiminin azaldığı zorlu bir tabloyla karşı karşıya bırakıyor.
Halk sağlığı açısından da tehditler büyüyor. Endonezya'daki orman yangınlarından kaynaklanan duman, sınırları aşarak solunum ve kalp-damar sağlığına zarar veren ince partikülleri geniş bölgelere taşıyabiliyor. Akademik araştırmalar, 2015'teki El Nino sırasında yaşanan yangınlar ve duman kirliliğinin yaklaşık 100 bin fazladan ölüme neden olduğunu ortaya koyuyor.
Gelişmiş ülkeler taahhütlerinin gerisinde kaldı
Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), 2023-2024 El Nino döneminde 24 ülkede önleyici müdahaleler gerçekleştirdi ve yaklaşık 1,7 milyon kişiye ulaştı. Bu deneyim, erken müdahalenin ülkelerin uğrayacağı kayıpları önemli ölçüde azaltabileceğini gösterdi. Yazıda, küresel iklim yönetişiminde somut adımların eksikliğine dikkat çekiliyor. Gelişmiş ülkeler, her yıl 100 milyar dolar iklim finansmanı sağlama taahhütlerinin oldukça gerisinde kaldı. Gelişmekte olan ülkelere teknoloji transferinin önünde ise çok sayıda engel bulunuyor. İklim değişikliğine karşı kırılgan ülkelerin birçoğu, yaklaşan tehlikelere ilişkin uyarıların felakete dönüşmesini çaresizce izlemek zorunda kalıyor.
Yazıda, Süper El Nino karşısında erken uyarıların ardından harekete geçmek için oluşan fırsat iyi değerlendirilmesi; tarımsal arzın yeniden düzenlenmesi, nehir setlerinin güçlendirilmesi ve enerji arzının güvence altına alınması gibi somut önlemler alınması gerektiğine vurgu yapıldı.
