CGTN Türk Dış Haberler Servisi
ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaş, Amerikan Donanmasının mevcut filo yapısına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Hudson Institute’un 3 Kasım’da yayımladığı rapor, Washington’ın büyük, pahalı ve yoğun personel gerektiren savaş gemilerine dayalı yaklaşımının İran, Çin ve Rusya’nın karşısında sürdürülemez hale geldiğini savundu.
Bryan Clark, David Byrd ve Dan Patt tarafından hazırlanan çalışma, ABD Donanmasının kesinleşmiş planını değil, 2045 yılına yönelik alternatif bir filo tasarımını ortaya koyuyor. Raporda İran savaşı, Kızıldeniz’de Husilere karşı yürütülen harekatlar ve Ukrayna’daki insansız sistem kullanımı birlikte değerlendiriliyor.
İran deneyimi ne gösterdi?
ABD ve İsrail, 2023–2026 döneminde İran ve bölgedeki müttefik unsurlarına karşı on binlerce saldırı düzenledi. İran ise her saldırının ardından ticari teknolojilerden yararlanarak hedefleme ağlarını, uzun menzilli insansız hava araçlarını ve hassas güdümlü füzelerini yeniden oluşturdu.
Hudson Institute’a göre ABD, İran’ın Hürmüz Boğazı ve çevresindeki faaliyetlerini engellemek amacıyla iki uçak gemisi taarruz grubu, bir amfibi hazır görev grubu ile çok sayıda savaş uçağı ve helikopter konuşlandırdı. Buna rağmen İran’ın deniz trafiğini kontrol etmesi ve düşük maliyetli sistemlerle baskı kurması tamamen önlenemedi.
Rapor bu sonucu, ABD Donanmasının askerî gücünü kaybettiğinin değil, mevcut platformlarının yeni tehditler karşısında giderek daha pahalı ve verimsiz hale geldiğinin işareti olarak yorumladı. Büyük savaş gemileri, İran veya Husiler tarafından kullanılan görece ucuz füze ve insansız hava araçlarına karşı milyonlarca dolarlık önleme füzeleri tüketiyor. Gemiler taşıdıkları mühimmatın daha büyük bölümünü kendi savunmalarına ayırdıkça saldırı kapasitesi de daralıyor.
Daha az büyük gemi, daha fazla lojistik
ABD Donanmasının resmî planı, savaş gemisi sayısını 2050’li yıllarda 381’e çıkarmayı hedefliyor. Hudson Institute ise sayısal büyümenin tek başına çözüm olmayacağını belirtiyor. Rapora göre 2045’te ortaya çıkacak filonun işletilmesi, bakımı ve personel ihtiyacının karşılanması için yıllık 100 milyar doların üzerinde kaynak gerekebilir. Donanmanın 2026 itibarıyla denizdeki birliklerinde en az 20 bin boş kadroyu doldurmakta zorlanması da personel sorununu büyütüyor. Bu tablo, yeni gemiler inşa edilse bile bunları çalıştıracak denizci ve bakım kapasitesinin bulunamayabileceğine işaret ediyor.
Önerilen modelde uçak gemilerinin ve büyük yüzey savaş gemilerinin sayısı azaltılıyor. Trump sınıfı nükleer savaş gemisi projesinin yerine güdümlü füze kruvazörleri konuluyor; denizaltılara, akaryakıt tankerlerine, mühimmat ikmal gemilerine, denizaltı bakım gemilerine ve kurtarma araçlarına daha fazla yer ayrılıyor. Bu değişiklikle filonun ABD Donanmasının resmî planına kıyasla yaklaşık 50 bin daha az personelle işletilebileceği hesaplanıyor. Araştırmacılar, Amerikan deniz gücünün yalnızca düşmana ateş açabilen gemilerden değil, bu gemileri haftalar veya aylar boyunca denizde tutabilecek lojistik ağdan oluşması gerektiğini vurguluyor.
Filoya 1.600 robotik sistem önerisi
Hudson Institute’un modelinin en dikkat çekici bölümünü yaklaşık 1.600 robotik ve otonom sistemden oluşan ortak havuz oluşturuyor. Bu araçların belirli bir filoya sürekli tahsis edilmesi yerine, ortaya çıkan tehdide göre farklı harekât alanlarına gönderilmesi öneriliyor.
Havuzda 568 tek yönlü saldırı insansız hava aracı, 75 insansız müşterek savaş uçağı, 34 adet 600 tonluk ve 27 adet 150 tonluk insansız yüzey aracı bulunuyor. Modele farklı büyüklüklerde 259 insansız sualtı aracı, 277 küçük ve yelkenli insansız deniz aracı ile 144 taşınabilir sonar sistemi de dahil ediliyor. Robotik araçların kaybedilmesi, yüzlerce personel taşıyan bir destroyer veya uçak gemisinin vurulmasıyla aynı sonucu doğurmayacak. Daha düşük maliyetli araçların sensör, füze, elektronik harp veya mayın temizleme sistemleriyle donatılması; pahalı savaş gemilerinin üzerindeki yükü de azaltabilecek.
Donanma ilk adımı attı
ABD Donanması robotik sistemler konusunda yalnızca deneme aşamasında değil. Donanma, 29 Eylül’de deniz testlerinin ardından üç şirketten toplam 30 orta boy insansız yüzey aracı satın alma kararı aldı. Araçların her birinin ortalama maliyeti 40 milyon dolar olarak açıklandı; ilk teslimatların 2027 mali yılı sona ermeden yapılması planlanıyor.
Donanmanın resmî gemi inşa planı yine de insanlı büyük platformları merkezde tutuyor. 2027–2031 döneminde yedi Arleigh Burke sınıfı destroyer, üç yeni nesil savaş gemisi ve dört fırkateyn alınması öngörülüyor. Aynı dönemde yedi filo tankeri ve iki denizaltı destek gemisinin tedarik edilmesi planlanıyor.




