CGTN Türk Dış Haberler Servisi
Arjantin'in aşırı sağcı Devlet Başkanı Javier Milei, 2023 yılında oyların yüzde 55,82'sini alarak devlet başkanı seçildiğinde vaatleri büyüktü. Milei seçim kampanyası boyunce elektrikli testere ile görüldü ve bunu bir ekonomi politikasına dönüştürdü. Milei'nin “La motosierra” (testere) planı, bazı bakanlıkları kapatmak, kamu harcamalarını azaltmak, özelleştirmelere ağırlık vermeyi öngörüyordu.
Ancak testerenin kestiği şey yalnızca kamu harcamaları olmadı. Emekli maaşları, kamu çalışanlarının gelirleri, sosyal harcamalar ve satın alma gücü de bu sert kemer sıkma sürecinden etkilendi. Milei, politikasının sonuçlarının bedelinin Arjantin halkı için kısa vadede ağır sonuçlar yaratacağını ancak bu kemer sıkma politikalarının sonunun refah olduğunu iddia etmeye devam ediyor. Milei'nin üç yıldır devlet başkanı olarak yönettiği Arjantin'de halk, kemer sıkma politikalarının acı sonuçlarından yaka silkmiş durumda.
Ülkenin yarısı borç batağında
Yaklaşık 46 milyon nüfusu olan Arjantin'de 20 milyon kişi borç batağında. Arjantin basınında yer alana verilere göre 20 milyon kişinin 6 milyonu borçlarını ödemekte zorlanıyor. Ülkede, milyonlarca aile temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için bile kredi çekmek zorunda kalıyor. Bu tabloya dikkat çekmek ve hükümetten yeni adımlar atmasını talep eden binlerce kişi, başkent Buenos Aires'te Ekonomi Bakanlığı'na yürüdü. Arjantin Genel İşçi Konfederasyonu (CGT), Arjantin İşçi Merkez Birliği (CTA), Özerk İşçi Merkez Birliği (CTA Autónoma) ve dernekler de protestolara katıldı. Kalabalığın ortak öfkesi, “Başımıza dayanan silah Milei’nin ekonomi programı” sloganıyla yankılandı. Halk, hükümetten acil önlem talebinde bulunuyor.
Göstericiler, hükümetten artan borçluluk sorununa karşı acil önlem alınmasını istedi. CGT, Ekonomi Bakanı Luis Caputo’ya bir dilekçe sunarak özellikle kredi faizlerinin sınırlandırılması, borçların yeniden yapılandırılması ve ailelerin gelirleriyle uyumlu ödeme koşulları oluşturulması çağrısında bulundu.
"Anarko Kapitalist" Milei ise halkın tepkisinden bir kaçış yolu buldu. Arjantin basınına göre Milei yönetimi, bireylerin bankalara veya finans kuruluşlarına borçlarını özel sektör ile bireyler arasındaki bir mesele olarak değerlendiriyor. Milei daha önce borçluluk sorunuyla ilgili olarak bunun hükümetinin değil, önceki Kirchnerist yönetimlerin politikalarının bir sonucu olduğunu savunmuş ve devletin tarafların arasına girmemesi gerektiğini söylemişti.
Ancak halk, Milei yönetiminin "bireysel finans yönetimi" açıklamasını bir bahane olarak görüyor. Halk; ücretlerin ve sosyal harcamaların baskılandığı, kamu harcamalarının kısıldığı ortamdan hükümeti sorumlu tutuyor.
CGT’nin Ekonomi Bakanlığı’na sunduğu dilekçede de buna dikkat çekildi. Sendika, yaşananların yalnızca finansal bir yönetim sorunu olmadığına; tüketim, üretim ve istihdamı birbirine bağlayan daha geniş bir ekonomik krizin göstergesi olduğuna vurgu yaptı.
Arjantin’de özellikle dijital finans kuruluşları ve sanal cüzdanlar üzerinden verilen kredilerdeki bozulma dikkat çekiyor. Centro de Economía Política Argentina'nın (CEPA) verilerine göre, dijital platformlar ve sanal cüzdanlardaki kredilerde temerrüt oranı yüzde 29,6’ya ulaştı. Bu oran pandemi döneminde görülen seviyelerin de üzerine çıkmış durumda.
