CGTN Türk Dış Haberler Servisi
ABD Başkanı Donald Trump, Ekim 2025’te Güney Kore’nin Busan kentinde Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’le yaptığı görüşmeyi “G2 zirvesi” olarak adlandırdı. Trump’ın ikinci döneminde benimsediği ifade, Washington’ın Çin’i kendisine yakın güçte bir rakip olarak gördüğünün itirafı sayıldı.
Çin Cumhurbaşkanı Xi’nin 23–25 Eylül 2026’da Washington’a yaptığı devlet ziyaretiyle tartışma yeniden açıldı. Trump, Xi’yi havaalanında bizzat karşıladı ve onuruna devlet yemeği verdi. İki lider, mayıs ayında üzerinde anlaştıkları “yapıcı stratejik istikrar” hedefini Washington’da yineledi.
Pekin, Küresel Güney’deki konumunu korumak istiyor
Pekin, G2 fikrine karşı çıkarken kendisini gelişmekte olan bir ülke ve Küresel Güney’in parçası olarak tanımlıyor. Çin’in savunduğu çok kutuplu düzen, uluslararası kararların birden fazla güç merkezinin katılımıyla alınmasını öngörüyor. Çin yönetimi bu yaklaşımı, devletlerin büyüklükleri ve ekonomik ağırlıkları ne olursa olsun karar süreçlerinde söz sahibi olabildiği, Birleşmiş Milletler merkezli bir sistemle ilişkilendiriyor.
Singapur Ulusal Üniversitesi’nden Kishore Mahbubani ve Tsinghua Üniversitesi’nden Li Li’nin kaleme aldığı “Çok kutuplu dünyada G2 modeli çalışır mı?” başlığını taşıyan makaleye göre Pekin’in mesafeli tutumunun diplomatik bir nedeni de bulunmakta. Çin’in ABD ile birlikte küresel kuralları belirleyen iki güçten biri olarak görülmesi, Küresel Güney’deki ülkelerle ilişkilerini zayıflatabilir. Washington ile Pekin’in nüfuz alanları üzerinde uzlaştığı bir düzende küçük ve orta ölçekli ülkelerin ticaret, yatırım ve güvenlik alanlarında iki güçle ayrı ayrı pazarlık etme imkânı da daralabilir.
Washington’la işbirliğinin sınırı nerede?
Eylül zirvesinde varılan mutabakat, Pekin’in hangi alanlarda ikili işbirliğine açık olduğunu gösterdi. Çin Dışişleri Bakanlığının 26 Eylül’de yayımladığı açıklamaya göre taraflar, yapay zekânın risklerini ve faydalarını ele alacak bir diyalog başlatmayı ve yapay zekâyla bağlantılı olaylarda doğrudan iletişim kurabilecekleri bir kanal oluşturmayı kabul etti. İki ülke ayrıca birbirlerinin ev sahipliğindeki APEC ve G20 zirvelerine destek vermeyi kararlaştırdı.
Mahbubani ve Li, ABD ile Çin’in bu işbirliğini G20’ye taşıyarak gelişmiş ekonomilerle Küresel Güney arasındaki diyaloğu güçlendirebileceğinin altını çiziyor. Yapay zekâ gibi ortak riskler Washington ile Pekin’e düzenli görüşmek için gerekçe sunuyor. Çin’in çok kutupluluk çizgisi ve Küresel Güney’deki ülkelerin karar süreçlerinde söz sahibi olma talebi nedeniyle, küresel kuralların iki başkent arasında belirleneceği bir G2 düzeninin başarı ihtimali sınırlı.
Öte yandan Mahbubani ve Li, G20’yi gelişmiş ekonomilerle Küresel Güney arasında uzlaşma aranabilecek bir platform olarak gösteriyor. Yazarlara göre Washington ile Pekin, G7 ve BRICS ülkelerinin farklı önceliklerini G20 masasına taşıyarak ortak karar alınmasını kolaylaştırabilir. İki ülkenin de daimi üyesi olduğu BM Güvenlik Konseyi’nde ise belirli krizler üzerinde uzlaşmaları, Konsey’in ortak tutum geliştirmesine alan açabilir.
