CGTN Türk Dış Haberler Servisi
20 Mart 2021'de, Meksika Şehri'nin banliyölerinden Milpa Alta'da yaşayan Paz Rodríguez, sabah saat 05.00 civarında uyandı. Günlük planlarını gözden geçirdi: Annesinin evinden sarı zambaklar ve kaktüsler alıp pazarda satacaktı. Akşam ise birlikte geleneksel Meksika yemeklerinden mole pişireceklerdi. Telefonuna uzandığında ekranın, kız kardeşi Oliviera Rodríguez'den gelen mesajlarla dolu olduğunu gördü. Kız kardeşi mesajlarında, "Annemin köpeği çok havlıyor" diye yazmıştı; "Sürekli arıyorum ama cevap vermiyor." Endişelenen Rodríguez, annesinin evine koştu. Hafifçe aralık duran kapıdan içeri girerek "Anne" diye seslendi. Bir kez daha seslendi ancak yanıt alamadı. Mutfaktan geçtiğinde, normalde duvar boyunca sıralanmış olan gaz tüplerinin yere saçıldığını gördü. Bir şeylerin ters gittiğini anlamıştı. Yatak odasına girdiğinde annesini yüzüstü yerde, hareketsiz halde buldu. Rodríguez, "Vücudunun her yerinde kan lekesi vardı" diye anlatıyor.
72 yaşındaki annesi Melesia García, bir gece önce saldırıya uğramıştı. Polis, saldırganların eve girerek García'ya tecavüz ettikten sonra onu öldürdüğünü söyledi. Rodríguez, "Ona korkunç şeyler yapmışlardı. Nedenini anlayamıyorum. Annem kimseye asla zarar vermedi" diyor.
The Guardian, kardeşlerin annelerini çiçekler ve kaktüsler arasında, çocukluğunu geçirdiği Oaxaca dağlarına defnettiğini yazdı. García, 2021 yılında Meksika'da kadınlara ve kız çocuklarına yönelik kasıtlı cinayetlerin tarihi zirveye ulaştığı dönemde öldürülen 1.022 kadından biriydi. Savcı, annesinin cinayetini ‘’kadın cinayeti’’ olarak değerlendirdiklerini Rodríguez'e söylediğinde, Rodríguez bu kavramı daha önce hiç duymamıştı. Savcı, Sheinbaum’un kurduğu kadın cinayetleri timi kapsamında çalışıyordu ve Meksika’nın ilk kadın cinayeti savcısıydı.
Günün 24 saati görev başındalar
The Guardian'da yer alan habere göre birimin kurulmasının üzerinden altı yıl geçtikten sonra veriler, Meksika'da kadın cinayetlerinin azalmaya başladığını gösteriyor. 2021'de 1.022 olan sayı, geçen yıl 736'ya geriledi. Kamu güvenliği ve suç alanında uzmanlaşmış danışmanlık şirketi Lantia Intelligence'ın direktörü Eduardo Guerrero Gutiérrez, bu düşüşün kısmen, kadın cinayetleri savcılığı gibi kritik pozisyonlara şiddetle mücadele konusunda uzman kişilerin atanmasıyla açıklanabileceğini söyledi. Gutiérrez, Sheinbaum göreve gelmeden önce bu pozisyonların, "bu konuları ciddiye almayan" siyasetçiler tarafından doldurulduğunu belirtti.
Bağımsız araştırmalar, kadın cinayetlerinin gerçek sayısının resmi istatistiklerde açıklanan rakamların üzerinde olduğunu ortaya koysa da bu düşüş, Latin Amerika'nın çözüm bekleyen en önemli sorunlarından birinde ihtiyatlı bir ilerlemeye işaret ediyor. Meksika Şehri polis merkezinin birinci katında faaliyet gösteren kadın cinayetleri birimi, bu suçlarla mücadelenin ön saflarında yer alıyor. Birimdeki dedektifler günün 24 saati görev yapıyor.
