Çin'in yapay zeka modelleri, ABD'nin teknoloji ve çip ihracatına yönelik kısıtlamalarına rağmen dünya genelinde giderek daha fazla geliştirici tarafından kullanılmaya başlandı.
Sektör uzmanları, Alibaba'nın Qwen'i, DeepSeek, Moonshot AI'ın Kimi'si, Zhipu AI ve MiniMax tarafından geliştirilen modellerin küresel yapay zeka ekosisteminde hızla yayılmasının, Çin'in açık kaynaklı yapay zeka alanındaki konumunu güçlendirdiğini belirtiyor.
Qwen, açık kaynaklı modellerde zirveye çıktı
Açık kaynak platformu Hugging Face'in 14 Ağustos tarihli raporuna göre Alibaba'nın Qwen ailesi, son altı ayda dünya genelinde 3 milyardan fazla indirmeye ulaşarak Meta ve Google'ın açık modellerini geride bıraktı.
Aynı dönemde Google'ın açık modelleri 418 milyon, Meta'nın modelleri ise 227 milyon kez indirildi. Hugging Face, Qwen'i “açık yapay zeka ekosisteminin en büyük temellerinden biri” olarak nitelendirirken, model ailesinin geliştiricilerin model seçimi, ince ayar ve dağıtım süreçlerinde giderek daha fazla tercih edildiğine dikkat çekti.
SenseTime Zeka Endüstrisi Araştırma Enstitüsü'nün eski başkanı Tian Feng, bu verilerin ABD'nin ihracat kontrol önlemlerine rağmen Çin'in açık ve açık ağırlıklı yapay zeka modellerine yönelik küresel ilginin arttığını gösterdiğini söyledi.
Qwen ekibinin verdiği bilgilere göre Alibaba, Qwen ailesi kapsamında 460'tan fazla modeli açık kaynaklı hale getirirken bu modeller temel alınarak geliştirilen türev modellerin sayısı 300 bini aştı.
Çinli modellerin kapasitesi büyüyor
Hugging Face'in değerlendirmesine göre 2026'nın neredeyse her ayında, Çinli bir yapay zeka laboratuvarı tarafından yayımlanan en büyük ve yüksek performanslı açık model, ABD'li laboratuvarların yayımladığı modellerden daha büyük oldu.
Çinli şirketlerin aylık model parametre kapasitesi 754 milyar ile 2,78 trilyon arasında değişirken, ABD'de bu değer raporun kapsadığı yedi ayın beşinde 130 milyarın altında kaldı.
Sektör temsilcileri, Qwen'in yükselişinin Çin'in görece düşük maliyetli ve kolay uyarlanabilen modeller geliştirme stratejisinin küresel geliştiriciler tarafından benimsendiğine işaret ettiğini belirtiyor. Uzmanlara göre bu gelişme, Çin yapay
zeka sektörünün yalnızca ABD'yi yakalamaya çalışan bir konumdan çıkarak küresel açık kaynak ekosisteminin şekillenmesinde daha etkin rol üstlenmeye başladığını gösteriyor.
DeepSeek ve Kimi de açık kaynak yarışında
Qwen'in yanı sıra DeepSeek, Moonshot AI'ın Kimi'si, Zhipu AI ve MiniMax gibi Çinli şirketler de üst düzey performans sunan açık modeller geliştiriyor.
Zhipu AI, cuma günü en yeni temel modeli GLM-5.3'ü yayımlarken, açık kaynaklı sürümün güvenlik özelliklerinin küresel geliştiricilerin katkısına açık olacağını duyurdu.
DeepSeek ise perşembe günü ilk ajan çalışma zamanı çerçevesi Harness'ı kullanıma sundu. Çerçeve, yapay zeka modellerinin kod depolarıyla doğrudan etkileşime girmesine, dosyaları bulmasına, kod üzerinde değişiklik yapmasına, testleri çalıştırmasına ve tespit edilen hataları yinelemeli olarak düzeltmesine imkan tanıyor.
