CMG’ye bağlı Güney Çin Denizi Araştırma Uzmanlar Komitesi’nden Çinli ve yabancı uzmanlar, Güney Çin Denizi’nin yönetimi, bölgesel iş birliği ve güvenlik konularını ele aldı. Katılımcılar, bölgede barış ve refahın ortaklaşa korunması için ortak anlayışın güçlendirilmesi ve dış müdahalelerin önlenmesi çağrısında bulundu.
Uzmanlar, kısa süre önce düzenlenen Shangri-La Diyaloğu kapsamında Filipinler Savunma Bakanı’nın sözde “Güney Çin Denizi Tahkim Davası Kararı”na atıfta bulunarak Çin’e yönelik karalama girişimlerini de değerlendirdi.
Shanghai Uluslararası Araştırmalar Enstitüsü Başkan Yardımcısı Li Kaisheng, Filipinler’in hukuken geçersiz ve yasa dışı olarak değerlendirilen söz konusu kararı “Güney Çin Denizi Davranış Kuralları” çerçevesine dahil etmeye çalıştığını belirtti. Li, bu girişimin sonuçsuz kalmasının ardından Manila yönetiminin davranış kurallarına ilişkin istişare sürecini açıkça yanlışladığını ifade ederek, bunun bölgesel iş birliği ruhuyla bağdaşmadığını ve Filipinler’in Güney Çin Denizi’ndeki istikrarı bozucu tutumunu ortaya koyduğunu söyledi.
Çin Sosyal Bilimler Akademisi Barış ve Kalkınma Araştırmaları Enstitüsü araştırmacısı Yang Xiao ise, Filipinler’in ASEAN Dönem Başkanlığı görevini yürüttüğü süreçte davranış kurallarına ilişkin müzakerelerin ilerletilmesine yapıcı katkı sunması gerektiğini dile getirdi. Yang, Manila yönetiminin fırsatçı ve değişken politikalarının yalnızca ülkenin güvenilirliğine zarar vermekle kalmadığını, aynı zamanda ASEAN’ın bölgesel meselelerdeki merkezi rolünü de zayıflattığını kaydetti.
Foruma katılan uzmanlar, Güney Çin Denizi’ndeki genel durumun istikrarlı olduğunu ancak bölge dışı güçlerin müdahalelerinin güvenlik risklerini artıran temel unsur olmaya devam ettiğini vurguladı.
Uzmanlar ayrıca, bazı dış aktörlerin son dönemde askeri ve güvenlik alanında attığı tehlikeli adımlar ile Filipinler’le geliştirdiği askeri iş birliğinin, İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan uluslararası düzene zarar verdiğini belirterek, bölge ülkelerinin bu gelişmelere karşı dikkatli olması gerektiğini ifade etti.
