ABD Dışişleri Bakanlığı yapay zekâya yaptırdığı Afrika Haritası ile Brezilya'da düzenlenen AIDS 2026 konferansına katıldı. Konferanstaki sunumda ABD Dışişleri Bakanlığı, yeni sağlık anlaşmalarını tanıtıyor, haritalar üzerinden hangi ülkelerle işbirliklerinin geliştirildiği gösteriliyordu. Ancak ABD Dışişleri Bakanlığı'nın yapay zekâya yaptırdığı harita, işbirliği tanıtımından çok alay konusu oldu. Çünkü haritada yer alan ülkelerin yerleri yanlış gösteriliyordu.
Reuters, konferans görüntüleri üzerine yaptığı analizde, haritaların OpenAI araçlarıyla üretildiğini gösteren bir yapay zekâ filigranı bulduğunu yazdı. OpenAI ise konuyu araştırdığını açıkladı. ABD Dışişleri Bakanlığı, yaşanan karışıklığın "tüm sorumluluğunu" üstlenirken, haritanın etkinlikten hemen önce sunum üzerinde aceleyle değişiklik yapan bir ekip üyesi tarafından eklendiğini belirtti.
Haritadaki hatalar ise dikkat çekiciydi. ABD'nin yüzlerce askerinin konuşlu bulunduğu Nijerya, Sahra Çölü'nün ortasında denize kıyısı olmayan bir ülke olarak gösterildi. Güneydoğu Afrika'daki Mozambik, Afrika Boynuzu'na taşınırken, Batı Afrika ülkesi Fildişi Sahili ise kıtanın tamamen karşı tarafına yerleştirildi. Haritanın ekran görüntüleri ilk olarak AIDS uzmanı Emily Bass tarafından Substack'te paylaşıldı. Daha sonra LinkedIn'de hızla yayılan görsellerden biri yaklaşık 40 bin görüntülenmeye ulaştı.
Atlantik Konseyi'nde yapay zekâ ve jeopolitik üzerine çalışan Matt Petit ise durumu sert sözlerle eleştirdi. Petit, "Bu slaytı hazırlayan ve onaylayan kişi Afrika'daki ülkelerin nerede olduğunu bilmiyordu ya da kontrol etmeyi önemsemedi" dedi. Sunumu yapan isim, ABD'nin küresel HIV/AIDS programı PEPFAR'dan sorumlu en üst düzey sağlık yetkilisi Jeff Graham'dı. Graham, Reuters'ın yorum talebine yanıt vermedi. ABD Dışişleri Bakanlığı ise konferanstaki görüşmelerin harita krizine rağmen "verimli ve yapıcı" geçtiğini belirterek HIV/AIDS ile mücadele konusundaki kararlılığının sürdüğünü vurguladı.
ABD'nin Afrika ile sağlık anlaşmaları
ABD'nin Afrika ülkeleriyle imzaladığı yeni sağlık anlaşmaları, veri paylaşımı, biyometrik kayıtlar ve kritik madenlere ilişkin şartlar nedeniyle tartışma yaratmıştı. Birçok Afrika ülkesi, bu anlaşmaların sağlık iş birliğinin ötesine geçerek ulusal egemenlik ve veri güvenliğini tehdit ettiğini savunuyor. Washington'un yeni stratejisi, küresel sağlık yardımlarını ikili anlaşmalar üzerinden yeniden şekillendirmeyi hedefliyor. Aralık 2025'ten bu yana ABD'nin, toplam değeri yaklaşık 20 milyar dolar olan 30'dan fazla sağlık iş birliği mutabakatı imzaladığı belirtiliyor.
Ancak anlaşmalardaki bazı maddeler Afrika ülkelerinin tepkisini çekti. Gana, Nisan ayında önerilen anlaşmayı reddederken, Zimbabve Şubat ayında şartları "asimetrik" olarak nitelendirerek müzakerelerden çekildi. Zambiya ise Mayıs ayında sağlık anlaşmasını, kritik madenlere ilişkin talepler nedeniyle askıya aldı. ABD'nin Gana'ya sunduğu beş yıllık sağlık anlaşmasının, ülke vatandaşlarının 25 yıllık sağlık kayıtlarının paylaşılmasını şart koştuğu belirtildi. Basında yer alan haberlere göre, Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama'nın anlaşmayı reddetmesinde bu veri paylaşımı talepleri belirleyici oldu.
