CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Kaliningrad çevresinde Rusya ile NATO arasında tırmanan gerilim, Avrupa’nın kuzeyindeki askerî dengeleri yeniden tartışmaya açtı. Moskova, Rus toprağı olan bölgenin tecrit edilmeye çalışılması hâlinde nükleer silahlar dâhil tüm kapasitesini kullanabileceği uyarısında bulunurken Litvanya Washington’a kalıcı üs kurma çağrısı yaptı.
Litvanya Dışişleri Bakanı Kęstutis Budrys, ABD’yi ülkede kalıcı askerî üs kurmaya davet ettiklerini ve masrafları üstlenmeye hazır olduklarını açıkladı. Başbakan Mindaugas Sinkevičius, öneriyi geçen ay ABD temsilcisi John Coale ile görüştüğünü belirtti. ABD Donald Trump da Litvanya’nın talebini değerlendireceklerini söyledi.
ABD varlığını genişletecek ödemeyi Litvanya yapacak
Litvanya’nın bu çağrısı, Washington’ın Avrupa’daki askerî varlığını gözden geçirdiği bir döneme denk geliyor. Vilnius, Rusya ve Belarus sınırındaki askeri varlığı artırmak isterken, Almanya ise 2027 sonuna kadar ülkede yaklaşık 4 bin 800 askerlik kalıcı tugay konuşlandırmayı planlıyor.
ABD üssünün kurulması hâlinde maliyeti Litvanya’nın üstlenmeye hazır olması, bu güvenlik arayışının yükünü ev sahibi ülkeye de bırakıyor. Washington askerî erişimini genişletirken, üs için finansman ve bölgesel gerilimin siyasi sonuçları Litvanya’nın omuzlarında kalacak.
Öte yandan Moskova’nın itirazı yalnızca olası ABD üssüne yönelmiyor. Litvanya Parlamentosu, ülkede kitle imha silahlarının konuşlandırılmasını yasaklayan anayasa hükmünü kaldırma önerisini ilk oylamada kabul etti. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov Amerikan askerî altyapısının Rusya sınırlarına yaklaşmasının ve komşu ülkede nükleer silah konuşlandırılmasının gerilimi artıracağının altını çizdi.
Baltık’tan Arktik’e uzanan hat
Washington’ın kuzeydeki askerî erişim arayışı Baltık’la sınırlı değil. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 6 Ekim’de Reykjavik’te İzlanda’yı Kuzey Atlantik ve Arktik güvenliği açısından “kritik bir ileri karakol” olarak tanımladı. İzlanda’nın kara, hava ve deniz imkânlarının bölgedeki faaliyetleri izleme ve rakipleri caydırma bakımından önem taşıdığını belirten Rubio, iki ülkenin güvenlik işbirliğini genişletmeye açık olduklarını söyledi. Ziyaret sırasında Keflavik Hava Üssü’ne giderek burada görev yapan ABD askerleriyle de görüştü.
İzlanda’nın stratejik değeri, Grönland ile Britanya arasındaki Kuzey Atlantik geçiş yollarının merkezindeki konumundan geliyor. NATO’ya göre Keflavik, Soğuk Savaş döneminde Sovyet denizaltılarını izlemek ve Atlantik’teki deniz yollarını gözetlemek için kullanıldı. ABD’nin adadaki kalıcı askerî varlığı 2006’da sona erse de 1951 tarihli savunma anlaşması halen yürürlükte.
Reykjavik’teki işbirliği arayışı, Trump’ın eylül başında İzlanda’yı da ABD bayrağı altında gösteren paylaşımının yarattığı rahatsızlığın ardından geldi. İzlanda Dışişleri Bakanlığı, ABD büyükelçisini çağırarak paylaşımı “tamamen uygunsuz” bulduğunu iletmişti.
