Arjantin, Bolivya, Şili ve Peru’yu bir araya getiren Güney Amerika Lityum İttifakı için imzalar atıldı. Dört ülkenin maden bakanları tarafından imzalanan anlaşma, Latin Amerika’daki sağcı hükümetlerin ABD’nin stratejik çıkarlarıyla giderek daha fazla uyum sağladığı bir dönemde yapıldı.
Dünyanın en önemli bakır ve lityum üreticilerinden bazılarını bir araya getiren ittifak, ABD Başkanı Donald Trump’ın Mart 2026’da duyurduğu “Amerika Kalkanı” (Shield of the Americas) girişimiyle de örtüşmesiyle dikkat çekti. Söz konusu girişime üye olan dört ülkenin yeni ittifak üzerinden ABD’nin stratejik çıkarlarına hizmet etmesinden endişe ediliyor. Telesur’da yer alan habere göre Washington, Lityum İttifakı aracılığıyla nadir toprak elementleri ve diğer kritik mineraller üzerindeki Çin hakimiyetine karşı alternatif bir tedarik ağı oluşturma arayışında.
Hangi ülke ne üretiyor?
Şili, Temmuz 2026’da 403 bin 424 ton bakır üretimi gerçekleştirerek dünyanın önde gelen bakır üreticisi olmayı sürdürdü. Ülkenin lityum ihracatı ise 2026’nın ilk yarısında 3,218 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, bir önceki yıl kaydedilen değerin neredeyse üç katına karşılık geliyor. Arjantin şu anda büyük bir bakır üreticisi olmamasına rağmen, önümüzdeki on yıl içinde yıllık 1 ila 1,5 milyon ton üretim öngörüsüyle bakır sektörünü yeniden canlandırma arayışında. Öte yandan Arjantin’in lityum kapasitesinin 260 bin ton lityum karbonat eşdeğerine (LCE) yaklaşması ve lityum ihracatının 2026’da 2 milyar doları aşması bekleniyor.
Dünyanın ikinci en büyük bakır üreticisi olan Peru ise 2026’nın ilk yarısında 1,36 milyon ton bakır üretimi gerçekleştirdi. Bu rakam, yıllık bazda yüzde 16,7’lik bir artış anlamına geliyor. Bolivya, diğer üç ülkeye kıyasla daha küçük ölçekli bir üretici olsa da kritik madenler açısından önemli bir potansiyele sahip. Ülke 26,5 milyon dolar değerinde bakır ihraç ederken, bir önceki yıla göre yüzde 46’lık artışla 3 bin 600 ton lityum karbonat üretmeyi hedefliyor.
Bu ülkeler birlikte dünya lityum rezervlerinin önemli bir bölümünü kontrol ediyor. Arjantin, Bolivya ve Şili’den oluşan Lityum Üçgeni, dünya lityum rezervlerinin yüzde 50’sinden fazlasını barındırıyor. Bolivya’nın tek başına küresel lityum rezervlerinin yüzde 21 ila 23’ünü oluşturduğu belirtiliyor.
”ABD’nin Çin’e karşı tedarik arayışı”
Güney Amerika Lityum İttifakı, ABD’nin Çin’e olan kritik mineral bağımlılığını azaltma ve savunma ile teknoloji sektörleri için alternatif tedarik zincirleri oluşturma çabalarının arttığı bir dönemde kuruldu. Washington şu anda bakır ihtiyacının yarısından fazlasını ithal ediyor. ABD ayrıca lityum, nikel ve grafit gibi kritik mineraller açısından da büyük ölçüde yabancı kaynaklara bağımlı durumda.
Lityum ve bakırın yapay zekâ altyapısında ve modern savunma sistemlerinde giderek artan rolü, ittifakın stratejik önemini daha da artırıyor.
ABD'nin yerli lityum üretiminin 2035 yılına kadar 28 bin tona ulaşması beklense de bu miktar, aynı dönem için 100 bin tonun üzerinde öngörülen talebin oldukça altında. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) toplam 60 kritik mineral tanımlıyor. Bunların 10’u temiz enerji dönüşümü açısından hayati önem taşıyor. Lityum, kobalt, bakır, nikel, alüminyum ve çinko bu mineraller arasında yer alıyor.
Analistler, Güney Amerika’daki yeni ittifakın ABD Başkanı Trump'ın “Donroe Doktrini” kapsamında olduğunu ifade ediyor. Donroe Doktirini, Çin, Rusya ve İran gibi ülkelerin Latin Amerika’da stratejik bir konum elde etmesini engellemeyi amaçlıyor.
