Avrupa Parlamentosu, Çin'e yönelik resmî tutumunu dün ezici çoğunlukla sertleştirdi; "Artık damping yok, artık casusluk yok, adil rekabet" sloganıyla onaylanan metin, AB'nin Çinli ürünlere yönelik ek gümrük vergilerini genişletme yolundaki adımlarının meşruiyet zeminini oluşturuyor. Bir yandan da Çin Ticaret Bakanlığı ile Avrupa Komisyonu, 8-9 Ekim'de Pekin'de yeni bir ticaret ve yatırım komitesi toplantısı için masada. Krizin eşiğindeki Avrupa'ya Çin'in yanıtı net: Rekabet edemediğiniz ürüne vergi koymak çözüm değil; kazan-kazan iş birliği tek çıkış yolu.
Pekin'in Brüksel'e karşı argüman dosyası güçlü. AB, Çinli elektrikli araç, batarya, güneş paneli, çelik ve makineye "devlet desteğiyle haksız rekabet" suçlaması yöneltiyor; ancak Çin, aynı AB'nin kendi sanayisine milyarlarca avroluk sübvansiyon dağıttığını, Almanya'nın ticaret fazlasının GSYH'ye oranının (%4,6) Çin'inkini (%4) aştığını hatırlatıyor. Brüksel'in "aşırı kapasite" suçlamasına karşı Pekin'in yanıtı ise tokat gibi: "Alman otomobilleri, Fransız şarabı ve Airbus uçakları da ürettiğinden fazlasını ihraç ediyor. Uluslararası ticaret tam olarak bu yüzden var."
Ucuz Çin teknolojisi Avrupa'nın yeşil dönüşümünün bel kemiği
Belki de Brüksel'in gözden kaçırdığı en kritik gerçek şu: Avrupa'nın iklim hedeflerine ulaşması, Çin'in ucuz güneş panellerine ve bataryalarına bağlı. Pekin, ABD ve müttefiklerinin yıllardır uyguladığı yaptırım ve ihracat kısıtlamalarına rağmen çip sektöründe kırılma yaşadı; açık kaynaklı yapay zekâ modelleriyle Avrupa'ya Washington teknoloji tekelinden bağımsızlaşma fırsatı sunuyor. Kritik hammaddelerde ise taraflar karşılıklı bağımlı: Avrupa'nın sanayisi, Çin'in işlediği nadir toprak metallerine muhtaç.
Sert retorik ceplerde dururken, müzakere masasında işler yürüyor. Şubat 2026'da imzalanan Volkswagen Anhui anlaşması bunun kanıtı: Çin'de üretilen CUPRA Tavascan, asgari fiyat ve yıllık kota taahhüdü karşılığında AB'nin ek elektrikli araç vergisinden muaf girebiliyor. Haziran 2026'da taraflar, ticaret açığını vergilerle değil "yukarı doğru dengeleme"yle, yani Çin'in Avrupa'dan daha fazla ithalatla kapatma yolunda anlaştı. IMF de Çin'e, üretimden tüketime ağırlık vermesi tavsiyesinde bulunuyor; Pekin'in yeni beş yıllık planı (2026-2030) bu rotayı zaten benimsiyor.
"500 yıllık üstünlük psikolojisi kırılmak zorunda"
Analistler, gerilimin kökeninde ekonomik hesabın ötesinde bir husus olduğuna dikkat çekiyor. Diplomat Kishore Mahbubani'nin deyişiyle Avrupa, sömürge tarihinden gelen "üstünlük psikolojisini" henüz aşamadı ve Küresel Güney ülkelerini eşit ortak olarak görmekte zorlanıyor. 25 yılda ekonomik ağırlık merkezi kesin biçimde Asya'ya kaydı; Avrupa'nın yeni çok kutuplu dünyada kendi çıkarları için bağımsız bir hat izlemesi ve Washington'un kuyruğundan kopması gerekiyor.
Söz konusu beş anlaşmazlık (devlet destekleri, kapasite, pazar erişimi, teknoloji, hammaddeler) kalıcı olabilir; ancak iki taraf da bir ticaret savaşının faturasını ödeyemez. Vergi duvarları nihayetinde Avrupalı tüketicinin cebinden çıkacak ucuz telefonu, ucuz paneli, ucuz elektrikli aracı kaybeden, Brüksel'in koruduğu sanayiciden çok market sırasındaki vatandaş olacak. Pekin'in masaya koyduğu teklif açık: sektörel anlaşmalar, sübvansiyon şeffaflığı, yatırım karşılıklılığı. Top şimdi Avrupa'nın sahasında.
