Çinli bilim insanları, nükleer füzyon enerjisinde uzun süredir aşılamaz kabul edilen kritik bir eşiği geride bıraktı. Çin Bilimler Akademisi bünyesinde yürütülen çalışmalarda, “Yapay Güneş” olarak anılan deneysel nükleer füzyon reaktöründe daha önce teorik olarak sınır kabul edilen plazma yoğunluğuna ulaşıldığı açıklandı.
Nükleer füzyon, tehlikeli radyoaktif atık üretmeden neredeyse sınırsız enerji sağlama potansiyeli nedeniyle uzun yıllardır “temiz enerjinin kutsal kâsesi” olarak tanımlanıyor. Süreç, Güneş’in çekirdeğinde gerçekleşen doğal tepkimelerin Dünya ortamında taklit edilmesine dayanıyor. Ancak bu tepkimeleri büyük ölçekte ve kararlı biçimde sürdürebilmek, bugüne kadar bilimin karşılaştığı en zor problemlerden biri olmayı sürdürüyordu. Bu nedenle füzyon teknolojileri hâlen deneysel aşamada bulunuyor.
Greenwald limiti ilk kez Aşılmış olabilir
Son yıllarda alanda kayda değer ilerlemeler sağlanırken, bunların başında Deneysel Gelişmiş Süperiletken Tokamak (EAST) reaktöründe elde edilen rekorlar geliyor. Geçen yıl EAST, bin saniyeyi aşan kesintisiz çalışma süresiyle önemli bir eşiği geçmiş, bu rekor daha sonra Fransa’daki WEST reaktörü tarafından kırılmıştı.
Ancak söz konusu deneylerin tamamı, plazmanın belirli bir yoğunluğun üzerine çıktığında kararsız hâle gelmesine neden olan ve “Greenwald Limiti” olarak bilinen teorik sınırla karşı karşıya kalmıştı.
Çinli araştırmacılar ise bu engeli, “plazma–duvar öz örgütlenmesi” olarak adlandırılan yeni bir yöntemle aşmayı başardı. Geliştirilen teknik sayesinde plazma, çok daha yüksek yoğunluklarda dahi kararlı biçimde tutulabildi.
“Uygulanabilir bir yol açıldı”
Araştırma ekibi, elde edilen sonucun tokamak tipi reaktörlerde ve yeni nesil yanıcı plazma füzyon cihazlarında yoğunluk sınırlarını genişletmek için uygulanabilir bir yol sunduğunu vurguluyor. Bir sonraki aşamada, yöntemin EAST reaktöründe yüksek performanslı plazma koşulları altında tekrar edilerek doğrulanması hedefleniyor.
Çalışmanın sonuçları, saygın bilimsel dergi Science Advances’ta yayımlandı. Bu gelişme, ticari ölçekte füzyon enerjisine giden yolda kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