Dijital finans kuruluşlarındaki temerrüt oranı geleneksel bankaların yaklaşık üç katı. Sorundan özellikle gençler ve düşük gelirli kesimler etkileniyor. Çünkü bu gruplar çoğu zaman krediye, yatırım yapmak için değil; gıda, ulaşım ve diğer günlük ihtiyaçlarını karşılamak için başvuruyor.
Geri ödenemeyen kredilerin yaklaşık yüzde 40'ı üç şirket üzerinde toplanıyor. Arjantin basını bu şirketlerin yöneticilerinin Milei'ye yakınlığına dikkat çekiyor.
"Bu, insanı köşeye sıkıştıran bir siyasi sistem”
Borç krizinin boyutunu yalnızca resmi veriler değil, protestoya katılanların anlattıkları da ortaya koyuyor. 32 yaşındaki avukat Martina, yurtdışında yaşadıktan sonra Arjantin'e döndüğünü ve yaklaşık bir yıl boyunca iş aradığını şu sözlerle anlattı: “Yoğun ve çaresiz bir iş arama süreciydi. Aileme borçlandım.”
Arjantin medyasına konuşan Martina, "Bu, insanı köşeye sıkıştıran bir siyasi sistem" diyor.
Orta sınıf açısından borçluluk özellikle ağır bir psikolojik yük yaratıyor. Çünkü kredi çekmek, artık yalnızca büyük yatırımlar veya uzun vadeli harcamalar için değil, ay sonunu getirebilmek için kullanılan bir araç haline gelmiş durumda.
Emekliler yeniden çalışmaya başladı
Ülkede yaklaşık 27 bin emekli, maaşlarının yetersizliği nedeniyle yeniden işgücüne katılmak zorunda kaldı. Pagina 12'ye demeç veren 70 yaşındaki emekli öğretmen Ana, "Yemek yemek için kredi çekiyoruz" diyor. İnsanlar, temel ihtiyaçlarını karşılamak için çektikleri krediyi kapatmak adına başka kredi çekmek zorunda kalıyor. Arjantinliler söz konusu duruma "Çılgınlık" diyerek tepki gösteriyor.
Sendikaların talepleri arasında bu nedenle kapsamlı bir borç yeniden yapılandırma programı da bulunuyor. CGT, kredi ödemelerinin insanların gelirlerindeki değişimle uyumlu hale getirilmesini ve faiz oranlarının yeniden düzenlenmesini istiyor.
Saat başı üç işletme kapanıyor
Sorun yalnızca hanelerle sınırlı değil. Arjantin'de küçük ve orta ölçekli işletmeler de yüksek maliyetler ve ekonomik daralma nedeniyle zorlanıyor. Resmi verilere göre, mayıs ayında sosyal güvenlik sistemine (SIPA) prim ödeyen 2 bin 371 işletme faaliyetini sonlandırdı. Bu da bir ay boyunca saat başı üç işletmenin kapanması anlamına geliyor. Yılın başından bu yana kapanan işletmelerin sayısı ise 8 bin 438'e ulaşmış durumda.
Küçük ve orta ölçekli işletmeleri temsil eden kuruluşlar da aynı gün Buenos Aires'te protesto düzenledi. Empresarios Nacionales para el Desarrollo Argentino (ENAC), Apyme ve Fundación Pro Tejer tarafından desteklenen gösteride işletmeler için “acil durum” ilan edilmesi talep edildi.
Muhalefetin 28 yasa teklifi bekliyor
Arjantin Kongresi'nde ailelerin ve şirketlerin borç sorununa müdahale etmeyi amaçlayan 28 ayrı yasa teklifi bulunuyor. Ancak muhalefet, Milei'nin partisi La Libertad Avanza'nın bu tekliflerin komisyonlarda görüşülmesini engellediğini söylüyor.
Borç protestolarının düzenlendiği gün Devlet Başkanı Javier Milei, Buenos Aires'teki bir toplantıda konuştu; hükümetinin ekonomi politikalarını övdü. Milei, konuşmasında işsizliğin artmadığını ve enflasyonun da azaldığını iddia etti. Ancak aynı saatlerde Plaza de Mayo'da sendikalar, dernekler ve borçlular hükümetin ekonomi politikalarını protesto ediyordu.
