CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Peru'da Keiko Fujimori'nin devlet başkanlığını devralmasının üzerinden yalnızca 13 gün geçerken, akaryakıt zamları ülkenin farklı bölgelerinde protestoları tetikledi. Ucayali, Loreto, Arequipa ve Tacna'da taşımacılık sektörü greve giderken yollar kapatıldı, toplu taşıma aksadı. Protestoların üçüncü gününde Ucayali'de tansiyon yükseldi. Pucallpa'da polis ile göstericiler arasında çatışmalar yaşanırken, protestocular güvenlik güçlerini aşırı güç kullanmakla suçladı. Yerel basına göre polis, yol kapatılan noktalara müdahale etti. Göstericiler ise Cumhurbaşkanı Keiko Fujimori ve kabinesinin bölgeye gelerek talepleri doğrudan dinlemesini istedi.
Protestoların merkezinde dizel fiyatlarındaki sert artış bulunuyor. Ucayali'de dizelin galon fiyatının mart ayındaki 11,50-12 sol (yaklaşık 161-168 TL) seviyesinden bugün 23-24 sole (yaklaşık 322-336 TL) yükseldiğini belirtiyor. Tacna'da ise fiyat 25,35 sole (yaklaşık 355 TL) kadar çıktı.
Hükümet daha önce geçici yakıt sübvansiyonu uygulamış ve Akaryakıt Fiyatları İstikrar Fonu'nu yeniden devreye sokacağını açıklamıştı. Ancak bu adımlar protestoları önlemeye yetmedi. Sendikalar, geçici destek yerine yakıt fiyatlarını kalıcı olarak düşürecek politikalar talep ediyor.
Yaşananlar, Fujimori'nin göreve gelmesinden yalnızca iki hafta sonra karşılaştığı ilk önemli toplumsal sınavlardan biri olarak değerlendiriliyor. Ülkenin yeni lideri seçim kampanyasında güvenlik ve ekonomik istikrarı öne çıkarmıştı; ancak protestolar, yaşam maliyeti ve ulaşım fiyatlarının hükümetin önündeki başlıca sorunlardan biri olacağını gösteriyor.
Fujimori hükümetine yönelik eleştiriler ise yalnızca ekonomiyle sınırlı değil. İspanyol El País'in 4 Ağustos tarihli analizinde, Fujimorismo'nun “düzen” anlayışı üzerinden toplumsal kontrol ve baskıya odaklandığı, ancak günümüz Peru'sunun parçalanmış ve kurumsal olarak zayıflamış yapısına yönelik kapsamlı bir ülke projesi ortaya koyamadığı savunuldu. Analizde hükümet, günümüz koşullarına uyum sağlamakta zorlanan “anakronik bir kalıntı” olarak değerlendirildi.
Akaryakıt protestolarının ulaşımdan altyapı ve kamu hizmetlerine uzanan daha geniş taleplere dönüşmesi, Fujimori yönetiminin göreve başlar başlamaz halkı ekonomik baskı ve eşitsizliklerle de karşı karşıya bırakacağının işareti olarak görülüyor.
Fujimori yönetiminin ilk haftasında 83 cinayet
İnsan Hakları Savunma Sistemi'ne (SINADEF) göre Peru'da 28 Temmuz ile 10 Ağustos tarihleri arasında 83 kişi öldürüldü. Bu, seçim kampanyası boyunca "güvenlik" vurgusu yapan Keiko Fujimori'nin başkanlığının ilk haftalarına denk geliyor. Peru basını söz konusu rakamların önceki aylardan çok daha yüksek olduğuna vurgu yaparken Fujimori ise hükümetinin bir strateji üzerinde çalıştığı açıklamasını yaptı, ancak stratejinin ne olduğunu belirtmedi.
"Babası gibi insanları yok etmeye mi çalışacak?"
Keiko Fujimori'nin iktidara gelişi, babası eski diktatör Alberto Fujimori'nin mirasını yeniden ülke gündemine taşıdı. Halk ve polis sokakta karşı karşıya gelirken kolluk kuvvetlerinin orantısız güç kullanımına "Babası gibi insanları yok etmeye mi çalışacak?" eleştirileri sosyal medyada yayılmaya başladı.
Peru'yu 1990-2000 yılları arasında yöneten Alberto Fujimori, ölüm mangalarının faaliyetleri, yargısız infazlar, zorla kaybetmeler, işkence, yargının siyasallaştırılması ve çoğunluğu yerli kadınları hedef alan zorla kısırlaştırma programları nedeniyle ağır insan hakları ihlalleriyle anıldı. İnsanlığa karşı suçlardan mahkûm edilen eski devlet başkanı, görevden ayrıldıktan sonra yaklaşık 16 yılını cezaevinde geçirdi. Fujimori yönetiminde geçen yıllar mağdurlar ve Peru'nun demokratik kesimleri açısından hâlâ hesaplaşılmamış karanlık bir dönem olarak görülüyor.
Arjantin, Ekvador, Paraguay ve Şili'de sağ yönetimlerin güç kazanmasının ardından Peru'daki seçim sonucu da Washington açısından önemli görüldü. Peru basınındaki analizlerde, Keiko Fujimori'nin dış politika çizgisinin ABD ile daha yakın ilişkileri önceleyen bir yaklaşım sergileyeceği değerlendirmelerine yer verildi. Trump, seçim döneminde Fujimori'ye destek vermişti.
