CGTN Türk Dış Haberler Servisi

İngiltere ile Avrupa Birliği, İngiliz seçmenlerin birlikten ayrılma kararı aldığı Brexit referandumunun üzerinden 10 yıl geçerken ilişkileri yeniden yakınlaştırmayı hedefleyen bir anlaşmaya imza attı. Belçika'nın başkenti Brüksel'de düzenlenen İngiltere-AB Zirvesi'nin ardından Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve İngiltere Başbakanı Andy Burnham ortak basın toplantısı düzenledi.

Burnham, anlaşmanın yıllar önce bozulan ilişkileri yeniden onarmayı hedeflediğini belirterek, "Yıllar önce yıkılan köprüleri yeniden inşa edeceğiz" dedi. Anlaşmayı "İngiltere için iyi bir anlaşma" olarak nitelendiren Burnham, paketin ülke ekonomisine katkı sağlayacağını söyledi.

Von der Leyen ise Brexit sonrasında dünyanın önemli ölçüde değiştiğine dikkati çekerek, Covid-19 salgınının henüz sona ermediği dönemde Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başladığını hatırlattı. AB ile İngiltere'nin ilk günden itibaren birlikte hareket ettiğini belirten von der Leyen, ilişkilerin kademeli olarak geliştirilebileceğini ve daha kapsamlı bir işbirliği için görüşmelere açık olduklarını ifade etti.

Ablukayla başlayan kriz özelleştirmeyle sonuçlandı: Venezuela'da enerji reformu!
Ablukayla başlayan kriz özelleştirmeyle sonuçlandı: Venezuela'da enerji reformu!
İçeriği Görüntüle

Üç temel başlığı kapsayan anlaşma; ticaret kısıtlamalarının azaltılması, gençlerin karşılıklı olarak yaşama ve çalışma imkanlarının genişletilmesi ve karbon vergileri konusunda işbirliğini öngörüyor.

Ticarette kontrol ve bürokrasi azalacak

Zirvede üzerinde uzlaşılan ilk başlık, İngiltere ile AB arasında ticareti yapılan gıda ve tarım ürünlerine yönelik sınır kontrollerinin kaldırılması ve bürokratik işlemlerin azaltılması oldu. Düzenlemenin, ihracat süreçlerini kolaylaştırması ve işletmelerin yanı sıra tüketicilerin maliyetlerini düşürmesi bekleniyor.

İkinci anlaşma kapsamında ise İngiltere ile AB'nin emisyon ticaret sistemleri birbirine bağlanacak. Böylece çelik gibi ürünlerin iki taraf arasındaki ticaretinde karşılıklı karbon sınır vergisi muafiyeti sağlanacak.

Üçüncü başlıkta, 30 yaşın altındaki gençler için hareketlilik programı oluşturulması kararlaştırıldı. Program kapsamında her iki taraftan 100 bine kadar genç, çalışma, eğitim veya seyahat amacıyla karşılıklı olarak üç yıla kadar diğer tarafın topraklarında yaşayabilecek.

Başbakan Burnham, anlaşmaların İngiltere'nin gayrisafi yurt içi hasılasına (GSYH) yüzde 0,5 katkı sağlayabileceğini belirtti. Burnham, daha önce bu katkıyı yüzde 0,4 olarak öngörmüştü. Anlaşma paketinin maliyetleri düşüreceğini, market fiyatlarının kontrol altında tutulmasına yardımcı olacağını ve gençlere yeni fırsatlar sunacağını kaydetti.

Anlaşılamayan konular neler oldu?

Üç başlıkta uzlaşma sağlanmasına karşın taraflar arasında çözülmesi gereken bazı anlaşmazlıklar bulunuyor. Bunların başında üniversite öğrenim ücretleri geliyor. Brüksel, İngiltere'deki üniversitelerde eğitim gören AB vatandaşlarının, İngiliz öğrencilerle aynı yerel öğrenim ücretlerini ödemesini istiyor. Halihazırda AB vatandaşlarından uluslararası öğrenci tarifesi üzerinden daha yüksek ücretler alınıyor.

Londra yönetimi ise üniversiteler üzerinde önemli mali sonuçlar doğurabilecek bu öneriye mesafeli yaklaşıyor. AB yetkililerinden biri, tarafların öğrenim ücretleri konusunda henüz anlaşmaya varamadığını ve uzlaşma sağlamak için kendilerine altı aylık süre tanıdıklarını açıkladı.

Bir diğer anlaşmazlık başlığı ise İngiltere'nin AB'nin "Avrupa'da üretilmiştir" kurallarına dahil olma talebi.

AB'nin hazırladığı Sanayi Hızlandırma Yasası kapsamında gündeme gelen bu kurallar, özellikle Çinli otomobil üreticilerinin birlik sınırları içinde üretim yapmasını ve yerel tedarikçilerle çalışmasını teşvik etmeyi amaçlıyor. Böylece şirketlerin kamu teşviklerinden yararlanması ve kamu ihalelerine katılabilmesi hedefleniyor. AB, İngiltere'nin bu kurallara dahil olmasına sıcak bakarken, bunun için Londra'nın Çin'den elektrikli araç ithalatını sınırlandıran AB politikalarıyla uyum sağlamasını şart koşuyor.

Müzakerelerin sürmesi bekleniyor

Anlaşmanın ardından İngiltere ile AB arasındaki müzakerelerin sürmesi bekleniyor. Başbakan Burnham, hükümetin uzun vadeli ilişkiler konusunda mevcut düzenlemelerin korunmasından AB Gümrük Birliği'ne katılmaya, hatta ilerleyen dönemde birliğe yeniden üyeliğe kadar farklı seçenekleri değerlendireceğini söyledi.

Burnham, zirvenin ardından AB ortaklarıyla uzun vadeli ilişki seçenekleri konusunda görüşmelere başlayacaklarını belirtti. Ancak İngiltere'nin AB'ye yeniden katılması için hem İngiliz seçmenlerin desteği hem de tüm AB üyesi ülkelerin oy birliğiyle onayı gerekiyor. Bu nedenle kısa vadede yeniden üyelik ihtimali düşük görülüyor.

Anketler ne diyor?

AB ile ilişkilerin yakınlaştırılması yönündeki adımlar, İngiltere iç siyasetinde farklı tepkilere yol açtı. Başbakan Burnham'ın liderliğindeki İşçi Partisi içinde bazı siyasetçiler Avrupa ile ilişkilerin güçlendirilmesini desteklerken, Brexit tartışmasının yeniden alevlenmesinden endişe duyuyor.

İsmini açıklamayan bir İşçi Partisi milletvekili Al Jazeera'ye verdiği demeçte Avrupa ile daha yakın ilişkileri desteklediğini ancak Burnham'ın bu süreçte dikkatli hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Muhafazakar Parti ve Brexit kampanyasının önde gelen isimlerinden Nigel Farage'ın liderliğindeki Reform UK ise hükümetin yaklaşımını eleştirdi. Farage, BBC'ye yaptığı açıklamada, "Korkarım büyük Brexit tartışması şimdi yeniden başladı" ifadelerini kullandı. Farage, tartışmanın kısa süre içinde İngiltere'nin AB'ye yeniden katılıp katılmaması meselesine dönüşeceği uyarısında bulundu.

YouGov tarafından çarşamba günü yayımlanan ankete göre, İngilizlerin yüzde 54'ü önümüzdeki beş yıl içinde AB'ye yeniden katılım konusunda referandum düzenlenmesini kabul edilebilir buluyor. Ancak bu konunun öncelikli bir mesele olup olmadığı konusunda görüşler bölünmüş durumda.