Geçtiğimiz günlerde, hassas soruşturmalar nedeniyle isminin açıklanmasını istemeyen bir kadın polis memuru, kask takmış bir adamın bir binadan çıkan kadına ateş ettiği görüntüleri gösterdi. Kadın yere yığılırken saldırgan bisikletine atlayarak olay yerinden uzaklaştı. Polis memuru daha sonra başka bir video açtı. Bu kez aynı adamın kaskını çıkardığı an görülüyordu. Polis memuru, bu görüntüye ulaşabilmek için saatlerce güvenlik kamerası kayıtlarını incelemiş ve adamın bisikletle izlediği güzergâhı haritalandırmıştı. Şimdi saldırganı yakalamaya çalışıyorlar.
Ancak her soruşturma bu kadar kolay ilerlemiyor. Polis memuru, evinde öldürülen bir kız çocuğunun cinayetini de araştırıyor. Yakındaki güvenlik kameralarından elde edilen tüm görüntüleri inceleyerek şüphelileri belirlemiş olmasına rağmen henüz katili bulabilmiş değil. Polis memuru, şüphelileri takip etmek için dijital kanıtlardan ve teknolojiden yararlanan istihbarat ekibinin bir parçası. Ekip, yakın zamanda gerçekleştirdiği gizli bir operasyonda, Tijuana'da saklanan olası bir suçluyu TikTok paylaşımları üzerinden tespit etti. Polis memuru şüpheliyle çevrim içi sohbet başlatarak bir buluşma ayarladı. Dedektifler, şüphelinin bir kadınla buluşacağını düşündüğü yerde onu gözaltına aldı.
Ülkenin ilk Kadın Cinayetleri Savcısı
Kadın cinayetleri konusunda uzmanlaşmış bir savcı atanması fikri, 2017 yılında 22 yaşındaki Lesby Berlin Osorio'nun cansız bedeninin bir telefon kulübesinde, telefon kablosuyla boğulmuş halde bulunmasının ardından feminist hareket tarafından gündeme getirildi. Osorio cinayeti, Meksika'da kadınlara yönelik şiddetin sembollerinden biri haline geldi. Mexico City savcısı, Osorio cinayetine ilişkin soruşturma sırasında sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda genç kadını üniversiteyi yarıda bırakmış, "alkol ve uyuşturucu kullanan" biri olarak tanımladı. Bu açıklamalara tepki gösteren aktivistler, kadın cinayetlerini ciddiyetle ele alacak uzman bir savcı atanmasını talep etti.
Mart 2020'de, tanınmış insan hakları avukatı ve uzun yıllardır aktivizm yürüten Sayuri Herrera Román, ülkenin ilk kadın cinayetleri savcısı oldu.
Román The Guardian'a verdiği demeçte, "Bir hareket olarak bu savcılık makamını ve bu alanı hak ettiğimize, onu elde etmemiz gerektiğine inanıyorduk" diyor. Román, birimi kurduğunda yalnızca sekiz memurun görev yaptığını, ofiste dosyaları koyacak bir dolabın bile bulunmadığını anlatıyor. Soruşturma dosyaları kutular içinde yerde birikmişti. Yıllar içinde ekip; fotoğrafçılar, adli tıp uzmanları, avukatlar ve psikologların da katılımıyla 86 kişiye ulaştı.
72 yaşındaki korkunç bir biçimde katledilen García’nın cinayeti, Román'ın ilk soruşturmalarından biriydi. Birimde soruşturmanın başlamasından yargılama aşamasına kadar geçen süre genellikle altı ayı bulurken, García'nın davası dört yıl sürdü. Román'a göre yerel halk, birbirini korumak amacıyla ekibi yanlış yönlendirdi; tanıklar ise ifade vermekten korktu. 2022'de Román, Meksika genelinde kadınlara yönelik şiddet suçlarını soruşturmak üzere özel savcı olarak görevlendirildi. Ekibinde yer alan ve García'nın ölümüne ilişkin soruşturmayı zaten yürüten dedektif Brenda Celina Bazán Varela ise yeni kadın cinayetleri savcısı oldu.
