Microsoft’un kurucu ortağı Bill Gates, 2015’te Paris İklim Zirvesi’nde temiz enerji teknolojilerine yatırım yapacağını açıklamış ve bu alandaki girişimlere en az 2 milyar dolar ayırmayı taahhüt etmişti. Ancak ProPublica’nın araştırması, Gates’in aynı dönemde iklim üzerinde önemli etkisi bulunan atık sektöründeki yatırımlarını da büyüttüğünü ortaya koydu.
Gates’in yatırımı 29 milyar dolara ulaştı
Gates, Republic Services hisselerini ilk kez 1999’da satın aldı. O dönemde şirketin yüzde 5’ine sahip olan Gates, yıllar içinde payını yüzde 38’e çıkardı. ProPublica’nın menkul kıymet bildirimlerine dayanan analizine göre Gates, bu yatırımdan bugüne kadar 2,6 milyar dolar temettü geliri elde etti. Şirketin hisse değeri ise 1999’dan bu yana yaklaşık 30 kat arttı.
Gates’in yatırım yaptığı dönemde iklim değişikliği henüz öncelikleri arasında değildi. 1999’da Fortune dergisine verdiği bir röportajda kişisel servetini yöneten Michael Larson’a Microsoft hisselerini satarak “güvenli ve sıkıcı varlıklar” almasını söylediğini anlatmıştı. Atık sektörü de düzenli gelir sağlayan bu yatırım anlayışına uygundu. Gates, 2006’da iklim bilimcilerinden bilgi aldıktan sonra sera gazlarının etkilerine odaklanmaya başladı. Ancak ProPublica’ya göre Gates, iklim politikalarını savunmasına rağmen Republic Services’in çevresel performansını aynı doğrultuda dönüştürmesini sağlayamadı.
Çöp sahaları önemli bir metan kaynağı
CNN'e göre bilim insanları, çöp sahalarını iklim değişikliğiyle mücadelede kritik alanlardan biri olarak değerlendiriyor. Organik atıkların oksijensiz ortamda ayrışması sonucunda ortaya çıkan metan, kısa vadede karbondioksitten yaklaşık 80 kat daha fazla ısı tutabiliyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’na göre gaz, günümüzde yaşanan küresel ısınmanın yaklaşık üçte birinden sorumlu.
ABD’deki çöp sahaları, ülkenin metan emisyonlarının beşte birine kadarını oluşturuyor. Republic Services’in kendi raporlarına göre şirketin yıllık iklim kirliliği, benzinle çalışan 3 milyon otomobilin emisyonuna eşdeğer. Republic, 2019’da Bilim Temelli Hedefler Girişimi’ne (SBTi) katılarak 2030’a kadar emisyonlarını yüzde 35 azaltmayı taahhüt etmişti. Ancak girişimin 2021’de daha iddialı hale getirilen hedefini benimsemedi. Şirket çalışanlarının hesaplamalarına göre yeni hedef, gaz toplama kuyuları ve diğer iyileştirmeler için 1 milyar dolardan fazla ek harcama gerektirebilirdi.
Denetimlerde metan sızıntıları tespit edildi
ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), 2024’te ülke genelindeki çöp sahalarında izleme ve bakım kurallarının ihlal edildiğine ilişkin bir uyarı yayımladı. ProPublica’nın elde ettiği belgelerde, denetim kapsamındaki tesislerin beşte birinin Republic’e ait olduğu görüldü. EPA denetçileri, şirketin yaklaşık 200 çöp sahasından en az 39’unda 2020’den bu yana 1.400’den fazla sorunlu nokta tespit etti. Bazı bölgelerde metan yoğunluğunun federal sınırın 100 ila 300 katına ulaştığı kaydedildi.
Araştırmada, şirketin emisyon hesaplamalarının da tartışmalı olduğu belirtildi. Republic, çöp sahalarından toplanan gaz miktarını esas alarak toplam emisyonlarını hesaplıyor. Ancak Harvard, NASA ve Carbon Mapper araştırmacılarının 2025’te uydu verileriyle yaptığı çalışma, bazı tesislerde gerçek emisyonların şirketin bildirdiği seviyelerin üzerinde olduğunu ortaya koydu. Indiana’daki National Serv-All çöp sahasının, EPA’ya bildirilenden 13 kat fazla metan saldığı belirlendi.
