Birleşmiş Milletler’de görev süresi dolan Antonio Guterres’in ardından genel sekreterlik koltuğuna kimin oturacağı belirsizliğini korurken, Türkiye’nin bu görev için deneyimli diplomat Feridun Sinirlioğlu’nu aday göstermek istediği öne sürüldü.
Yunanistan’ın Kathimerini gazetesinin ortaya attığı iddiaya göre, Türkiye’nin Sinirlioğlu’nu öne çıkarma girişimleri Atina’da da rahatsızlık yarattı.
70 yaşındaki Sinirlioğlu, şu anda Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT) genel sekreterliğini yürütüyor. Sinirlioğlu bu göreve iki yıl önce seçilmiş ve Yunanistan’ın da desteğini almıştı.
Kathimerini, Türkiye’nin konuyla ilgili olarak BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesiyle - ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere - görüştüğünü yazdı.
Gazeteye göre şu anda BMGK’nın daimi olmayan 10 üyesinden biri olan Yunanistan gelişmeleri yakından takip ediyor. Fransa ise Sinirlioğlu’nun adaylığını desteklemeyi düşünmüyor. Ancak deneyimli diplomatın AGİT’teki rolü nedeniyle Rusya ile yürüttüğü temaslar onun Moskova’dan destek almasının yolunu açabilir.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in görev süresi 31 Aralık 2026’da sona eriyor. Adaylık süreciyse geçen yıl kasımda başladı.
Seçim sürecinde 15 üyeli BMGK adayları değerlendiriyor ve tek bir ismi Genel Kurul’a tavsiye ediyor. Burada ABD, Çin, Rusya, Fransa ve Britanya’nın veto hakkı fiilen belirleyici. Yani bu beş ülkeden biri bir adaya karşı çıkarsa o kişinin Genel Sekreter olması son derece zor.
BM Şartı’nın 97. maddesi, Genel Sekreterin BMGK’nın tavsiyesi üzerine Genel Kurul tarafından atanacağını söylüyor.
Yeni genel sekreterin, BM’de uygulanan kıtasal rotasyon teamülü gereği Güney Amerika’dan olması bekleniyor. Ancak uluslararası basında yapılan değerlendirmelerde henüz güçlü bir aday çıkmadığına dikkat çekiliyor.
Birleşmiş Milletler koltuğuna kimler aday?
30 Eylül 2026 itibarıyla yarışta 7 aday var. BM’nin resmi aday listesi ve son Güvenlik Konseyi yoklamalarına göre tablo şöyle:
Rebeca Grynspan – Kosta Rika: Eski devlet başkanı yardımcısı, halen UNCTAD Genel Sekreteri. Şu anda yarışın önde gideni. Son gayriresmi BMGK yoklamasında 10 “destek”, 3 “karşı”, 2 “fikrim yok” aldı.
- Carolyn Rodrigues-Birkett – Guyana: Guyana’nın BM Daimi Temsilcisi, eski dışişleri bakanı. Grynspan’ın en ciddi rakiplerinden biri olarak görülüyor.
- Rafael Mariano Grossi – Arjantin: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (IAEA) Genel Direktörü. Ukrayna savaşı ve İran nükleer dosyası nedeniyle uluslararası görünürlüğü çok yüksek; güçlü adaylardan.
- María Fernanda Espinosa – Ekvador: Eski Ekvador dışişleri bakanı ve 73. BM Genel Kurulu Başkanı. Antigua ve Barbuda tarafından aday gösterildi.
- Macky Sall – Senegal: 2012-2024 arasında Senegal Cumhurbaşkanı. Burundi tarafından aday gösterildi.
- Olara Otunnu – Uganda: Eski Uganda dışişleri bakanı ve BM’nin çocuklar ve silahlı çatışmalar özel temsilcisi. Uganda’nın adayı.
- Ivonne A-Baki – Ekvador: Diplomat ve eski Ekvador büyükelçisi; ilginç biçimde kendi ülkesi yerine Tonga tarafından Ağustos ayında aday gösterildi.
Feridun Sinirlioğlu kimdir?
Feridun Hadi Sinirlioğlu, Türkiye’nin en deneyimli kariyer diplomatlarından biri. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden mezun oldu; Boğaziçi Üniversitesi’nde siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler alanında yüksek lisans ve doktora yaptı. Dışişleri Bakanlığı’na 1982’de girdi; Lahey ve Beyrut büyükelçiliklerinde, Türkiye’nin BM Daimi Temsilciliği’nde ve Cumhurbaşkanlığı’nda çeşitli görevlerde bulundu. 1996-2000 arasında Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in dış politika başdanışmanlığını yaptı.
Sinirlioğlu özellikle Ortadoğu ve İsrail dosyalarında uzmanlaşmış bir diplomat olarak öne çıktı. 2002-2007 arasında Türkiye’nin Tel Aviv Büyükelçisi olarak görev yaptı. Ardından Dışişleri Bakanlığı’nda müsteşar yardımcılığına, 2009’da ise müsteşarlığa getirildi. Bu görevde yaklaşık altı yıl boyunca Türk dış politikasının en kritik dönemlerinden birinde bürokrasinin en üst isimlerinden biri oldu. 2015’te kurulan seçim hükümetinde yaklaşık üç ay süreyle Dışişleri Bakanlığı görevini üstlendi.
2016-2023 yılları arasında Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi olarak New York’ta görev yaptı. 2023’te BM Genel Sekreteri António Guterres tarafından Afganistan konusunda hazırlanan bağımsız değerlendirme için özel koordinatör olarak görevlendirildi. Bu görev, Sinirlioğlu’nun yalnızca Türkiye adına değil, BM sistemi içinde de kabul gören bir diplomat olduğunun göstergelerinden biri oldu.
Aralık 2024’te 57 katılımcı devletin uzlaşmasıyla Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı’nın (AGİT/OSCE) Genel Sekreterliğine seçildi. Böylece örgütün sekizinci genel sekreteri oldu ve halen bu görevi sürdürüyor.