Varela, García'nın davasında elde edilen biyolojik kanıtların en güncel bilimsel yöntemlerle yeniden incelenmesini istedi. Ardından bu kanıtları veri tabanında karşılaştırdı. Yapılan inceleme sonucunda DNA örneklerinin García'nın komşusuyla ve komşusunun arkadaşıyla bağlantılı olduğu belirlendi.
Varela, "Bu dava bizim için çok zordu ancak sonunda bu iki kişiyi adalete teslim etmeyi başardık" diyor. Her iki şüpheli de 2025 yılında tutuklandı.
Kadın cinayetleri dedektifleri, genellikle yerel polis ekiplerinin ardından kısa süre içinde olay yerine ulaşıyor ve kendi protokollerini uyguluyor. Cesedin fotoğraflarını çekiyor, parmak izlerini ve delil niteliği taşıyabilecek diğer bulguları topluyorlar. Adli tıp görevlileri, cinsel saldırı belirtisi bulunmasa bile tırnaklardan ve kasık bölgesinden örnek alıyor.
Geçtiğimiz yıl mart ayında Mexico City Başsavcısı Bertha Alcalde Luján, şiddet sonucu hayatını kaybeden tüm kadınların ölümlerinin kadın cinayeti şüphesiyle soruşturulmasını öngören yeni bir protokolü yürürlüğe koydu. Luján, "Şiddetin çoğu zaman daha geniş bir bağlamın parçası olduğunu anlıyoruz" diyor. Buna rağmen birçok kadın, yetkililerin kendilerini korumakta başarısız olduğunu düşünüyor. Bağımsız raporlar, mağdurların ve ailelerinin yetersiz kolluk hizmetleri, yetkililerin harekete geçmekte isteksiz davranması, soruşturmalardaki gecikmeler ve yaygın cezasızlık nedeniyle yıprandığını ortaya koyuyor.
García'nın cinayetinden sorumlu olduğu iddia edilen iki sanığın yargılanacağı tarih yaklaşırken Rodríguez, annesinin davasında adaletin sağlanacağına dair umutlanmaya başlamıştı. Ancak 28 Temmuz'da hakim, her iki sanığın da beraatine karar verdi. The Guardian'ın incelediği mahkeme kararına göre, DNA örnekleri en az iki erkekle bağlantılıydı ve örneklerden biri sanıklardan birinin ailesiyle eşleşiyordu. Ancak hakim, örneklerin "uygun şekilde toplanmadığı ve saklanmadığı" ve daha fazla incelemeye ihtiyaç duyduğu gerekçesiyle bu kanıtları dikkate almamaya karar verdi.
2026'da ülke genelinde 518 kadın öldürüldü
Varela, "Bazen son derece kapsamlı bir soruşturma yürütülüyor ve kanıtlara ulaşılıyor. Ancak hakimin değerlendirmesi şiddeti görmezden gelebiliyor" diyor. Uzmanlaşmış bir birimin varlığı, davaların mahkemelere taşınmasına yardımcı olabiliyor. Bu yıl Mexico City savcılığı 33 kadın cinayeti vakası kaydetti ve bunların 32'si mahkemeye taşındı. Önceki yıldan devredilen dosyalar da dahil olmak üzere 2026 yılında toplam 63 kadın cinayeti davası görüldü. Bu davaların neredeyse yarısı mahkûmiyetle sonuçlandı.
Ancak yıllardır Meksika'da kadın cinayetlerini takip eden gazeteci Chantal Flores'e göre bu birim yalnızca Mexico City'de faaliyet gösteriyor; ülkenin diğer eyaletleri ise ihmal ediliyor. 2026 yılı itibarıyla ülke genelinde öldürülen kadınların sayısı 518'e ulaştı. Feministler, temmuz ayında Sheinbaum tarafından imzalanan yasa tasarısının Senato'dan geçirilmesi için çalışmalarını sürdürüyor. Tasarı, kadın cinayetlerine ilişkin soruşturmaların standartlaştırılmasını, her eyalette bir kadın cinayetleri savcısı veya birimi kurulmasını ve bu suçlara verilen hapis cezalarının 40-60 yıldan 50-70 yıla çıkarılmasını öngörüyor.





