NATO, 2027 yılında Arnavutluk'ta yapılması planlanan liderler zirvesini iptal etti.
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, zirvenin ne zaman yapılacağı konusunda ittifak içinde henüz ortak bir pozisyon oluşmadığını belirterek, "Kesinlikle 2027'de değil" açıklamasında bulundu. Rama, zirvenin 2028'de yapılması durumunda ise yine başkent Tiran'da gerçekleştirileceğini sözlerine ekledi.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise konuyu önemsizleştirmeye çalışarak, "NATO zirveleri konusunda esneğiz. Zirveleri ihtiyaç duyduğumuzda yaparız" dedi.
Toplantılar azaltılıyor
Zirvenin iptali, ittifakın üst düzey toplantılarını azaltmaya yönelik "yeniden yapılanma paketinin" bir parçası olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamda: Normalde her yıl Ekim ayında düzenlenen Savunma Bakanları toplantısı, 2026 Ekim'inde yapılmadı ve 2027 Ekim'i için de planlanmıyor. Dışişleri Bakanları toplantılarının sayısı yılda ikiden bire düşürüldü.
Ukrayna desteğinde bölünme
NATO Genel Sekreteri Rutte'nin, tüm üye ülkelerin GSYİH'lerinin yüzde 0,25'ini Ukrayna'ya askeri destek için ayırmasını öngören önerisi, ittifak içinde ciddi bir bölünmeye yol açtı. Öneri, 32 üye ülkeden yalnızca yedisinden destek gördü.
Destek veren ülkelerin, halihazırda Ukrayna'ya GSYİH'lerine oranla en fazla yardım yapan ülkeler olduğu belirtiliyor. Muhtemel destekçiler arasında Polonya, Hollanda, İskandinav ülkeleri ve Baltık ülkeleri gösteriliyor.
Öneriye ise İngiltere, Fransa, İspanya, İtalya ve Kanada gibi önemli müttefikler karşı çıktı.
Görüş ayrılıklarının kaynağı
Habere kaynaklık eden değerlendirmeler, zirvenin iptalini ve toplantıların azaltılmasını üç ana başlıkta toplanan anlaşmazlıklara bağlıyor:
-
Savunma Harcamaları: ABD'nin, Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarını GSYİH'lerinin yüzde 2'sinin çok üzerine (yüzde 3,5 veya 5 hedefiyle) çıkarma yönündeki baskısı, ekonomik zorluklar yaşayan Avrupa ülkelerinde rahatsızlık yaratıyor.
-
İran Savaşı: ABD'nin İran'a yönelik politikası ve olası bir savaş durumu Avrupalı müttefiklerce desteklenmiyor. Avrupa başkentleri, kendilerine danışılmadan atılan adımlardan ve bunun yaratacağı enerji krizinden endişe ediyor.
-
Ukrayna Savaşı: Savaşın gidişatı ve destek konusunda ortak bir strateji belirlenememesi bir diğer önemli ayrılık nedeni. Bazı ülkeler desteğin sürmesini isterken, bazıları farklı yaklaşımlar sergiliyor.
Arnavutluk'un savunma harcamaları ve zirve maliyeti
Zirvenin iptalinde Arnavutluk'un savunma harcamalarının da etkili olduğu belirtiliyor. Bazı müttefikler, Arnavutluk'un savunmaya yeterince harcama yapmadığını düşünüyor. Ülkenin bu yıl GSYİH'sinin yüzde 2,15'ini savunmaya ayırması bekleniyor; bu oran NATO'nun 2035 hedeflerinin altında kalıyor.
Ayrıca bir NATO zirvesi düzenlemenin maliyeti de önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Örneğin 2025'teki Lahey zirvesi için Hollanda yaklaşık 100 milyon dolar harcamıştı.



