ABD'nin İran'a yönelik hava saldırılarının kapsamını gelecek günlerde genişletmeye hazırlandığı iddia edilirken, Washington'ın bu saldırıları sürdürme kapasitesine ilişkin soru işaretleri büyüyor.
The Washington Post'a konuşan ve ismi açıklanmayan bir ABD'li yetkili, hava saldırılarının genişletilmesinin kaynak yetersizliği nedeniyle kısıtlamalarla karşı karşıya olduğunu öne sürdü.
Yetkiliye göre ABD'nin özellikle hava savunma sistemleri ve uzun menzilli mühimmat stokları üzerindeki baskı artıyor. İran'ın misilleme saldırıları nedeniyle bölgede daha fazla asker ve savaş uçağı konuşlandırılması da ABD'nin operasyonel kapasitesini zorluyor.
Yetkili, "Operasyonları güvenli bir şekilde sürdürmek için yeterli kaynağımız yok ve Beyaz Saray'ın bunun farkında olduğunu sanmıyorum." ifadelerini kullandı.
İsrail basınında ise ABD'nin İran'a yönelik saldırıları genişletmek amacıyla bölgeye ilave savaş uçakları ve yakıt ikmal uçakları göndermeye başladığı ileri sürülmüştü.
Savaşın faturası milyarlarca doları aştı
ABD'nin İran savaşı nedeniyle karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan biri ise operasyonların hızla yükselen maliyeti.
The Washington Post'un mart ayında Pentagon kaynaklarına dayandırdığı haberine göre, savaşın yalnızca ilk iki gününde kullanılan mühimmatın maliyeti yaklaşık 5,6 milyar dolara ulaştı. Gazete, bu harcamanın ABD'nin gelişmiş ve yüksek maliyetli mühimmat stokları üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekti.
Nisan sonunda Pentagon yetkilileri, İran saldırılarının ABD'ye maliyetinin yaklaşık 25 milyar dolara ulaştığını açıklamıştı. Mayıs ayında ise bu rakamın 29 milyar dolara yaklaştığı bildirilmişti. Bu maliyetin önemli bölümünün mühimmat harcamaları, operasyon giderleri ve hasar gören askeri teçhizatın yenilenmesinden oluştuğu belirtilmişti.
Savaşın devam etmesi ve saldırıların genişletilmesi halinde Washington'ın önündeki mali yükün daha da büyümesi bekleniyor.
Pentagon'un mühimmat stokları eriyor
ABD'nin İran savaşı öncesinde de sınırlı olan bazı stratejik mühimmat stoklarının saldırılar sırasında hızla tükendiği yönündeki uyarılar savaşın başından bu yana gündemde.
Washington Post'un analizine göre, yoğun çatışmaların ilk aşamasında ABD ordusu 1.000'den fazla Tomahawk seyir füzesi kullanmış olabilir. Bu rakamın ABD'nin toplam Tomahawk stokunun yaklaşık üçte birine denk geldiği tahmin ediliyor. Aynı dönemde JASSM uzun menzilli seyir füzelerinin stoklarının da yaklaşık dörtte birinin kullanıldığı değerlendiriliyor.
ABD'nin hava savunma kapasitesinin de savaş nedeniyle ciddi baskı altında kaldığı belirtiliyor. Analistlerin tahminlerine göre Pentagon'un SM-3 önleyici füzelerinin yüzde 30 ila 60'ı, THAAD mühimmatının önemli bölümü ve Patriot önleyicilerinin yaklaşık yarısı kullanılmış olabilir.
The Washington Post'un daha önceki haberlerinde de ABD ordusunun savaşın ilk günlerinde gelişmiş hava savunma füzelerini ve hassas güdümlü mühimmatları yüksek hızda tükettiği, bu durumun uzun süreli bir çatışmada stokların sürdürülebilirliği konusunda endişe yarattığı aktarılmıştı.
Trump yönetimi Kongre'den ek para istiyor
Savaşın maliyetinin yükselmesi Pentagon'un bütçe üzerindeki baskısını da artırdı.
ABD yönetiminin, İran savaşı ve mühimmat stoklarının yeniden doldurulması için Kongre'den on milyarlarca dolarlık ek savunma ödeneği talep ettiği bildirildi. Temmuz ayındaki gelişmelerde ise Pentagon'un acil finansman ihtiyacının 67 milyar doların üzerine çıktığı ve Kongre'de bu talebin tartışıldığı aktarıldı.
Washington'da tartışılan ek bütçenin yalnızca yeni mühimmat alımını değil, İran'ın misilleme saldırılarında zarar gören askeri üslerin onarılmasını ve kullanılan askeri ekipmanların yenilenmesini de kapsaması bekleniyor.
Ancak Kongre'de bazı milletvekillerinin, savaşın gerçek maliyetine ilişkin daha fazla bilgi talep ettiği ve ek finansman konusunda çekinceler bulunduğu belirtiliyor. Bu durum, Trump yönetiminin İran saldırılarını sürdürmek için ihtiyaç duyduğu finansmana ulaşmasını siyasi açıdan da zorlaştırıyor.
ABD'nin askeri kapasitesi de zor durumda
ABD'nin yaşadığı sorun yalnızca mühimmat ve para ile sınırlı değil.
Washington Post'un temmuz ayındaki değerlendirmesine göre, İran savaşı ABD'nin kritik füze ve önleyici mühimmat stoklarını, savunma sanayisinin bunları yeniden üretme hızından daha hızlı tüketti. Bu durumun yalnızca İran saldırılarını değil, ABD'nin Ukrayna'ya yönelik desteğini ve Pasifik'teki askeri planlarını da etkileyebileceği belirtiliyor.
ABD'nin İran'daki saldırıları nedeniyle başka bölgelerdeki askeri kaynaklarını da yeniden konumlandırmak zorunda kaldığı bildiriliyor. Daha önce THAAD ve Patriot sistemlerinin bir bölümünün Orta Doğu'ya kaydırılması, Washington'ın aynı anda farklı cephelerde askeri kapasitesini koruma konusunda yaşadığı zorluğu ortaya koymuştu.
Savaş uzadıkça Washington'ın yükü ağırlaşıyor
ABD'nin İran'a yönelik saldırılarını genişletmesi, Washington'ın karşı karşıya olduğu mali ve lojistik baskıyı daha da artırabilir.
Bir yandan milyarlarca dolarlık mühimmat tüketilirken diğer yandan yeni mühimmat üretimi, hasar gören üslerin onarılması ve bölgedeki askeri varlığın sürdürülmesi için ek kaynak gerekiyor. Üstelik ABD ordusu, İran'ın füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı pahalı hava savunma önleyicileri kullanmak zorunda kalıyor.
Bu nedenle Washington'ın önündeki temel sorun, yalnızca İran'a karşı askeri üstünlüğünü korumak değil, bu üstünlüğü ne kadar süreyle finanse edebileceği ve sürdürebileceği sorusuna dönüşüyor.
ABD'nin yeni saldırı dalgasını genişletmesi halinde savaşın maliyetinin daha da yükselmesi ve Pentagon'un Kongre'den ek kaynak talebinin büyümesi beklenirken, mühimmat stoklarının yeniden oluşturulmasının ise kısa vadede mümkün olmayabileceği değerlendiriliyor.