Moonshot AI da amiral gemisi modeli Kimi K3'ü tamamen açık kaynaklı hale getirdiğini açıkladı. Toplam 2,8 trilyon parametreye sahip modelin, parametre sayısı bakımından dünyanın en büyük açık kaynaklı yapay zeka modeli olduğu belirtildi.
Açık kaynak rekabeti ABD'yi de harekete geçirdi
Açık kaynaklı yapay zeka alanındaki rekabetin yoğunlaşması, ABD'deki teknoloji şirketlerini de yeni modeller geliştirmeye yöneltti. Meta ve Nvidia'nın yanı sıra bazı ABD'li teknoloji şirketleri, geliştiricilerin indirip kendi sistemlerinde kullanabileceği açık veya açık ağırlıklı modeller yayımladı.
Uzmanlara göre açık ağırlıklı modellerin yaygınlaşması; model geliştiricilerinin yanı sıra bulut bilişim, çip, uygulama ve hizmet sektörlerindeki rekabeti de artırabilir. Bu rekabetin yenilikçiliği teşvik etmesi, maliyetleri düşürmesi ve gelişmiş yapay zeka sistemlerini daha erişilebilir hale getirmesi bekleniyor.
Nvidia, Microsoft, IBM, Meta, OpenAI, Cisco, Dell Technologies, GitHub ve Hugging Face'in de aralarında bulunduğu çok sayıda ABD'li teknoloji şirketi ve kuruluş, yakın zamanda ABD'li politika yapıcıları açık kaynaklı yapay zeka modellerini desteklemeye ve bu alanda kısıtlayıcı politikalar uygulamamaya çağırdı.
Yaklaşık 200 Silikon Vadisi merkezli girişimin oluşturduğu Little Tech Association da ABD hükümetine gönderdiği mektupta, Amerikan şirketlerinin Çin'de geliştirilen açık kaynaklı yapay zeka modellerini kullanmasına yönelik kısıtlamalara karşı çıktı.
Çin modelleri Küresel Güney'de de yaygınlaşıyor
Çin Yeni Nesil Yapay Zeka Geliştirme Stratejileri Enstitüsü Başekonomisti Liu Gang, Çin'in açık kaynaklı yapay zeka modellerinin küresel geliştirici ve kullanıcılar arasında yaygınlaşmasının bu ekosisteme duyulan güveni gösterdiğini söyledi.
Liu, Çin menşeli açık modellerin tarım, eğitim ve sağlık gibi alanlarda kullanılmasının özellikle Küresel Güney'deki gelişmekte olan ülkelere somut faydalar sağladığını ifade etti.
Alibaba'nın Qwen ailesi de şirketin bulut platformu üzerinden Güneydoğu Asya ve Afrika'daki kurumsal müşterilere sunuluyor. Qwen ekibine göre model ailesi metin ve çok modlu görevlerin yanı sıra 119 dil ve bölgesel lehçeyi destekliyor.
Liu, Çin yapay zeka modellerinin dünya genelinde yaygın biçimde kullanılmasının, bu modellerin küresel yapay zeka tedarik zincirinin bir parçası haline geldiğini gösterdiğini belirtti.
Çin modellerinin kullanımında art arda 15. hafta liderlik
National Business Daily'nin OpenRouter verilerine dayandırdığı hesaplamalara göre, 3-9 Ağustos haftasında küresel yapay zeka modeli kullanımı 69 trilyon token'a ulaştı. Bu rakam, bir önceki haftaya göre yüzde 21,48'lik artış anlamına geliyor.
Çin menşeli modellerin kullanımı ise aynı haftada 34,25 trilyon token'a yükseldi. Çin modellerinin haftalık kullanımının yüzde 21,76 arttığı ve böylece ABD modellerini art arda 15. hafta geride bırakarak küresel kullanımda ilk sırada yer aldığı bildirildi.
Uzmanlar, bu eğilimin Çin'in yapay zeka sektörünün yalnızca model geliştirme kapasitesindeki ilerlemesini değil, aynı zamanda açık kaynaklı teknolojilerin küresel ölçekte benimsenmesindeki artışı da ortaya koyduğunu değerlendiriyor.
